Barbosalite

Wzór chemiczny: Fe<sup>2+</sup>Fe<sup>3+</sup><sub>2</sub>(PO<sub>4</sub>)<sub>2</sub>(OH)<sub>2</sub>

Barbosalit to rzadki, ciemnoniebieski do czarnego minerał z grupy fosforanów, tworzący skupienia drobnych kryształów w pegmatytach granitowych.

## Charakterystyka Barbosalit jest zasadowym fosforanem żelaza(II) i żelaza(III), należącym do grupy lazulitu. Występuje zazwyczaj w postaci masywnych, ziarnistych lub promienistych skupień, a także jako powłoki i naskorupienia. Dobrze wykształcone kryształy są rzadkie, zwykle mają postać krótkich, pryzmatycznych słupków o przekroju kwadratowym, osiągających do kilku milimetrów długości. Minerał jest nieprzezroczysty i charakteryzuje się ciemną, niebieskawo-czarną lub zielonkawo-czarną barwą. ## Właściwości fizyczne Barbosalit jest stosunkowo twardym minerałem, o twardości 5.5-6 w skali Mohsa. Ma połysk od szklistego do półmetalicznego. Jest minerałem dość gęstym, a jego gęstość właściwa wynosi około 3.6 g/cm³. Nie wykazuje fluorescencji w świetle ultrafioletowym. ## Barwy i odmiany Dominującą i właściwie jedyną barwą barbosalitu jest bardzo ciemny niebieski, przechodzący w zieleń lub czerń, często opisywany jako niebieskawo-czarny lub zielonkawo-czarny. Ze względu na swoją rzadkość i specyficzny skład chemiczny, nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został odkryty w pegmatycie granitowym w kopalni Sapucaia w stanie Minas Gerais w Brazylii. Opisali go w 1954 roku Marie Louise Lindberg i William T. Pecora. Nazwa "barbosalit" została nadana na cześć brazylijskiego geologa i mineraloga, profesora Aluisio Felisberto Barbozy (1916-1952) z Escola de Minas w Ouro Preto. ## Zastosowania Barbosalit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie ogranicza się do sfery naukowej i kolekcjonerskiej, gdzie jest ceniony jako rzadki przedstawiciel fosforanów i minerał typowy dla określonych środowisk geologicznych.

Właściwości

Twardość Mohsa
5.5-6
Połysk
Szklisty do półmetalicznego
Rysa
Zielonkawo-szara
Gęstość
3.60
Łupliwość
Dobra na {010}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Barbosalit rozpoznaje się po jego charakterystycznej, bardzo ciemnej niebiesko-czarnej lub zielono-czarnej barwie, stosunkowo dużej twardości (5.5-6) oraz występowaniu w postaci masywnych, ziarnistych lub promienistych skupień w pegmatytach. Zielonkawoszara rysa jest również ważną cechą diagnostyczną. ## Odróżnianie od podobnych Barbosalit można pomylić z innymi ciemnymi fosforanami, takimi jak lazulit, scorzalit czy rockbridgeit. Od lazulitu i scorzalitu, z którymi tworzy szeregi izomorficzne, odróżnia się zazwyczaj ciemniejszą, niemal czarną barwą i składem chemicznym (dominacja żelaza). Od rockbridgeitu, który często współwystępuje, odróżnienie bywa trudne bez zaawansowanych analiz (XRD), choć rockbridgeit częściej tworzy skupienia włókniste o bardziej zielonkawym odcieniu. ## Formy kryształów Kryształy barbosalitu są rzadkie i zazwyczaj niewielkie. Przybierają formę krótkich, pryzmatycznych słupków, często o kwadratowym zarysie. Najczęściej jednak minerał ten występuje w postaci masywnych, drobnoziarnistych skupień, a także w formie promienistych agregatów i naskorupień na innych minerałach.

Środowisko występowania

## Geneza Barbosalit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach hydrotermalnych i w wyniku przeobrażeń w złożonych pegmatytach granitowych, bogatych w fosforany. Tworzy się w wyniku utleniania i przemian pierwotnych fosforanów żelaza i manganu, takich jak tryfilit czy litiofilit. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi fosforanami. Do jego typowych minerałów towarzyszących należą: tryfilit, heterosyt, rockbridgeit, frondelit, strengit, cyrylowit, a także kwarc, muskowit i inne minerały pegmatytowe. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowisko barbosalitu to kopalnia Sapucaia w Minas Gerais w Brazylii, gdzie został odkryty. Znany jest również z innych pegmatytów w Brazylii. W USA występuje w pegmatytach w Dakocie Południowej (np. w rejonie Keystone), New Hampshire (kopalnia Palermo) i Maine. Notowany był także w Rwandzie (złoże Buranga), Niemczech (Hagendorf) oraz w Portugalii.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, choćby niewielkimi, błyszczącymi kryształami, co jest dużą rzadkością dla tego minerału. Wysoko oceniane są również bogate skupienia promieniste na kontrastującym tle skalnym. Czystość okazu i brak uszkodzeń są kluczowe. Atrakcyjność podnosi współwystępowanie z innymi rzadkimi fosforanami. ## Popularne stanowiska Okazy pochodzące z lokalizacji typowej, czyli kopalni Sapucaia w Brazylii, mają szczególną wartość historyczną. Wysokiej jakości materiał kolekcjonerski, w tym rzadkie kryształy, pochodzi również z pegmatytów w Dakocie Południowej i New Hampshire w USA.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy barbosalitu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie konieczności można użyć sprężonego powietrza. Z uwagi na możliwą reaktywność, należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi środkami chemicznymi. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i detergentami, które mogą uszkodzić powierzchnię minerału. Barbosalit jest wrażliwy na gwałtowne zmiany temperatury. Nie należy wystawiać go na długotrwałe działanie bezpośredniego światła słonecznego, które może spowodować jego blaknięcie. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w stabilnych warunkach, w suchym miejscu, z dala od źródeł ciepła i wilgoci. Najlepiej trzymać go w osobnych, wyściełanych pudełkach lub gablotach, aby uniknąć zarysowań i uszkodzeń mechanicznych.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej