Bellidoite
Wzór chemiczny: Cu<sub>2</sub>Se
Bellidoite to rzadki selenek miedzi o metalicznym połysku, znajdowany w towarzystwie innych selenków w strefach utleniania złóż uranu.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 2
- Połysk
- Metaliczny
- Rysa
- Czarna
- Gęstość
- 6.86
- Łupliwość
- Brak
- Przełam
- Nierówny
- Przezroczystość
- Nieprzezroczysty
- Układ krystaliczny
- Tetragonalny
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Rozpoznanie bellidoite wymaga zaawansowanych technik laboratoryjnych, takich jak analiza mikroskopowa w świetle odbitym oraz analiza chemiczna (np. za pomocą mikrosondy elektronowej - EDS/WDS) w celu potwierdzenia składu (selenek miedzi). Jego niska twardość, metaliczny połysk i współwystępowanie z innymi selenkami są wskazówkami, ale nie pozwalają na pewną identyfikację wizualną. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi ciemnymi, metalicznymi selenkami, takimi jak klockmannit (CuSe) czy umangit (Cu₃Se₂). Odróżnienie jest możliwe głównie na podstawie analizy chemicznej, która wykazuje specyficzny stosunek miedzi do selenu (2:1 dla bellidoite). W świetle odbitym wykazuje też nieco inne odcienie niż minerały towarzyszące. ## Formy kryształów Bellidoite tworzy nieregularne, anhedralne ziarna i skupienia. Często występuje jako cienkie obwódki lub powłoki na kryształach umangitu. Nie zaobserwowano jego dobrze wykształconych, euedralnych kryształów.
Środowisko występowania
## Geneza Bellidoite jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w niskich do średnich temperaturach w żyłach kalcytowych przecinających złoża uranowo-selenowe. Tworzy się w strefach utleniania, często w wyniku przemian innych, wcześniejszych selenków miedzi. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi selenkami, takimi jak umangit, berzelianit, klockmannit, eskebornit, tyrrellit, a także z uraninitem, hematytem i kalcytem. ## Lokalizacje Najważniejszym i typowym miejscem występowania (localitas typica) jest kopalnia uranu Habří w Czechach. Inne potwierdzone lokalizacje to m.in. złoże Tumiñico w Sierra de Cacho w Argentynie oraz kopalnia El Sharana w Terytorium Północnym w Australii.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Jako minerał mikroskopijny, bellidoite nie jest oceniany według typowych kryteriów, takich jak rozmiar czy kolor. Dla kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach rzadkich (tzw. "systematyków") lub okazach typu "micromount", największą wartość ma okaz z potwierdzoną analitycznie obecnością bellidoite, najlepiej bogaty w ten minerał i dobrze widoczny pod mikroskopem. Kluczowa jest dokładna dokumentacja i pochodzenie z jednej ze znanych lokalizacji. ## Popularne stanowiska Najbardziej pożądane okazy pochodzą z lokalizacji typowej - kopalni Habří w Czechach, a także ze złoża Tumiñico w Argentynie, skąd pochodzą bogate asocjacje selenków.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Ze względu na ekstremalną rzadkość i delikatność, okazy bellidoite powinny być czyszczone wyłącznie przez specjalistów. Zazwyczaj nie wymagają czyszczenia, a każda interwencja mechaniczna (nawet miękką szczoteczką) może uszkodzić drobne ziarna minerału. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z chemikaliami, kwasami i zasadami. Minerał jest miękki i podatny na zarysowania. Jako selenek, może reagować w kontakcie z niektórymi substancjami chemicznymi. Należy chronić go przed wilgocią i gwałtownymi zmianami temperatury. ## Przechowywanie Okazy bellidoite, zwykle w postaci mikroskopijnych ziaren w skale macierzystej, powinny być przechowywane w stabilnych warunkach, w zamkniętych pojemnikach typu "micromount", aby chronić je przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i zmianami wilgotności. Należy unikać ekspozycji na bezpośrednie światło słoneczne.