Babingtonite
Wzór chemiczny: Ca₂Fe²⁺Fe³⁺Si₅O₁₄(OH)
Babingtonit to rzadki krzemian wapnia i żelaza, tworzący charakterystyczne, niemal czarne, błyszczące kryształy o pokroju tabliczkowym lub słupkowym.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 5.5-6
- Połysk
- Vitreous
- Rysa
- Zielonkawoszara
- Gęstość
- 3.34
- Łupliwość
- Perfect on {001} Good on {010} and {100}
- Przełam
- Irregular/Uneven
- Przezroczystość
- Opaque
- Układ krystaliczny
- Triclinic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Babingtonit jest stosunkowo łatwy do rozpoznania dzięki kombinacji cech: niemal czarnej barwy, silnego szklistego połysku, charakterystycznego kształtu krótkich, pryzmatycznych lub tabliczkowych kryształów oraz częstego występowania w towarzystwie jasno окрашенных minerałów, takich jak prehnit, zeolity czy kalcyt. ## Odróżnianie od podobnych Babingtonit bywa mylony z czarnym turmalinem (schörlem), egirynem lub hornblendą. Od schörlu odróżnia go inny, mniej pryzmatyczny kształt kryształów (schörl tworzy słupy o typowym przekroju trójkątnym) i często lepszy połysk. Egiryn tworzy zazwyczaj igiełkowe, smukłe kryształy. Hornblenda ma bardziej złożony skład i często słabszy połysk oraz inną łupliwość. ## Formy kryształów Kryształy babingtonitu są zazwyczaj krótkie, pryzmatyczne, często spłaszczone tabliczkowo. Mają tendencję do tworzenia złożonych, bogatych w ściany zakończeń. Występują jako pojedyncze, narosłe kryształy, w niewielkich grupach lub w formie promienistych agregatów rozchodzących się z jednego punktu.
Środowisko występowania
## Geneza Babingtonit jest minerałem hydrotermalnym niskich temperatur. Powstaje w szczelinach i pęcherzach pogazowych (geodach) w skałach wulkanicznych, takich jak bazalty i andezyty. Spotykany jest również w skarnach, gnejsach i alpejskich żyłach typu rodingitowego, gdzie tworzy się w wyniku procesów metasomatycznych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z zeolitami (np. stilbit, heulandyt), prehnitem, epidotem, kwarcem (zwłaszcza ametystem), kalcytem, albitem i chlorytem. Kontrast jego czarnych kryształów z jasnozielonym prehnitem lub bezbarwnym kwarcem jest szczególnie ceniony przez kolekcjonerów. ## Lokalizacje Najważniejszym historycznym i typowym miejscem występowania są kopalnie żelaza w Arendal w Norwegii. Klasyczne, światowej sławy okazy pochodzą z kamieniołomów bazaltu w rejonie Westfield i Springfield w Massachusetts oraz Paterson w New Jersey, USA. Wspaniałe kompozycje babingtonitu z prehnitem i kwarcem znajdowano w kamieniołomach Qiaojia w prefekturze Zhaotong (prowincja Yunnan, Chiny). Inne znane stanowiska to m.in. Baveno we Włoszech oraz Poona w Indiach.
Rzadkość
Niezbyt pospolity
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy babingtonitu charakteryzują się ostrymi, dobrze wykształconymi kryształami o silnym połysku i intensywnej, czarnej barwie. Kluczowa jest estetyka kompozycji – szczególnie poszukiwane są okazy, gdzie czarne kryształy babingtonitu kontrastują z matrycą z jasnozielonego prehnitu, bezbarwnego lub fioletowego kwarcu (ametystu) czy białych zeolitów. Wielkość kryształów, ich ilość na matrycy oraz brak uszkodzeń znacząco podnoszą wartość kolekcjonerską. ## Popularne stanowiska Najbardziej pożądane przez kolekcjonerów okazy pochodzą z chińskiej prowincji Yunnan (kamieniołomy Qiaojia), skąd w ostatnich dekadach trafiły na rynek spektakularne kompozycje z prehnitem i kwarcem. Klasyczne, historyczne okazy z USA (Massachusetts, New Jersey) oraz z typowej lokalizacji w Arendal w Norwegii również są wysoko cenione.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy babingtonitu należy czyścić bardzo ostrożnie. Najlepiej używać miękkiego pędzelka do usuwania kurzu. W razie silniejszych zabrudzeń można użyć wody destylowanej i miękkiej szczoteczki, a następnie dokładnie osuszyć okaz, najlepiej sprężonym powietrzem. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą uszkodzić kryształy wzdłuż płaszczyzn łupliwości. ## Czego unikać Babingtonit jest wrażliwy na działanie silnych kwasów, które mogą go trawić. Należy unikać gwałtownych zmian temperatury oraz długotrwałej ekspozycji na bezpośrednie światło słoneczne, chociaż nie jest ono uznawane za szczególnie szkodliwe. Ze względu na obecność żelaza, długotrwały kontakt z wilgocią może teoretycznie prowadzić do powierzchownych zmian. ## Przechowywanie Okazy babingtonitu, zwłaszcza te z delikatnymi kryształami narosłymi na matrycy, powinny być przechowywane w osobnych pudełkach lub gablotach, z dala od minerałów, które mogłyby je zarysować (np. kwarc). Należy chronić je przed kurzem i uderzeniami, które mogłyby spowodować odspojenie kryształów wzdłuż płaszczyzn łupliwości.