Bahianite

Wzór chemiczny: Al<sub>5</sub>Sb<sup>5+</sup><sub>3</sub>O<sub>14</sub>(OH)<sub>2</sub>

Bahianit to niezwykle rzadki, twardy i gęsty minerał tlenkowy, znajdowany w postaci otoczaków o barwie od białej do jasnobrązowej.

## Charakterystyka Bahianit jest bardzo rzadkim minerałem z grupy tlenków, składającym się głównie z tlenków glinu i antymonu. Występuje najczęściej w formie zaokrąglonych, aluwialnych otoczaków, rzadko tworząc widoczne kryształy. Jego powierzchnia bywa matowa lub ziemista, jednak na świeżym przełamie ujawnia szklisty do tłustego połysk. Jest minerałem twardym i stosunkowo ciężkim jak na swój wygląd. ## Właściwości fizyczne Charakteryzuje się dużą twardością wynoszącą 9 w skali Mohsa, co stawia go w czołówce najtwardszych minerałów, tuż za diamentem. Jego gęstość jest również wysoka i mieści się w przedziale 5,28-5,45 g/cm³. Minerał jest zazwyczaj przeświecający, rzadziej przezroczysty. ## Barwy i odmiany Bahianit przyjmuje barwy od białej, przez kremową, żółtawą, aż po jasnobrązową. Niektóre okazy mogą wykazywać delikatny asteryzm (efekt gwiazdy). Nie wyróżniono jego nazwanych odmian. ## Historia i nazwa Został po raz pierwszy opisany w 1978 roku przez Paula B. Moore'a i T. Araki. Jego nazwa pochodzi od stanu Bahia w Brazylii, gdzie został odkryty w aluwiach (osadach rzecznych) w pobliżu miejscowości Paramirim. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość, bahianit nie ma żadnych zastosowań przemysłowych. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i jest cennym nabytkiem dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów rzadkich.

Właściwości

Twardość Mohsa
9
Połysk
Szklisty, Tłusty
Rysa
Biała
Gęstość
5.28 - 5.45
Łupliwość
Dobra na {100}
Przełam
Muszlowy
Przezroczystość
Prześwitujący
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowymi cechami diagnostycznymi bahianitu są jego wyjątkowo wysoka twardość (9 w skali Mohsa), wysoka gęstość, występowanie w formie otoczaków oraz biała rysa. Reakcja na promieniowanie UV (zarówno krótko-, jak i długofalowe) w postaci słabej, kredowobiałej fluorescencji może być pomocna w identyfikacji. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi twardymi, jasnymi minerałami występującymi w formie otoczaków, takimi jak korund (szafir, rubin) czy chryzoberyl. Odróżnienie wymaga specjalistycznych badań, takich jak pomiar gęstości i twardości. Od korundu różni się nieco niższą gęstością i odmiennym składem chemicznym (obecność antymonu). ## Formy kryształów Bahianit krystalizuje w układzie jednoskośnym. Kryształy są jednak ekstremalnie rzadkie i mają postać niewielkich, słupkowych lub tabliczkowych form, często z widocznym prążkowaniem. Zazwyczaj spotykany jest w postaci zaokrąglonych ziaren i otoczaków o wielkości do kilku centymetrów.

Środowisko występowania

## Geneza Dokładna geneza bahianitu nie jest w pełni poznana. Uważa się, że pierwotnie krystalizował w skałach metamorficznych bogatych w glin, które następnie uległy wietrzeniu. Znajdowany jest wtórnie w osadach aluwialnych (rzecznych), gdzie trafił w wyniku erozji i transportu skał macierzystych. ## Asocjacje mineralne W osadach aluwialnych współwystępuje z minerałami ciężkimi, takimi jak kwarc, andaluzyt, kyanit, hematyt i eskolaitem. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym i najważniejszym miejscem występowania bahianitu są aluwia w dorzeczu strumienia Paramirim w stanie Bahia w Brazylii. Jest to jego lokalizacja typowa.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy o jak największej masie i czystości barwy. Wyjątkowo poszukiwane są rzadko spotykane, dobrze wykształcone kryształy, które osiągają znacznie wyższe ceny niż typowe otoczaki. Okazy wykazujące asteryzm również są uznawane za bardziej wartościowe. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kolekcjonerskich jest jego lokalizacja typowa - okolice Paramirim w stanie Bahia w Brazylii.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Zaleca się czyszczenie wyłącznie za pomocą miękkiej szczoteczki i wody destylowanej. Ze względu na wysoką twardość jest odporny na zarysowania, ale należy zachować ostrożność. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z silnymi kwasami i chemikaliami, które mogłyby potencjalnie uszkodzić powierzchnię minerału. Mimo wysokiej twardości, należy chronić go przed silnymi uderzeniami, które mogą spowodować pęknięcia. ## Przechowywanie Okazy bahianitu najlepiej przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach lub na podstawkach, aby uniknąć kontaktu z innymi minerałami i potencjalnych uszkodzeń mechanicznych. Nie jest wrażliwy na światło słoneczne.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej