Bariopharmacosiderite
Wzór chemiczny: Ba<sub>0.5</sub>Fe<sup>3+</sup><sub>4</sub>(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>3</sub>(OH)<sub>4</sub>·5H<sub>2</sub>O
Bariofarmakosyderyt to rzadki arsenian baru i żelaza, tworzący charakterystyczne, sześcienne kryształy o barwie od żółtej do zielonobrązowej.
Opis
## Charakterystyka Bariofarmakosyderyt jest uwodnionym arsenianem baru i żelaza, należącym do grupy farmakosyderytu. Stanowi on barowy analog farmakosyderytu. Najczęściej tworzy niewielkie, dobrze wykształcone kryształy o wyglądzie sześcianów, które rzadko przekraczają 1-2 mm wielkości. Zazwyczaj występują one w formie nalotów i szczotek krystalicznych na powierzchni skał macierzystych. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi 2.5. Charakteryzuje się połyskiem szklistym, niekiedy lekko żywicznym. Jest przezroczysty do przeświecającego. Jego gęstość to około 2.9 g/cm³. ## Barwy i odmiany Bariofarmakosyderyt przybiera różne odcienie żółci, zieleni i brązu. Spotykane są kryształy o barwie miodowożółtej, bursztynowej, zielonożółtej, a także oliwkowozielonej i brązowej. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 1966 roku przez Kurta Walentę. Jego nazwa nawiązuje do składu chemicznego - obecności baru (łac. *barium*) - oraz do jego strukturalnego podobieństwa do farmakosyderytu. ## Zastosowania Bariofarmakosyderyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ma znaczenie wyłącznie naukowe oraz kolekcjonerskie, będąc cenionym przez zbieraczy rzadkich minerałów.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Najważniejszą cechą diagnostyczną bariofarmakosyderytu jest jego forma krystaliczna - niemal zawsze tworzy on wyraźne, pojedyncze lub zrośnięte sześciany. Charakterystyczna jest również jego barwa (żółta, zielona, brązowa), niska twardość oraz występowanie w strefach utleniania złóż kruszcowych. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z farmakosyderytem, od którego odróżnienie wymaga analizy chemicznej w celu potwierdzenia obecności baru. Od mimetezytu i piromorfitu różni się formą kryształów (sześcienna, a nie heksagonalna) oraz niższą twardością i gęstością. ## Formy kryształów Kryształy niemal wyłącznie sześcienne, czasami z niewielkimi modyfikacjami na krawędziach lub narożnikach. Występuje w postaci pojedynczych, narosłych kryształów lub tworzy druzy i skorupowe pokrycia na skale macierzystej.
Środowisko geologiczne
## Geneza Bariofarmakosyderyt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (tzw. czapach żelaznych) polimetalicznych złóż hydrotermalnych. Jego tworzeniu sprzyja obecność minerałów arsenu (np. arsenopirytu) oraz obecność baru, pochodzącego najczęściej z wietrzenia barytu. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi minerałami strefy utleniania, takimi jak skorodyt, farmakosyderyt, beudantyt, olivenit, baryt, kwarc oraz tlenki żelaza (goethyt, limonit). ## Lokalizacje Najważniejszym i klasycznym miejscem występowania (lokalizacja typowa) jest kopalnia Clara w dolinie Rankach, w Schwarzwaldzie (Niemcy). Znany jest również z kopalni Cap Garonne w Var (Francja), z Kornwalii (Wielka Brytania) oraz z kilku miejsc w stanie Utah (USA).
Rzadkość
Bardzo rzadki
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Najwyżej cenione są okazy z ostrymi, dobrze wykształconymi, szklistymi sześcianami o intensywnej, żywej barwie (szczególnie miodowożółtej i zielonej). Duże znaczenie ma wielkość kryształów - te przekraczające 1 mm są już uważane za duże. Atrakcyjność podnosi umiejscowienie kryształów na kontrastującym podłożu skalnym. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej poszukiwane przez kolekcjonerów są okazy pochodzące z kopalni Clara w Niemczech, która dostarcza najlepszych na świecie kryształów tego minerału.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy bariofarmakosyderytu są bardzo delikatne i wrażliwe chemicznie. Do usuwania kurzu najlepiej używać sprężonego powietrza lub bardzo miękkiego, suchego pędzelka. Należy unikać kontaktu z wodą, a zwłaszcza z kwasami i detergentami. ## Czego unikać Minerał zawiera arsen, dlatego jest toksyczny. Należy unikać wdychania pyłu i myć ręce po każdym kontakcie z okazem. Jest bardzo miękki (podatny na zarysowania) i kruchy. Należy chronić go przed uderzeniami, wysoką temperaturą i bezpośrednim światłem słonecznym, które może powodować zmianę barwy. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamkniętych, wyściełanych pudełkach (np. typu "micromount"), co chroni je przed uszkodzeniami mechanicznymi i kurzem. Każdy okaz powinien być odpowiednio oznaczony z ostrzeżeniem o toksyczności.