Beaverite-(Zn)

Wzór chemiczny: Pb<sup>2+</sup>Zn<sup>2+</sup>Fe<sup>3+</sup><sub>2</sub>(S<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>2</sub>(OH)<sub>6</sub>

Beaverite-(Zn) to rzadki minerał wtórny z grupy alunytu, tworzący charakterystyczne, jaskrawożółte naloty i mikroskopijne kryształy.

## Charakterystyka Beaverite-(Zn) jest siarczanem ołowiu, cynku i żelaza należącym do nadgrupy alunytu. Występuje najczęściej w formie ziemistych, proszkowych lub zbitych nalotów i naskorupień na innych minerałach. Rzadziej tworzy agregaty bardzo małych, tabliczkowych kryształów o heksagonalnym zarysie, widocznych dopiero pod powiększeniem. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest intensywna, kanarkowożółta barwa, która może przechodzić w odcienie żółtobrązowe lub zielonkawożółte. ## Właściwości fizyczne Jest to minerał stosunkowo miękki i kruchy. Połysk opisywany jest jako matowy, ziemisty, a w przypadku bardziej zbitych agregatów - woskowy. W masie jest nieprzezroczysty, a jedynie na cienkich krawędziach lub w przypadku mikrokryształów może przeświecać. Jego gęstość obliczona wynosi około 4,35 g/cm³. ## Barwy i odmiany Minerał ten nie tworzy odmian barwnych ani handlowych. Jego kolorystyka jest stała i związana ze składem chemicznym, oscylując wokół różnych odcieni żółci. Stanowi cynkowy analog beaveritu-(Cu), w którym miedź została zastąpiona przez cynk. ## Historia i nazwa Nazwa nawiązuje do jego składu chemicznego - jest cynkowym (Zn) członem szeregu z beaveritem-(Cu). Pierwotny beaverite został nazwany w 1911 roku od miejsca odkrycia w hrabstwie Beaver w stanie Utah, USA. Gatunek Beaverite-(Zn) został formalnie wydzielony i zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2006 roku w ramach rewizji systematyki nadgrupy alunytu. ## Zastosowania Beaverite-(Zn) nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ma znaczenie wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie.

Właściwości

Połysk
Dull
Rysa
Yellowish
Gęstość
4.35
Łupliwość
Perfect on {0001}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Translucent to Opaque
Układ krystaliczny
Trigonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowymi cechami rozpoznawczymi są: jaskrawożółta barwa, ziemisty lub matowy wygląd, występowanie w formie nalotów oraz środowisko geologiczne. Beaverite-(Zn) jest minerałem wtórnym, znajdowanym w strefach utleniania złóż kruszcowych. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi żółtymi minerałami wtórnymi. Od jarosytu, z którym często współwystępuje, jest trudny do odróżnienia bez analizy chemicznej. Różni się od piromorfitu, który zwykle tworzy lepiej wykształcone, lśniące kryształy o pokroju sześcio- lub dwunastościennym. Od bindheimitu odróżnia go obecność siarczanów w składzie. Pewna identyfikacja niemal zawsze wymaga zaawansowanych badań, np. spektroskopii EDS. ## Formy kryształów Najczęściej spotykany w postaci ziemistych i proszkowych mas. Dobrze wykształcone kryształy są rzadkością, mają postać mikroskopijnych, heksagonalnych tabliczek zebranych w rozetkowe lub promieniste agregaty.

Środowisko występowania

## Geneza Beaverite-(Zn) jest minerałem wtórnym, który tworzy się w strefach utleniania (tzw. czapach żelaznych) polimetalicznych złóż siarczkowych. Powstaje w wyniku wietrzenia minerałów pierwotnych zawierających ołów, cynk, żelazo i siarkę, w warunkach niskiego pH. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi minerałami wtórnymi strefy utleniania, takimi jak anglezyt, cerusyt, smithsonit, hemimorfit, goethyt, jarosyt, a także z kwarcem i minerałami ilastymi. ## Lokalizacje Najważniejszym i zarazem typowym miejscem występowania dla beaveritu-(Zn) jest kopalnia Tsumeb w Namibii, skąd pochodzą najlepiej poznane okazy. Znajdowany jest również w historycznej lokalizacji dla beaveritu-(Cu) w hrabstwie Beaver (Utah, USA) oraz w kilku innych miejscach na świecie, m.in. w Grecji (kopalnie Lavrion) i Australii.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazów kolekcjonerskich zależy przede wszystkim od intensywności i czystości żółtej barwy oraz bogactwa nalotu na matrycy skalnej. Wyjątkowo cenione są próbki z widocznymi, nawet pod mikroskopem, agregatami drobnych kryształów. Atrakcyjność podnosi również asocjacja z innymi rzadkimi lub dobrze wykształconymi minerałami, szczególnie z Tsumeb. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej cenione przez kolekcjonerów okazy pochodzą z kopalni Tsumeb w Namibii. Stanowisko to słynie z wyjątkowej mineralogii strefy utleniania, a beaverite-(Zn) jest jednym z wielu rzadkich minerałów tam występujących.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić bardzo ostrożnie, najlepiej na sucho przy użyciu miękkiego pędzelka lub gruszki fotograficznej do zdmuchnięcia kurzu. Kontakt z wodą powinien być ograniczony do minimum; w razie konieczności można użyć wody destylowanej, a okaz należy natychmiast dokładnie osuszyć. ## Czego unikać Minerał jest miękki i kruchy, dlatego należy unikać wszelkich uderzeń, zarysowań i wibracji. Niewskazane jest czyszczenie w myjkach ultradźwiękowych. Należy chronić go przed kontaktem z kwasami i innymi agresywnymi chemikaliami. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w osobnych, zamykanych pudełkach (np. typu micromount), co chroni je przed kurzem, światłem i uszkodzeniami mechanicznymi. Etykieta z nazwą i lokalizacją jest kluczowa dla zachowania wartości naukowej i kolekcjonerskiej.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej