Batagayite

Wzór chemiczny: CaZn<sup>2+</sup><sub>2</sub>(Zn<sup>2+</sup>,Cu<sup>2+</sup>)<sub>6</sub>(PO<sub>4</sub>)<sub>4</sub>[PO<sub>3</sub>(OH)]<sub>3</sub>·12H<sub>2</sub>O

Batagait to niezwykle rzadki, błękitny minerał fosforanowy cynku i wapnia, odkryty w Rosji i znany tylko z jednego miejsca na świecie.

## Charakterystyka Batagait jest uwodnionym fosforanem cynku i wapnia, tworzącym charakterystyczne, błękitne, sferyczne agregaty o promienistej lub włóknistej budowie wewnętrznej. Agregaty te osiągają rozmiary do 2-3 mm i składają się z bardzo drobnych, listewkowych kryształów. Jest to minerał półprzezroczysty o szklistym, a na powierzchniach włóknistych skupień jedwabistym połysku. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi około 2. Jest kruchy i wykazuje nierówny przełam. Gęstość batagaitu została obliczona na 3,21 g/cm³. ## Barwy i odmiany Batagait występuje w jednolitym, jasnoniebieskim lub błękitnym kolorze. Nie są znane żadne jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od miejsca jego odkrycia – krateru Batagaika (zwanego też Batagaj) w Górach Wierchojańskich w Jakucji (Rosja). Został on oficjalnie uznany przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2017 roku (IMA2017-011). Typowy materiał jest przechowywany w Muzeum Mineralogicznym im. A.E. Fersmana w Moskwie. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość, batagait nie ma żadnych zastosowań przemysłowych i stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz kolekcjonerskiego dla wyspecjalizowanych zbieraczy rzadkich minerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa
2
Połysk
Vitreous, Silky
Rysa
White
Gęstość
3.21
Łupliwość
Perfect on {0001}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Translucent
Układ krystaliczny
Trigonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Batagait jest rozpoznawalny dzięki swojej unikalnej kombinacji cech: jasnoniebieskiej barwie, sferycznym agregatom o promienistej strukturze oraz występowaniu w specyficznym środowisku wiecznej zmarzliny. Jego miękkość (twardość 2) i reakcja z kwasami są również cechami pomocniczymi, jednak testy te są wysoce destrukcyjne i niezalecane. ## Odróżnianie od podobnych Minerały o podobnym wyglądzie, takie jak wavelit, mogą tworzyć podobne sferyczne agregaty, ale zwykle mają inny kolor (zielonkawy, biały) i twardość. Turkus jest znacznie twardszy (5-6). Kluczem do identyfikacji jest analiza chemiczna potwierdzająca obecność cynku i wapnia oraz znajomość miejsca pochodzenia okazu, ponieważ batagait znany jest tylko z jednej lokalizacji. ## Formy kryształów Kryształy batagaitu są bardzo małe, listewkowe lub blaszkowate, o maksymalnej długości do 0,2 mm. Tworzą one kuliste agregaty (sferulity) o promienisto-włóknistej budowie wewnętrznej.

Środowisko występowania

## Geneza Batagait powstaje w unikalnych warunkach strefy utleniania w obrębie wiecznej zmarzliny. Powstał w wyniku wietrzenia polimetalicznych żył kwarcowo-siarczkowych, przecinających piaskowce. Jest to minerał wtórny, krystalizujący w niskich temperaturach z roztworów bogatych w fosfor, cynk i wapń. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z kwarcem, kalcytem, sfalerytem, galeną, chalkopirytem, pirytem, epsomitem, gipsem, anglesytem, cerusytem, hemimorfitem, smithsonitem, hydrocynkitem oraz innymi rzadkimi fosforanami cynku, takimi jak spencerit i hopeit. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania batagaitu na świecie jest jego lokalizacja typowa – krater Batagaika w Górach Wierchojańskich, Republika Sacha (Jakucja), Rosja.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazów batagaitu ocenia się przede wszystkim na podstawie wielkości i wykształcenia sferycznych agregatów. Najbardziej pożądane są okazy z wyraźnymi, dobrze uformowanymi kulkami o intensywnie niebieskiej barwie, kontrastujące z otaczającą skałą (matrycą). Ze względu na mikroskopijny charakter minerału, kluczowa jest również estetyka całego fragmentu skały. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów batagaitu jest jego miejsce typowe w Rosji. Wszystkie dostępne na rynku kolekcjonerskim okazy pochodzą z tej jednej lokalizacji.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Z uwagi na ekstremalną rzadkość i delikatność, okazy batagaitu powinny być czyszczone wyłącznie w warunkach laboratoryjnych przez specjalistów. W warunkach domowych należy unikać jakiegokolwiek czyszczenia, zwłaszcza na mokro. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą, chemikaliami, kwasami i detergentami. Minerał jest miękki i kruchy, dlatego trzeba chronić go przed uderzeniami, zarysowaniem i wibracjami. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na zmiany temperatury. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w stabilnych warunkach, w zamykanym pudełku typu "micromount", z dala od kurzu, wilgoci i bezpośredniego światła słonecznego. Najlepiej przechowywać go w oryginalnym pojemniku, w którym został nabyty.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej