Banalsite

Wzór chemiczny: Na₂BaAl₄Si₄O₁₆

Banalsyt to rzadki krzemian sodu, baru i glinu, nazwany od symboli pierwiastków wchodzących w jego skład (Ba-Na-Al-Si).

## Charakterystyka Banalsyt jest rzadkim minerałem z grupy tektokrzemianów, należącym do szeregu feldspatów. Tworzy zazwyczaj masywne, ziarniste lub włókniste skupienia. Rzadko spotykany jest w formie słabo wykształconych, tabliczkowych lub pryzmatycznych kryształów, które mogą osiągać do 1 cm długości. Jest minerałem kruchym. ## Właściwości fizyczne Banalsyt charakteryzuje się twardością wynoszącą 6 w skali Mohsa. Jego połysk jest szklisty do perłowego, zwłaszcza na płaszczyznach łupliwości. Jest minerałem przeświecającym do nieprzezroczystego. Gęstość waha się od 3.04 do 3.09 g/cm³. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest zazwyczaj bezbarwny, biały lub jasnoszary. Nie wyróżniono jego specyficznych odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa "banalsyt" jest akronimem pochodzącym od symboli pierwiastków chemicznych dominujących w jego składzie: baru (Ba), sodu (Na), glinu (Al) i krzemu (Si). Minerał został po raz pierwszy opisany w 1944 roku przez W. Campbella Smitha, F. A. Bannistera i M. H. Heya na podstawie materiału znalezionego w kopalni Benallt w Walii (Wielka Brytania). ## Zastosowania Banalsyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów rzadkich minerałów oraz naukowców.

Właściwości

Twardość Mohsa: 6
Połysk: Szklisty, Perłowy
Rysa: Biała
Gęstość: 3.04-3.09
Łupliwość: Doskonała wg {001}, dobra wg {110} i {010}
Przełam: Nierówny
Przezroczystość: Przeświecający do nieprzezroczystego
Układ krystaliczny: Rombowy

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Banalsyt jest trudny do zidentyfikowania wizualnego bez zaawansowanych badań. Jego cechami charakterystycznymi są występowanie w formie białych lub szarych, masywnych skupień, doskonała łupliwość w trzech kierunkach oraz perłowy połysk na powierzchniach przełamu. Często wykazuje słabą, niebieskawą lub kremowobiałą fluorescencję w krótkofalowym świetle UV. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi białymi feldspatami (np. albitem, ortoklazem) lub skalenoidami. Odróżnienie wymaga analizy chemicznej (EDS) lub dyfrakcji rentgenowskiej (XRD) w celu potwierdzenia obecności baru i specyficznej struktury krystalicznej. W przeciwieństwie do wielu węglanów, nie reaguje z kwasem solnym. ## Formy kryształów Kryształy są rzadkie, zwykle słabo wykształcone, o pokroju tabliczkowym lub pryzmatycznym. Najczęściej występuje w postaci spitych, ziarnistych lub włóknistych agregatów. Obserwowano zbliźniaczenia.

Środowisko występowania

## Geneza Banalsyt jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego lub metamorficznego. Powstaje w wyniku metasomatozy w złożach manganu lub w żyłach przecinających skały bogate w sód. Może także krystalizować w niektórych skałach magmowych, takich jak nefelinity. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z takimi minerałami jak tefryt, hausmanit, alleghanyit, albit, baryt, kalcyt oraz z różnymi minerałami z grupy zeolitów. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowisko, skąd pochodzi materiał typowy, to kopalnia Benallt, Rhiw, Półwysep Llŷn, Gwynedd, Walia (Wielka Brytania). Inne znane lokalizacje to Långban w Szwecji; kopalnia Wessels w Hotazel, pole manganowe Kalahari w RPA; oraz kompleks magmowy Murun na Tarczy Ałdańskiej na Syberii w Rosji.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, choćby niewielkimi, kryształami. Wysoko oceniane są również bogate agregaty banalsytu wyraźnie kontrastujące z ciemną skałą macierzystą (np. z tefrytem lub hausmanitem). Czystość i biała barwa są pożądanymi cechami. Ze względu na rzadkość, każdy dobrze udokumentowany okaz ma wartość kolekcjonerską. ## Popularne stanowiska Okazy pochodzące z lokalizacji typowej - kopalni Benallt w Walii - mają szczególną wartość historyczną. Materiały z Långban w Szwecji oraz z pola manganowego Kalahari w RPA są również poszukiwane przez specjalistów i zaawansowanych kolekcjonerów rzadkich minerałów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Zaleca się czyszczenie okazów banalsytu wyłącznie za pomocą miękkiej, suchej szczoteczki w celu usunięcia kurzu. Można użyć sprężonego powietrza. Należy unikać wody i środków chemicznych. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą, kwasami i innymi chemikaliami, które mogą reagować z minerałem. Banalsyt jest wrażliwy na gwałtowne zmiany temperatury. Ze względu na doskonałą łupliwość jest podatny na uszkodzenia mechaniczne i wymaga ostrożnego obchodzenia się. ## Przechowywanie Okazy banalsytu najlepiej przechowywać w stabilnych warunkach, w zamkniętych pudełkach kolekcjonerskich lub gablotach, z dala od kurzu, wilgoci i bezpośredniego światła słonecznego. Należy chronić je przed uderzeniami i wibracjami.