Babánekite

Wzór chemiczny: Cu<sup>2+</sup><sub>3</sub>(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>2</sub>·8H<sub>2</sub>O

Babánekit to uwodniony arsenian miedzi, tworzący charakterystyczne, niebieskozielone, kuliste agregaty i promieniste skupienia igiełkowych kryształów.

## Charakterystyka Babánekit jest uwodnionym arsenianem miedzi, należącym do grupy wiwianitu. Występuje najczęściej w postaci sferycznych lub półkulistych agregatów o budowie promienistej, które mogą osiągać do 2 cm średnicy. Agregaty te składają się z bardzo drobnych, igiełkowych lub listewkowych kryształów. Rzadziej tworzy pojedyncze, pryzmatyczne kryształy o wydłużonym kształcie. Jego wygląd jest bardzo charakterystyczny, szczególnie gdy tworzy kuliste skupienia na skale macierzystej. ## Właściwości fizyczne Kryształy babánekitu są elastyczne i dają się zginać. Minerał ten charakteryzuje się szklistym połyskiem, a na powierzchniach przełamu może być perłowy. Jest przeświecający do przezroczystego. Jego twardość w skali Mohsa wynosi 2, a gęstość to około 3,2 g/cm³. ## Barwy i odmiany Babánekit występuje w odcieniach od niebieskozielonego do szarozielonego. Nie wyróżniono jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został opisany w 2017 roku przez zespół mineralogów (Plášil et al.). Jego nazwa honoruje czeskiego kolekcjonera minerałów Františka Babánka (1836–1910), który jako pierwszy znalazł ten minerał w Jáchymovie w Czechach pod koniec XIX wieku. Okazy te zostały błędnie zidentyfikowane i zdeponowane w Muzeum Narodowym w Pradze, gdzie czekały na ponowne zbadanie i poprawną identyfikację jako nowy gatunek mineralny. ## Zastosowania Babánekit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie minerałem o znaczeniu naukowym i kolekcjonerskim.

Właściwości

Twardość Mohsa
2
Połysk
Szklisty, Perłowy
Rysa
Jasnozielona
Gęstość
3.197
Łupliwość
Dobra wg {010}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Babánekit najłatwiej rozpoznać po jego charakterystycznej formie występowania - kulistych lub półkulistych agregatach o promienistej budowie wewnętrznej. Jego niebieskozielona barwa i występowanie w strefach utleniania złóż kruszcowych są również ważnymi wskazówkami. Niska twardość (2 w skali Mohsa) jest kolejną cechą diagnostyczną. ## Odróżnianie od podobnych Babánekit może być mylony z innymi wtórnymi minerałami miedzi, takimi jak tyrolit, olivenit czy kornetyt. Od tyrolitu odróżnia go brak wyraźnej łupliwości i perłowego połysku na jej płaszczyznach. Olivenit zazwyczaj tworzy bardziej masywne lub włókniste skupienia o oliwkowozielonej barwie. Kornetyt jest znacznie twardszy (4.5) i ma inną strukturę krystaliczną. Ostateczne odróżnienie często wymaga zaawansowanych metod analitycznych. ## Formy kryształów Minerał tworzy igiełkowe lub listewkowe kryształy, wydłużone wzdłuż osi [001], które łączą się w promieniste, sferyczne lub półkuliste agregaty. Rzadziej spotykane są pojedyncze, dobrze wykształcone kryształy pryzmatyczne.

Środowisko występowania

## Geneza Babánekit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż kruszców polimetalicznych, bogatych w arsen i miedź. Tworzy się w wyniku działania wód powierzchniowych na pierwotne minerały arsenowe i miedziowe w warunkach niskiej temperatury i ciśnienia. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi wtórnymi arsenianami, takimi jak geminit, lindackeryt, erytryn, annabergit, a także z gipsem, kwarcem i tennantytem-(Zn). ## Lokalizacje Najważniejsze i typowe stanowisko (localitas typica) babánekitu to historyczna kopalnia Rovnost w Jáchymovie, w czeskich Rudawach. Jest to jedyna potwierdzona i szczegółowo opisana lokalizacja tego minerału na świecie.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, kulistymi agregatami o intensywnej, niebieskozielonej barwie, kontrastujące z jasną skałą macierzystą (najczęściej kwarcem). Ważny jest również rozmiar sferolitów oraz brak uszkodzeń delikatnych, igiełkowych kryształów. Okazy z lokalizacji typowej (Jáchymov) są szczególnie poszukiwane. ## Popularne stanowiska Jedynym znanym i potwierdzonym źródłem okazów kolekcjonerskich jest kopalnia Rovnost w Jáchymovie w Czechach. Wszystkie dostępne na rynku okazy pochodzą z tego jednego miejsca.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy babánekitu należy czyścić wyłącznie bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Ze względu na jego niską twardość i delikatną strukturę, należy unikać mycia wodą, która mogłaby uszkodzić kruche agregaty. Jeśli konieczne jest użycie płynu, zaleca się czysty alkohol izopropylowy, aplikowany z dużą ostrożnością. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie kwasów i innych chemikaliów. Należy unikać ultradźwiękowych myjek, które mogłyby zniszczyć delikatne kryształy. Babánekit jest stabilny w normalnych warunkach, ale należy chronić go przed wysoką temperaturą i bezpośrednim, długotrwałym działaniem światła słonecznego. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamkniętych, wyściełanych pudełkach lub gablotach, aby chronić je przed uszkodzeniami mechanicznymi i kurzem. Należy go izolować od innych, twardszych minerałów, które mogłyby go porysować.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej