Beidellite

Wzór chemiczny: (Na,Ca)<sub>0.3</sub>Al<sub>2</sub>(Si,Al)<sub>4</sub>O<sub>10</sub>(OH)<sub>2</sub>·nH<sub>2</sub>O

Beidellit to pospolity minerał ilasty z grupy smektytów, tworzący miękkie, woskowe lub ziemiste skupienia, powstający w wyniku wietrzenia skał wulkanicznych.

## Charakterystyka Beidellit jest minerałem ilastym należącym do grupy smektytów. Rzadko tworzy widoczne gołym okiem kryształy, najczęściej występując w formie zbitych, plastycznych lub ziemistych mas. Skupienia te mogą mieć strukturę listewkową lub łuskową. Z wyglądu przypomina wosk lub wysuszoną glinę. Jest bardzo miękki i lekki, a w dotyku sprawia wrażenie lekko tłustego lub woskowego. ## Właściwości fizyczne Jego twardość w skali Mohsa wynosi zaledwie 1.5 do 2, co oznacza, że można go zarysować paznokciem. Ma połysk woskowy, perłowy na powierzchniach oddzielności lub jest całkowicie matowy w skupieniach ziemistych. Jest przeświecający do nieprzezroczystego. Gęstość jest zmienna z powodu różnej zawartości wody w strukturze, wahając się w przybliżeniu od 2.2 do 2.7 g/cm³. ## Barwy i odmiany Beidellit najczęściej jest biały, szary, żółtawy, zielonkawy lub czerwonobrunatny. Jego barwa zależy od domieszek chemicznych. Nie wyróżnia się nazwanych odmian handlowych ani barwnych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od jego lokalizacji typowej - miejscowości Beidell w hrabstwie Saguache w Kolorado, USA. Został opisany po raz pierwszy w 1925 roku przez mineralogów Espera S. Larsena i Edgara T. Wherry'ego. ## Zastosowania Jako istotny składnik bentonitów, beidellit znajduje zastosowanie w przemyśle. Bentonity są używane między innymi do produkcji płuczek wiertniczych, jako środki uszczelniające, absorbenty, a także w roli katalizatorów w procesach chemicznych. Rzadko jest wykorzystywany jako czysty minerał, częściej jako część mieszaniny z innymi minerałami ilastymi, głównie montmorillonitem.

Właściwości

Twardość Mohsa
1.5-2
Połysk
Waxy, Pearly, Dull
Rysa
White
Gęstość
2.2-2.7
Łupliwość
Perfect on {001}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Translucent to Opaque
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja beidellitu w warunkach polowych jest bardzo trudna i często niemożliwa bez specjalistycznych badań. Kluczowe cechy to skrajna miękkość (daje się zarysować paznokciem), woskowy lub matowy wygląd oraz wrażenie tłustości w dotyku. Charakterystyczne jest jego pęcznienie w kontakcie z wodą, jednak test ten może zniszczyć okaz. Najpewniejszą metodą identyfikacji jest dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Odróżnianie od podobnych Beidellit jest niemal niemożliwy do odróżnienia gołym okiem od innych minerałów z grupy smektytu, takich jak montmorillonit czy nontronit. Można go również pomylić z kaolinitem, który jednak nie pęcznieje w wodzie. Od talku, który również jest bardzo miękki, odróżnia go mniejsze poczucie "mydlaności" w dotyku. ## Formy kryształów Kryształy beidellitu są mikroskopijne i mają postać pseudoheksagonalnych płytek lub listewek. W skali makroskopowej tworzy zbite, ziemiste, łuskowe lub listewkowe agregaty.

Środowisko występowania

## Geneza Beidellit jest produktem niskotemperaturowych procesów hydrotermalnych lub wietrzenia. Powstaje w wyniku przeobrażenia bogatych w glin minerałów i skał, zwłaszcza skaleni, szkliwa wulkanicznego, tufów i popiołów wulkanicznych. Jest pospolitym składnikiem gleb, osadów i złóż bentonitu. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi minerałami ilastymi, takimi jak montmorillonit, nontronit, kaolinit i illit. Towarzyszą mu również kwarc, kalcyt, skalenie oraz zeolity. ## Lokalizacje Jako pospolity minerał ilasty, beidellit występuje na całym świecie. Lokalizacja typowa, od której wziął swoją nazwę, to Beidell w Kolorado (USA). Znaczące wystąpienia znajdują się w złożach bentonitów, między innymi w Wyoming (USA), we Włoszech, w Niemczech, Rosji i Japonii.

Rzadkość

Pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Beidellit nie jest minerałem cenionym przez typowych kolekcjonerów ze względu na nieatrakcyjny wygląd i trudności w konserwacji. Jego wartość jest głównie naukowa. Dla kolekcjonerów systematycznych lub mikromonterów liczy się czystość materiału oraz precyzyjnie udokumentowana lokalizacja. Okazy z dobrze wykształconymi mikrokryształami widocznymi pod powiększeniem mogą być bardziej pożądane. ## Popularne stanowiska Największe znaczenie historyczne i naukowe mają okazy z lokalizacji typowej w Beidell, Kolorado. Inne stanowiska są istotne głównie z perspektywy geologicznej i przemysłowej, a nie kolekcjonerskiej.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy beidellitu należy czyścić wyłącznie na sucho, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Kontakt z wodą jest wysoce niewskazany, ponieważ minerał pęcznieje i może ulec rozpadowi. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać wody i innych płynów, a także wysokiej wilgotności powietrza i jej wahań. Zmiany wilgotności powodują pęcznienie i kurczenie się minerału, co prowadzi do jego fizycznej degradacji. Jako minerał bardzo miękki, jest podatny na zarysowania i uszkodzenia mechaniczne. ## Przechowywanie Beidellit wymaga przechowywania w suchym, stabilnym środowisku. Najlepiej trzymać go w zamkniętym, wyściełanym pudełku, aby chronić go przed wilgocią, kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Każdy okaz powinien być odpowiednio oznaczony.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej