Barringerite
Wzór chemiczny: (Fe,Ni)<sub>2</sub>P
Bardzo rzadki fosforek żelaza i niklu, występujący jako mikroskopijne ziarna w meteorytach żelaznych.
Opis
## Charakterystyka Barringeryt jest minerałem o metalicznym połysku i nieprzezroczystym charakterze. Występuje w postaci niezwykle małych, nieregularnych ziaren lub cienkich blaszek (lamelli), zwykle o wielkości nieprzekraczającej kilkudziesięciu mikrometrów. Z tego powodu jego obserwacja wymaga użycia mikroskopu petrograficznego lub skaningowego mikroskopu elektronowego. Typowe okazy to w rzeczywistości wypolerowane fragmenty meteorytów, w których zidentyfikowano ten minerał. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się wysoką twardością, wynoszącą 6.5-7 w skali Mohsa. Ma metaliczny połysk i jest całkowicie nieprzezroczysty. Jego gęstość obliczona na podstawie składu chemicznego i struktury krystalicznej wynosi około 7.1 g/cm³, jednak jej bezpośredni pomiar jest niemożliwy ze względu na mikroskopijną wielkość ziaren. ## Barwy i odmiany Barringeryt ma barwę cynowobiałą do kremowobiałej. Ze względu na swoją rzadkość i specyficzne warunki występowania, nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został opisany w 1969 roku przez P. S. Busecka. Nazwa honoruje Daniela Moreau Barringera (1860-1929), amerykańskiego inżyniera górnictwa, który jako pierwszy przedstawił dowody na meteorytowe pochodzenie Krateru Barringera w Arizonie. Miejscem typowym dla tego minerału jest meteoryt Canyon Diablo, którego fragmenty są znajdowane wokół tego krateru. ## Zastosowania Barringeryt nie ma żadnych zastosowań przemysłowych. Jego znaczenie jest czysto naukowe, dostarczając informacji o procesach zachodzących wewnątrz ciał macierzystych planetoid, z których pochodzą meteoryty żelazne.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Identyfikacja barringerytu gołym okiem lub za pomocą lupy jest niemożliwa. Rozpoznanie wymaga zaawansowanych technik laboratoryjnych, takich jak skaningowa mikroskopia elektronowa z analizą składu chemicznego (SEM-EDS) lub dyfrakcja rentgenowska (XRD). Wstępną wskazówką jest jego występowanie w asocjacji z innymi minerałami meteorytowymi. ## Odróżnianie od podobnych Barringeryt jest najczęściej mylony ze schreibersytem ((Fe,Ni)₃P), który jest znacznie pospolitszym fosforkiem w meteorytach. Odróżnienie wizualne jest niemożliwe. Różnią się one stosunkiem atomów metalu do fosforu (2:1 dla barringerytu, 3:1 dla schreibersytu) oraz układem krystalograficznym (heksagonalny dla barringerytu, tetragonalny dla schreibersytu). Może być również mylony z innymi metalicznymi fazami, takimi jak troilit (FeS) czy cohenit (Fe₃C). ## Formy kryształów Minerał ten nie tworzy wykształconych kryształów. Występuje w formie anhedralnych (nieregularnych) ziaren lub cienkich, wydłużonych blaszek (lamelli) wrostkowanych w innych minerałach, najczęściej w troilicie.
Środowisko geologiczne
## Geneza Barringeryt jest minerałem pochodzenia pozaziemskiego. Powstaje w wyniku bardzo powolnego stygnięcia stopu żelazowo-niklowego w jądrach planetoid, czyli ciał macierzystych dla meteorytów żelaznych. Krystalizuje w warunkach wysokiej temperatury i ekstremalnie niskiego ciśnienia (próżni kosmicznej) jako jedna z późniejszych faz mineralnych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi składnikami meteorytów żelaznych. Jego najczęstszymi towarzyszami są kamacyt i taenit (główne stopy Fe-Ni), schreibersyt, troilit oraz cohenit. ## Lokalizacje Jako miejsce typowe podaje się meteoryt Canyon Diablo, znaleziony w okolicach Krateru Barringera w Arizonie, USA. Jego obecność potwierdzono również w innych meteorytach żelaznych, na przykład w meteorycie Udei Station (grupa IAB).
Rzadkość
Bardzo rzadki
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości W przypadku barringerytu nie mówi się o jakości okazu w tradycyjnym rozumieniu. Jest to minerał mikroskopowy, więc jego wartość kolekcjonerska jest zerowa jako oddzielnego obiektu. Wartość ma natomiast sam okaz meteorytu, w którym potwierdzono obecność tego rzadkiego minerału. Dla wyspecjalizowanych kolekcji naukowych lub uniwersyteckich cennym nabytkiem jest wypolerowany szlif meteorytu z dokładnie zlokalizowanym i udokumentowanym ziarnem barringerytu. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem barringerytu są meteoryty żelazne. Najbardziej klasycznym i znanym materiałem, w którym go zidentyfikowano, są fragmenty meteorytu Canyon Diablo z Arizony.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Czyszczenie pojedynczych ziaren barringerytu nie jest praktykowane. Okaz, czyli fragment meteorytu zawierający minerał, należy czyścić wyłącznie na sucho, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Należy unikać wszelkiego kontaktu z wodą i środkami chemicznymi. ## Czego unikać Największym zagrożeniem dla barringerytu, jak i całego meteorytu żelaznego, jest wilgoć. Powoduje ona szybkie utlenianie (rdzewienie) faz metalicznych. Należy unikać przechowywania w wilgotnych pomieszczeniach, gwałtownych zmian temperatury oraz bezpośredniego kontaktu ze skórą, która przenosi wilgoć i sole. ## Przechowywanie Okazy meteorytów zawierające barringeryt powinny być przechowywane w jak najbardziej suchych warunkach. Zaleca się stosowanie szczelnych pojemników z tworzywa sztucznego (np. pudełek membranowych) wraz z pochłaniaczem wilgoci (np. żelem krzemionkowym).