Baotite
Wzór chemiczny: Ba<sub>4</sub>(Ti<sup>4+</sup>,Nb<sup>5+</sup>,W<sup>6+</sup>)<sub>8</sub>O<sub>16</sub>(SiO<sub>3</sub>)<sub>4</sub>Cl
Baotyt to rzadki minerał z grupy krzemianów, charakteryzujący się ciemnymi, kwadratowymi kryształami i występowaniem w skałach alkalicznych.
Opis
## Charakterystyka Baotyt jest rzadkim krzemianem baru, tytanu i niobu, tworzącym charakterystyczne, dobrze wykształcone kryształy. Zazwyczaj mają one formę pryzmatyczną o kwadratowym przekroju, co jest bezpośrednim odzwierciedleniem ich tetragonalnej budowy wewnętrznej. Okazy najczęściej przybierają barwę od brązowej do czarnej, rzadziej są żółtobrązowe. Połysk bywa zmienny, od szklistego po tłusty, a na niektórych powierzchniach może zbliżać się do submetalicznego. Minerał jest zazwyczaj przeświecający na cienkich krawędziach, a w grubszych partiach nieprzezroczysty. ## Właściwości fizyczne Twardość baotytu w skali Mohsa wynosi 6, co czyni go minerałem stosunkowo odpornym na zarysowania. Jego gęstość jest znaczna i waha się od 4,4 do 4,7 g/cm³, co sprawia, że okazy są ciężkie jak na swój rozmiar. Minerał wykazuje dobrą łupliwość w dwóch kierunkach, a jego przełam jest nierówny do submuszlowego. ## Barwy i odmiany Dominującą kolorystyką baotytu są odcienie brązu i czerni. Niektóre okazy mogą być jaśniejsze, żółtobrązowe. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od miejsca jego odkrycia - złoża Bayan Obo w prefekturze Baotou, w regionie autonomicznym Mongolia Wewnętrzna w Chinach. Został on po raz pierwszy opisany w 1959 roku przez chińskiego mineraloga Peng Qirui. ## Zastosowania Baotyt nie ma zastosowań przemysłowych. Jest natomiast cenionym i poszukiwanym minerałem kolekcjonerskim ze względu na swoją rzadkość i charakterystyczne, dobrze uformowane kryształy.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Najważniejszą cechą diagnostyczną baotytu jest forma jego kryształów - niemal zawsze są to pryzmaty o kwadratowym przekroju. Inne istotne cechy to wysoka twardość (6 w skali Mohsa), znaczna gęstość, brązowa do czarnej barwa oraz szklisty lub tłusty połysk. Charakterystyczne jest również jego środowisko występowania. ## Odróżnianie od podobnych Baotyt bywa mylony z innymi ciemnymi minerałami tytanu, takimi jak rutyl, który również krystalizuje w układzie tetragonalnym. Rutyl ma jednak zazwyczaj inny pokrój kryształów (igiełkowy, pręcikowy) i często wykazuje czerwonawy odcień. Od innych podobnych minerałów, np. z grupy pirochloru, baotyt odróżnia się tetragonalną symetrią kryształów (pirochlor jest regularny) i niższą twardością. ## Formy kryształów Kryształy baotytu są pryzmatyczne, wydłużone, o charakterystycznym kwadratowym przekroju poprzecznym. Często zakończone są płaskimi ścianami. Oprócz pojedynczych kryształów tworzy także skupienia ziarniste oraz formy masywne, wrośnięte w skałę macierzystą.
Środowisko geologiczne
## Geneza Baotyt jest minerałem wysokotemperaturowych procesów hydrotermalnych. Powstaje w żyłach kwarcowo-kalcytowych i kwarcowo-barytowych, które przecinają skały alkaliczne, takie jak sjenity, a także w karbonatytach. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z egirynem, albitem, riebeckitem, galeną, pirytem, kwarcem, kalcytem i fluorytem. Zestaw minerałów towarzyszących jest ważną wskazówką przy identyfikacji. ## Lokalizacje Najważniejszym i klasycznym miejscem występowania baotytu jest jego lokalizacja typowa - złoże Bayan Obo w Chinach. Inne znane stanowiska to między innymi Mont Saint-Hilaire w Quebecu (Kanada), rejon Ravalli County w Montanie (USA), a także masyw Chibin na Półwyspie Kolskim w Rosji.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Dla kolekcjonerów najbardziej liczy się jakość i forma kryształów. Najwyżej cenione są ostre, nieuszkodzone, błyszczące kryształy o wyraźnie kwadratowym przekroju. Duże znaczenie ma również wielkość - kryształy powyżej jednego centymetra są już rzadkością. Atrakcyjność okazu podnoszą estetyczne kompozycje, w których kryształ baotytu jest osadzony na kontrastującej matrycy skalnej, na przykład na białym kalcycie lub kwarcu. ## Popularne stanowiska Najsłynniejsze i najbardziej pożądane przez kolekcjonerów okazy baotytu pochodzą z jego typowej lokalizacji w Bayan Obo w Chinach. Charakteryzują się one klasyczną formą i często występują w asocjacji z innymi rzadkimi minerałami. Wysoko cenione są również okazy z Mont Saint-Hilaire w Kanadzie, znane z doskonałego wykształcenia kryształów.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy baotytu najlepiej czyścić mechanicznie przy użyciu miękkiej, suchej szczoteczki w celu usunięcia kurzu. W przypadku silniejszych zabrudzeń można użyć wody destylowanej. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogłyby uszkodzić okaz wzdłuż płaszczyzn łupliwości. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie silnych kwasów. Należy unikać gwałtownych zmian temperatury. Jest stabilny w świetle słonecznym, ale długotrwała ekspozycja nie jest zalecana dla żadnego minerału kolekcjonerskiego. ## Przechowywanie Baotyt jest stosunkowo twardy, ale ze względu na łupliwość powinien być przechowywany w sposób chroniący go przed uderzeniami i upadkami. Najlepiej trzymać go w osobnych pudełkach lub na podstawkach w gablocie, z dala od minerałów, które mogłyby go zarysować.