Avdoninite
Wzór chemiczny: K<sub>2</sub>Cu<sup>2+</sup><sub>5</sub>Cl<sub>8</sub>(OH)<sub>4</sub>·2H<sub>2</sub>O
Awdoninit to ekstremalnie rzadki minerał miedzi, tworzący szmaragdowozielone, tabliczkowe kryształy w produktach ekshalacji wulkanicznych.
Opis
## Charakterystyka Awdoninit to uwodniony hydroksychlorek potasu i miedzi o wzorze K₂Cu₅Cl₈(OH)₄·2H₂O. Tworzy bardzo małe, cienkie, tabliczkowe lub blaszkowate kryształy, które rzadko przekraczają 1 mm. Zazwyczaj występują one w formie promienistych lub chaotycznych agregatów, a także jako cienkie skorupy i naloty na lawie bazaltowej. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest żywy, szmaragdowozielony do ciemnozielonego kolor. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, o twardości około 3 w skali Mohsa. Ma szklisty połysk i jest przezroczysty do przeświecającego. Gęstość obliczona wynosi 3,19 g/cm³. Jest to minerał kruchy, wykazujący doskonałą łupliwość w jednej płaszczyźnie, co odpowiada jego tabliczkowej budowie. ## Barwy i odmiany Awdoninit występuje w jednolitym, szmaragdowozielonym kolorze, który może być nieco ciemniejszy w grubszych agregatach. Nie wyróżnia się żadnych nazwanych odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został opisany po raz pierwszy w 2014 roku przez zespół mineralogów pod kierownictwem Igora V. Pekova. Nazwa honoruje Władimira Nikołajewicza Awdonina (1927-2011), rosyjskiego mineraloga i profesora na Uralskim Państwowym Uniwersytecie Górniczym, znanego z badań złóż Uralu. Miejscem typowym są fumarole Wielkiej Erupcji Szczelinowej wulkanu Tołbaczyk na Kamczatce w Rosji.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Kluczowe cechy diagnostyczne awdoninitu to jego szmaragdowozielony kolor, cienkotabliczkowa forma kryształów, szklisty połysk oraz specyficzne środowisko występowania - fumarole wulkaniczne. Jest to minerał higroskopijny, co również może być wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi wtórnymi minerałami miedzi o zielonej barwie, takimi jak belloit, eriochalcit, atacamit czy paratacamit. Odróżnienie go od tych minerałów na podstawie cech wizualnych jest bardzo trudne i najczęściej wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD). Kluczowe dla wstępnej identyfikacji są forma kryształów (cienkie blaszki) i parageneza mineralna. ## Formy kryształów Kryształy są cienkotabliczkowe, o pokroju blaszkowym lub listewkowym. Zwykle tworzą wachlarzowate, promieniste lub nieregularne agregaty, a także cienkie powłoki i naloty.
Środowisko geologiczne
## Geneza Awdoninit jest minerałem pochodzenia wulkanicznego, powstającym w procesie ekshalacji (sublimacji z gorących gazów wulkanicznych). Krystalizuje w strefach aktywnych fumaroli, w temperaturach powyżej 150°C, w wyniku reakcji gazów z bogatą w miedź lawą bazaltową. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami fumarolicznymi, takimi jak belloit, eriochalcit, sylwin, halit i karnalit. Towarzyszą mu również hematyt i tenoryt. ## Lokalizacje Jest to minerał ekstremalnie rzadki, znany praktycznie wyłącznie z miejsca typowego - fumaroli powstałych podczas Wielkiej Erupcji Szczelinowej wulkanu Tołbaczyk (1975-1976) oraz fumaroli Arsenatnaya i Glavnaya Tenoritovaya na drugim stożku tego samego wulkanu na Kamczatce w Rosji.
Rzadkość
Ekstremalnie rzadki
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Jakość okazów kolekcjonerskich, które są niemal wyłącznie mikromontami, ocenia się na podstawie kilku kryteriów. Najwyżej cenione są próbki z dobrze wykształconymi, ostrymi i wyraźnie oddzielonymi kryształami o intensywnie szmaragdowej barwie. Ważna jest również obfitość minerału na matrycy skalnej oraz atrakcyjna kompozycja z innymi rzadkimi minerałami towarzyszącymi. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kolekcjonerskich awdoninitu jest kompleks wulkaniczny Tołbaczyk na Kamczatce w Rosji. Okazy pochodzące z historycznej erupcji z lat 1975-1976 oraz z nowszych aktywności fumarolicznych są najbardziej poszukiwane przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Awdoninit jest minerałem ekstremalnie wrażliwym i wymaga szczególnej ostrożności. Czyszczenie na mokro jest absolutnie zabronione, ponieważ minerał jest rozpuszczalny w wodzie i higroskopijny. Kurz można usuwać bardzo ostrożnie za pomocą miękkiego, suchego pędzelka lub delikatnego podmuchu sprężonego powietrza z dużej odległości. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, parą wodną i wysoką wilgotnością powietrza, która może prowadzić do jego rozpadu. Niewskazane jest również narażanie go na działanie chemikaliów, ultradźwięków, nagłych zmian temperatury oraz wstrząsów mechanicznych ze względu na jego kruchość i doskonałą łupliwość. ## Przechowywanie Okazy awdoninitu muszą być przechowywane w szczelnych, hermetycznych pojemnikach (np. typu "perky box") z dala od źródeł wilgoci. Zaleca się umieszczenie w pojemniku środka osuszającego (np. żelu krzemionkowego), aby zapewnić niską wilgotność. Należy go chronić przed bezpośrednim światłem słonecznym i kurzem.