Awaruite

Wzór chemiczny: Ni₃Fe

Awaruit to naturalnie występujący stop żelaza i niklu, wyróżniający się srebrzystobiałą barwą, metalicznym połyskiem i silnymi właściwościami magnetycznymi.

## Charakterystyka Awaruit jest minerałem z grupy pierwiastków rodzimych, będącym naturalnym stopem niklu i żelaza. Jego skład chemiczny odpowiada formule Ni₃Fe, co czyni go jednym z niewielu naturalnie występujących stopów metali. Typowe okazy mają postać niewielkich, zaokrąglonych ziaren, bryłek lub łusek rozproszonych w skale macierzystej, którą najczęściej jest serpentynit. Rzadko tworzy widoczne kryształy. Charakteryzuje się srebrzystobiałą lub szarobiałą barwą i silnym, metalicznym połyskiem, przypominając wyglądem kawałki metalu. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest nieprzezroczysty i stosunkowo twardy - jego twardość w skali Mohsa wynosi 5. Jest również bardzo gęsty, z gęstością właściwą sięgającą 7.8 g/cm³. Jedną z jego kluczowych i łatwo rozpoznawalnych cech są silne właściwości magnetyczne (ferromagnetyzm), co jest bezpośrednim wynikiem wysokiej zawartości żelaza i niklu. ## Barwy i odmiany Barwa awaruitu jest stała i waha się od srebrzystobiałej do szarobiałej, często z metalicznym połyskiem. Z czasem jego powierzchnia może pokrywać się lekkim nalotem, matowiejąc. Nie wyróżnia się odmian barwnych. W handlu używa się czasem nazwy "josephinite" dla materiału pochodzącego z Josephine County w Oregonie (USA), który jest mieszaniną awaruitu i innych minerałów niklu. ## Historia i nazwa Nazwa "awaruit" pochodzi od miejsca jego pierwszego opisu - zatoki Awarua (Awarua Bay) na Nowej Zelandii. Minerał został formalnie opisany w 1885 roku. Odkryto go w osadach rzecznych rzeki Gorge, w dystrykcie Westland. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i występowanie w formie drobnych ziaren, awaruit nie ma znaczenia przemysłowego jako ruda niklu. Stanowi jednak obiekt zainteresowania naukowego jako wskaźnik procesów geologicznych zachodzących w skałach ultramaficznych. Jest również poszukiwany i ceniony przez kolekcjonerów minerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa
5
Połysk
Metallic
Rysa
Szaroczarna
Gęstość
7.8
Łupliwość
Brak
Przełam
Haczykowaty
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Isometric

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną awaruitu jest jego silny magnetyzm - minerał jest wyraźnie przyciągany przez magnes. Inne ważne cechy to srebrzystobiała barwa, wysoka gęstość (okaz jest ciężki jak na swój rozmiar) oraz metaliczny połysk. Występuje zazwyczaj w postaci wtopionych w skałę, nieregularnych ziaren. ## Odróżnianie od podobnych Ze względu na barwę i połysk, awaruit bywa mylony z innymi metalicznymi minerałami. Od magnetytu odróżnia go jaśniejsza, srebrzysta barwa (magnetyt jest czarny) i inna rysa. Od platyny rodzimej, która może występować w podobnych osadach, odróżnia go przede wszystkim silny magnetyzm (platyna jest niemagnetyczna). Od pirytu odróżnia go barwa (piryt jest mosiężnożółty) i brak regularnych, sześciennych kryształów. ## Formy kryształów Dobrze wykształcone kryształy awaruitu są ekstremalnie rzadkie. Zazwyczaj tworzy on skupienia ziarniste, masywne, a także niewielkie, nieregularne bryłki i blaszki w skale macierzystej lub w osadach aluwialnych (piaskach i żwirach rzecznych).

Środowisko występowania

## Geneza Awaruit jest minerałem powstającym w wyniku procesów serpentynizacji skał ultramaficznych, takich jak perydotyty i dunity. Proces ten polega na przeobrażeniu minerałów bogatych w magnez i żelazo (jak oliwin) pod wpływem wody w niskich temperaturach. W tych warunkach nikiel i żelazo, wcześniej rozproszone w strukturze oliwinów, zostają uwolnione i mogą krystalizować jako oddzielna faza mineralna - awaruit. Jest minerałem typowym dla ofiolitów i masywów ultramaficznych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten najczęściej współwystępuje z minerałami skał, w których powstał. Jego typowymi towarzyszami są minerały z grupy serpentynu (antygoryt, lizardyt, chryzotyl), a także magnetyt, chromit, pentlandyt, heazlewoodyt, miedź rodzima oraz minerały z grupy platynowców. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowiska awaruitu znajdują się na Nowej Zelandii (Gorge River, Awarua Bay), skąd pochodzi jego nazwa. Znaczące wystąpienia znane są również z Josephine County i Del Norte County w Oregonie, USA (jako składnik "josephinite"), a także z Kanady (Ontario, Kolumbia Brytyjska), Włoch, Japonii, Rosji (Ural) oraz z dna oceanicznego w rejonie Grzbietu Śródatlantyckiego.

Rzadkość

Niezbyt pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Dla kolekcjonerów najbardziej pożądane są okazy z wyraźnie widocznymi, bogatymi skupieniami srebrzystych ziaren awaruitu, kontrastującymi z ciemną skałą macierzystą (serpentynitem). Wysoko cenione są również okazy zawierające większe, wyizolowane bryłki lub blaszki. Wyjątkową rzadkością, a przez to najwyższą wartością, charakteryzują się okazy z widocznymi, choćby niewielkimi, formami krystalicznymi. Czystość i intensywność metalicznego połysku również podnoszą atrakcyjność okazu. ## Popularne stanowiska Najbardziej klasyczne i cenione przez kolekcjonerów okazy pochodzą z typowej lokalizacji na Nowej Zelandii. Dużą popularnością cieszą się również wypolerowane fragmenty "josephinite" z Oregonu (USA), w których można obserwować wrostki awaruitu w towarzyszących minerałach.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy awaruitu można czyścić za pomocą miękkiej, suchej szczoteczki w celu usunięcia kurzu i luźnych zanieczyszczeń. W przypadku silniejszych zabrudzeń dopuszczalne jest użycie wody destylowanej i delikatnego detergentu, a następnie dokładne osuszenie okazu. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą uszkodzić delikatne skupienia. ## Czego unikać Jako stop żelaza i niklu, awaruit jest podatny na utlenianie (rdzewienie), szczególnie w wilgotnym środowisku. Należy bezwzględnie unikać długotrwałego kontaktu z wodą oraz przechowywania w miejscach o wysokiej wilgotności. Należy również unikać kontaktu z kwasami i silnymi chemikaliami, które mogą trawić jego powierzchnię. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów awaruitu w suchym miejscu, najlepiej w zamkniętych pojemnikach lub gablotach z pochłaniaczem wilgoci (np. żelem krzemionkowym). Aby zapobiec zarysowaniom, należy unikać kontaktu z twardszymi minerałami. Ze względu na jego właściwości magnetyczne, warto trzymać go z dala od czułych urządzeń elektronicznych i magnetycznych nośników danych.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej