Barićite

Wzór chemiczny: (Mg,Fe₂+)₃(PO₄)₂·₈H₂O

Baryt jest uwodnionym fosforanem magnezu i żelaza, tworzącym bezbarwne lub jasnoniebieskie, tabliczkowe kryształy, blisko spokrewnionym z wiwianitem.

## Charakterystyka Baryt jest członkiem grupy wiwianitu, tworząc z nim szereg izomorficzny. Występuje w postaci dobrze wykształconych, tabliczkowych lub pryzmatycznych kryształów, często zebranych w promieniste lub wachlarzowate agregaty. Okazy są zazwyczaj niewielkie, rzadko przekraczają kilka centymetrów. Minerał ten jest przezroczysty do przeświecającego i charakteryzuje się szklistym, a na powierzchniach łupliwości perłowym połyskiem. ## Właściwości fizyczne Baryt jest stosunkowo miękkim minerałem o twardości 1.5-2 w skali Mohsa, co oznacza, że można go zarysować paznokciem. Jego gęstość wynosi około 2.61 g/cm³. Posiada doskonałą łupliwość w jednym kierunku, co powoduje, że łatwo dzieli się na cienkie, elastyczne blaszki. Jest to cecha charakterystyczna dla całej grupy wiwianitu. ## Barwy i odmiany Najczęściej spotykane są okazy bezbarwne, białe lub bladoniebieskie. Niektóre kryształy mogą wykazywać delikatny pleochroizm, czyli zmianę odcienia barwy w zależności od kierunku obserwacji. Nie wyróżnia się nazwanych odmian barytu. ## Historia i nazwa Minerał został nazwany w 1976 roku na cześć dr Ljubicy Barić (1914-1995), wieloletniej kustosz i dyrektor Muzeum Mineralogiczno-Petrograficznego w Zagrzebiu, w uznaniu jej wkładu w mineralogię. Został odkryty i opisany na podstawie materiału z Big Fish River w Jukonie w Kanadzie. ## Zastosowania Baryt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie, jest ceniony przez kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach fosforanowych oraz minerałach systematycznych.

Właściwości

Twardość Mohsa: 1.5-2
Połysk: Vitreous, Pearly
Rysa: White
Gęstość: 2.61
Łupliwość: Perfect on {010}
Przełam: Uneven
Przezroczystość: Transparent to translucent
Układ krystaliczny: Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną barytu jest jego doskonała łupliwość w jednym kierunku, która pozwala na oddzielanie cienkich, elastycznych blaszek. Inne ważne cechy to niska twardość (można go zarysować paznokciem), charakterystyczny tabliczkowy pokrój kryształów oraz perłowy połysk na płaszczyznach łupliwości. Często występuje w formie promienistych agregatów. ## Odróżnianie od podobnych Baryt jest najczęściej mylony z innymi minerałami z grupy wiwianitu. Od wiwianitu odróżnia go zazwyczaj jaśniejsza barwa (bezbarwny do bladoniebieskiego, podczas gdy wiwianit jest często ciemnoniebieski lub zielony) i niższa gęstość. Wiwianit ciemnieje pod wpływem światła, czego nie obserwuje się w takim stopniu u barytu. Od gipsu odróżnia go forma kryształów i środowisko występowania. Ostateczne rozróżnienie wymaga jednak zaawansowanych analiz chemicznych (EDS) lub rentgenowskich (XRD). ## Formy kryształów Kryształy barytu są jednoskośne, o wyraźnie tabliczkowym pokroju, spłaszczone zgodnie z płaszczyzną doskonałej łupliwości. Często tworzą wachlarzowate, promieniste lub niemal sferyczne agregaty. Występują także w formie rozet i skupień równolegle ułożonych kryształów.

Środowisko występowania

## Geneza Baryt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania złóż fosforanowych. Tworzy się w warunkach niskotemperaturowych, często w pustkach i szczelinach w skałach osadowych, takich jak syderytowe iły żelaziste. Jego powstawanie jest związane z działalnością roztworów bogatych w fosforany, które reagują z minerałami zawierającymi magnez i żelazo. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi fosforanami. W lokalizacji typowej (Big Fish River) znaleziono go w towarzystwie satterlyitu, maricytu, kwarcu, ludlamitu, wiwianitu i pirytu. W innych lokalizacjach może występować z syderytem i innymi minerałami żelaza. ## Lokalizacje Najważniejszym i typowym miejscem występowania barytu, skąd pochodzą najlepsze okazy, jest obszar wzdłuż rzek Big Fish River i Rapid Creek w dystrykcie górniczym Dawson w Jukonie, w Kanadzie. Jest to klasyczna i praktycznie jedyna komercyjnie istotna lokalizacja dla tego minerału. Został również zidentyfikowany w bardzo niewielkich ilościach w Cirque of the Unclimbables w Terytoriach Północno-Zachodnich w Kanadzie.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy barytu charakteryzują się ostro zakończonymi, dobrze wykształconymi kryształami o wysokiej przezroczystości i atrakcyjnej, bladoniebieskiej barwie. Szczególnie poszukiwane są promieniste agregaty tworzące pełne "słońca" lub wachlarze, estetycznie osadzone na niewielkiej matrycy skalnej. Wielkość kryształów i całych agregatów również znacząco wpływa na wartość, podobnie jak brak uszkodzeń, które są częste ze względu na kruchość minerału. ## Popularne stanowiska Zdecydowana większość, jeśli nie wszystkie, okazy kolekcjonerskie barytu na rynku pochodzą z jednego obszaru: Big Fish River / Rapid Creek w Jukonie, w Kanadzie. Materiał z tej lokalizacji jest uważany za światowy standard dla tego gatunku.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy barytu należy czyścić z najwyższą ostrożnością ze względu na ich miękkość i doskonałą łupliwość. Najbezpieczniejszą metodą jest użycie sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Jeśli konieczne jest czyszczenie na mokro, należy używać wyłącznie wody destylowanej i bardzo miękkiego pędzelka, unikając jakiegokolwiek nacisku. Po czyszczeniu okaz należy natychmiast i dokładnie osuszyć. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą zniszczyć kryształy. Minerał jest wrażliwy na chemikalia, dlatego należy unikać kontaktu z kwasami, zasadami i detergentami. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na długotrwałe działanie silnego światła słonecznego. Ze względu na obecność żelaza, długotrwała ekspozycja na wilgoć i powietrze może prowadzić do utleniania i zmiany barwy. ## Przechowywanie Baryt jest bardzo kruchy i miękki, dlatego powinien być przechowywany osobno, w wyściełanym pudełku, z dala od twardszych minerałów, które mogłyby go porysować. Nie nadaje się do ekspozycji w miejscach o zmiennej wilgotności lub temperaturze.

Powiązane minerały

Źródła

IMA Mineral List (CNMNC)

Czytaj więcej