Barylite

Wzór chemiczny: BaBe<sub>2</sub>Si<sub>2</sub>O<sub>7</sub>

Barylit to rzadki krzemian berylu i baru, ceniony przez kolekcjonerów za dobrze wykształcone, bezbarwne lub białe kryształy o szklistym połysku.

## Charakterystyka Barylit jest rzadkim minerałem z grupy krzemianów, chemicznie klasyfikowanym jako krzemian berylu i baru. Tworzy zazwyczaj tabliczkowe lub pryzmatyczne kryształy, często o wydłużonym kształcie. Okazy są najczęściej bezbarwne, białe lub bladożółte i odznaczają się szklistym, czasem lekko żywicznym połyskiem. Kryształy mogą występować jako pojedyncze, dobrze wykształcone formy lub tworzyć promieniste i wachlarzowate agregaty. Ze względu na swoją rzadkość i atrakcyjne formy krystaliczne, barylit jest poszukiwanym minerałem kolekcjonerskim. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością wynoszącą 6-7 w skali Mohsa, co czyni go stosunkowo odpornym na zarysowania. Jego kryształy są zazwyczaj przezroczyste do przeświecających. Gęstość barylitu wynosi około 3.55 g/cm³, co jest wartością dość wysoką jak na krzemian, wynikającą z obecności ciężkiego baru w jego strukturze. Posiada doskonałą łupliwość w dwóch kierunkach. ## Barwy i odmiany Barylit jest najczęściej bezbarwny lub biały. Rzadziej spotykane są okazy o bladoniebieskim lub bladożółtym zabarwieniu. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa barylitu pochodzi od greckich słów *βαρύς* (barýs) - "ciężki" oraz *λίθος* (líthos) - "kamień", co jest bezpośrednim nawiązaniem do jego wysokiej gęstości. Minerał został po raz pierwszy opisany w 1876 roku przez szwedzkiego mineraloga Christiana Wilhelma Blomstranda na podstawie okazów znalezionych w Långban w Szwecji. ## Zastosowania Barylit nie ma żadnych zastosowań przemysłowych. Jego znaczenie ogranicza się do roli minerału o wartości naukowej i kolekcjonerskiej.

Właściwości

Twardość Mohsa
6-7
Połysk
Szklisty
Rysa
Biała
Gęstość
3.5-3.6
Łupliwość
Doskonała według {001} i {110}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Rombowy

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Barylit można rozpoznać po jego tabliczkowym lub pryzmatycznym pokroju kryształów, wysokiej gęstości (okaz jest zaskakująco ciężki jak na swój rozmiar), szklistym połysku oraz doskonałej łupliwości w dwóch kierunkach. Charakterystyczna jest również jego fluorescencja w krótkofalowym świetle UV, gdzie świeci na niebiesko lub biało-niebiesko. ## Odróżnianie od podobnych Barylit bywa mylony z celestynem lub barytem, jednak jest od nich znacznie twardszy (baryt i celestyn mają twardość 3-3.5). Od kwarcu odróżnia go wyższa gęstość i doskonała łupliwość (kwarc nie ma łupliwości). Test na gęstość i twardość jest kluczowy w odróżnianiu go od podobnie wyglądających minerałów. ## Formy kryształów Kryształy barylitu są zazwyczaj spłaszczone, tabliczkowe, często o zarysach zbliżonych do prostokąta lub sześcioboku. Występują również jako wydłużone pryzmaty. Często tworzą wachlarzowate, promieniste lub ziarniste agregaty.

Środowisko występowania

## Geneza Barylit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w żyłach przecinających złoża rud cynku, w skarnach oraz w niektórych skałach alkalicznych, takich jak nefelinowe sjenity. Jest produktem krystalizacji z roztworów bogatych w bar i beryl. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi minerałami zawierającymi beryl i bar. Do jego typowych asocjacji należą: baryt, kalcyt, kwarc, franklinit, willemit, rodochrozyt, a także rzadsze minerały jak edingtonit, harmotom, nasonit i gillespit. ## Lokalizacje Najważniejsze i historyczne stanowisko barylitu to Långban w Värmland w Szwecji. Znakomite okazy pochodzą również ze złoża Franklin w New Jersey, USA, gdzie występował w asocjacji z franklinitem i willemitem. Inne znane lokalizacje to m.in. Murmańsk w Rosji (masyw Chibiny), Mont Saint-Hilaire w Kanadzie, kopalnia Wessels w RPA oraz kilka miejsc w Chinach (np. kopalnia cynku w Daye).

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi i nieuszkodzonymi kryształami o wysokiej przezroczystości. Duże, pojedyncze kryształy lub estetyczne grupy kryształów na matrycy skalnej osiągają najwyższe ceny. Pożądane są również okazy z klasycznych, historycznych lokalizacji jak Franklin czy Långban. Czystość (brak inkluzji) i intensywny, szklisty połysk również znacząco podnoszą wartość okazu. ## Popularne stanowiska Okazy z Franklin w New Jersey (USA) oraz z Långban (Szwecja) są uważane za klasyki i cieszą się największym uznaniem wśród kolekcjonerów. W ostatnich latach na rynku pojawiły się również interesujące okazy z Chin, które wyróżniają się dobrą formą kryształów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy barylitu można czyścić miękką, suchą szczoteczką w celu usunięcia kurzu. W przypadku silniejszych zabrudzeń dopuszczalne jest użycie wody destylowanej i delikatnego detergentu, a następnie dokładne spłukanie i wysuszenie. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą uszkodzić kryształy wzdłuż płaszczyzn łupliwości. ## Czego unikać Chroń barylit przed kontaktem z silnymi kwasami, zwłaszcza kwasem fluorowodorowym, który może go uszkodzić. Minerał jest stabilny w normalnych warunkach, jednak należy unikać ekstremalnych zmian temperatury. Mimo stosunkowo wysokiej twardości, jest kruchy i podatny na uszkodzenia mechaniczne, szczególnie wzdłuż kierunków łupliwości. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w osobnych pudełkach lub na miękkim podłożu, aby uniknąć zarysowań i uderzeń, które mogłyby spowodować pęknięcia. Ze względu na jego rzadkość i wartość kolekcjonerską, zaleca się przechowywanie w stabilnych warunkach, z dala od kurzu i wilgoci.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej