Bariopharmacosiderite

Wzór chemiczny: Ba<sub>0.5</sub>Fe<sup>3+</sup><sub>4</sub>(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>3</sub>(OH)<sub>4</sub>·5H<sub>2</sub>O

Bariofarmakosyderyt to rzadki arsenian baru i żelaza, tworzący charakterystyczne, sześcienne kryształy o barwie od żółtej do zielonobrązowej.

## Charakterystyka Bariofarmakosyderyt jest uwodnionym arsenianem baru i żelaza, należącym do grupy farmakosyderytu. Stanowi on barowy analog farmakosyderytu. Najczęściej tworzy niewielkie, dobrze wykształcone kryształy o wyglądzie sześcianów, które rzadko przekraczają 1-2 mm wielkości. Zazwyczaj występują one w formie nalotów i szczotek krystalicznych na powierzchni skał macierzystych. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi 2.5. Charakteryzuje się połyskiem szklistym, niekiedy lekko żywicznym. Jest przezroczysty do przeświecającego. Jego gęstość to około 2.9 g/cm³. ## Barwy i odmiany Bariofarmakosyderyt przybiera różne odcienie żółci, zieleni i brązu. Spotykane są kryształy o barwie miodowożółtej, bursztynowej, zielonożółtej, a także oliwkowozielonej i brązowej. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 1966 roku przez Kurta Walentę. Jego nazwa nawiązuje do składu chemicznego - obecności baru (łac. *barium*) - oraz do jego strukturalnego podobieństwa do farmakosyderytu. ## Zastosowania Bariofarmakosyderyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ma znaczenie wyłącznie naukowe oraz kolekcjonerskie, będąc cenionym przez zbieraczy rzadkich minerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa
2.5
Połysk
Vitreous to Resinous
Rysa
Light yellow
Gęstość
2.9
Łupliwość
Good on {001}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Transparent to Translucent
Układ krystaliczny
Tetragonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Najważniejszą cechą diagnostyczną bariofarmakosyderytu jest jego forma krystaliczna - niemal zawsze tworzy on wyraźne, pojedyncze lub zrośnięte sześciany. Charakterystyczna jest również jego barwa (żółta, zielona, brązowa), niska twardość oraz występowanie w strefach utleniania złóż kruszcowych. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z farmakosyderytem, od którego odróżnienie wymaga analizy chemicznej w celu potwierdzenia obecności baru. Od mimetezytu i piromorfitu różni się formą kryształów (sześcienna, a nie heksagonalna) oraz niższą twardością i gęstością. ## Formy kryształów Kryształy niemal wyłącznie sześcienne, czasami z niewielkimi modyfikacjami na krawędziach lub narożnikach. Występuje w postaci pojedynczych, narosłych kryształów lub tworzy druzy i skorupowe pokrycia na skale macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Bariofarmakosyderyt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (tzw. czapach żelaznych) polimetalicznych złóż hydrotermalnych. Jego tworzeniu sprzyja obecność minerałów arsenu (np. arsenopirytu) oraz obecność baru, pochodzącego najczęściej z wietrzenia barytu. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi minerałami strefy utleniania, takimi jak skorodyt, farmakosyderyt, beudantyt, olivenit, baryt, kwarc oraz tlenki żelaza (goethyt, limonit). ## Lokalizacje Najważniejszym i klasycznym miejscem występowania (lokalizacja typowa) jest kopalnia Clara w dolinie Rankach, w Schwarzwaldzie (Niemcy). Znany jest również z kopalni Cap Garonne w Var (Francja), z Kornwalii (Wielka Brytania) oraz z kilku miejsc w stanie Utah (USA).

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione są okazy z ostrymi, dobrze wykształconymi, szklistymi sześcianami o intensywnej, żywej barwie (szczególnie miodowożółtej i zielonej). Duże znaczenie ma wielkość kryształów - te przekraczające 1 mm są już uważane za duże. Atrakcyjność podnosi umiejscowienie kryształów na kontrastującym podłożu skalnym. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej poszukiwane przez kolekcjonerów są okazy pochodzące z kopalni Clara w Niemczech, która dostarcza najlepszych na świecie kryształów tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy bariofarmakosyderytu są bardzo delikatne i wrażliwe chemicznie. Do usuwania kurzu najlepiej używać sprężonego powietrza lub bardzo miękkiego, suchego pędzelka. Należy unikać kontaktu z wodą, a zwłaszcza z kwasami i detergentami. ## Czego unikać Minerał zawiera arsen, dlatego jest toksyczny. Należy unikać wdychania pyłu i myć ręce po każdym kontakcie z okazem. Jest bardzo miękki (podatny na zarysowania) i kruchy. Należy chronić go przed uderzeniami, wysoką temperaturą i bezpośrednim światłem słonecznym, które może powodować zmianę barwy. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamkniętych, wyściełanych pudełkach (np. typu "micromount"), co chroni je przed uszkodzeniami mechanicznymi i kurzem. Każdy okaz powinien być odpowiednio oznaczony z ostrzeżeniem o toksyczności.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej