Axelite

Wzór chemiczny: Na<sub>14</sub>Cu<sup>2+</sup><sub>7</sub>(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>8</sub>F<sub>2</sub>Cl<sub>2</sub>

Axelit to bardzo rzadki arsenian miedzi i sodu, tworzący charakterystyczne, niebieskie, sferyczne agregaty krystaliczne.

## Charakterystyka Axelit jest minerałem z gromady arsenianów, wyróżniającym się intensywnie niebieską barwą i unikalną formą występowania. Tworzy niemal wyłącznie kuliste agregaty (sferulity) o promienistym, włóknistym układzie kryształów. Poszczególne kryształy są niezwykle małe, igiełkowe lub listewkowe, co nadaje agregatom jedwabisty połysk na powierzchniach przełamu. Sferulity osiągają rozmiary do około 0.3 mm średnicy i często występują w grupach, tworząc skorupiaste naloty na skale macierzystej. ## Właściwości fizyczne Kryształy są zbyt małe do bezpośredniego zbadania twardości, jednak na podstawie składu i struktury można ją szacować jako niską do średniej. Minerał charakteryzuje się szklistym do jedwabistego połyskiem. Jest nieprzezroczysty, a jedynie na cienkich krawędziach może przeświecać. Gęstość obliczona na podstawie wzoru i parametrów komórki wynosi 4.15 g/cm³. ## Barwy i odmiany Axelit występuje w jednolitym, jasnoniebieskim do niebieskiego kolorze. Nie są znane żadne jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Minerał został odkryty w fumarolach wulkanu Tołbaczyk na Kamczatce w Rosji. Został opisany i zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2015 roku pod numerem 2015-078. Nazwa honoruje Axela H. Müllera (ur. 1961), niemieckiego kolekcjonera minerałów i specjalistę od minerałów wtórnych z kopalni Clara w Niemczech, w uznaniu jego wkładu w mineralogię.

Właściwości

Połysk
Vitreous, Silky
Rysa
Light blue
Gęstość
4.15
Łupliwość
Perfect on {010}
Przezroczystość
Translucent
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechą diagnostyczną axelitu jest jego unikalna forma występowania w postaci niewielkich, idealnie kulistych, niebieskich agregatów o promienistej budowie wewnętrznej. Charakterystyczne jest również jego pochodzenie - występuje wyłącznie w produktach ekshalacji wulkanicznych (fumarolach). ## Odróżnianie od podobnych Axelit można pomylić z innymi niebieskimi, wtórnymi minerałami miedzi tworzącymi sferulity, takimi jak cyjanotrichit czy szatukit. Cyjanotrichit tworzy jednak agregaty o wyraźnie igiełkowej, "pluszowej" teksturze, a nie gładkie kule. Ostateczne odróżnienie od innych rzadkich arsenianów miedzi z tej samej lokalizacji (np. ericlaxmanitu, popovitu) wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) lub analiza chemiczna (EDS). ## Formy kryształów Minerał tworzy wyłącznie sferyczne agregaty o średnicy do 0.3 mm, zbudowane z promieniście ułożonych, listewkowych lub igiełkowych kryształów. Pojedyncze, wyizolowane kryształy nie są obserwowane.

Środowisko występowania

## Geneza Axelit jest minerałem pochodzenia fumarolicznego. Powstaje w wyniku sublimacji gazów wulkanicznych w wysokiej temperaturze (powyżej 600°C) w aktywnych fumarolach bazaltowych wulkanów. Krystalizuje bezpośrednio z fazy gazowej na powierzchni skał wulkanicznych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi rzadkimi arsenianami i siarczanami powstałymi w podobnych warunkach. Do najważniejszych minerałów towarzyszących należą: hematyt, tenoryt, aftitalit, johillerit, ericlaxmanit, popovit, lammerit, urusovit i arsmirandyt. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania axelitu na świecie jest jego lokalizacja typowa - fumarola Jadowitaja (Yadovitaya) na drugim stożku żużlowym Północnego Przełomu Wielkiej Erupcji Szczelinowej wulkanu Tołbaczyk na Kamczatce, w Rosji.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazów axelitu ocenia się na podstawie wielkości i liczby sferulitów na matrycy skalnej, a także ich estetycznego rozmieszczenia. Najbardziej cenione są okazy z licznymi, dobrze wykształconymi, nieuszkodzonymi kulistymi agregatami, kontrastującymi z ciemniejszą skałą wulkaniczną. Ważna jest również asocjacja z innymi rzadkimi minerałami z tej lokalizacji. ## Popularne stanowiska Wszystkie dostępne na rynku kolekcjonerskim okazy axelitu pochodzą z jednego miejsca na świecie - wulkanu Tołbaczyk na Kamczatce. Materiał został zebrany podczas ekspedycji naukowych, a jego ilość jest bardzo ograniczona.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy axelitu należy czyścić wyłącznie bardzo ostrożnie, używając sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Ze względu na ekstremalną delikatność agregatów, odradza się jakikolwiek kontakt mechaniczny, w tym z pędzelkami czy wodą. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, kwasami, rozpuszczalnikami i innymi chemikaliami, które mogą rozpuścić lub uszkodzić mikroskopijne kryształy. Minerał jest wrażliwy na wstrząsy i ścieranie. Należy chronić go przed wysoką temperaturą i wilgocią. ## Przechowywanie Okazy axelitu wymagają przechowywania w stabilnych warunkach, najlepiej w szczelnym, zamykanym pudełku typu "micromount", które chroni je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Ekspozycja powinna odbywać się z dala od bezpośredniego światła słonecznego i źródeł ciepła.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej