Austynit
Wzór chemiczny: CaZn(AsO₄)(OH)
Austynit to rzadki minerał arsenu, wapnia i cynku, tworzący zazwyczaj drobne, żółte lub zielonkawe kryształy, często występujący w strefach utleniania złóż cynku.
Opis
## Charakterystyka Austynit jest minerałem należącym do grupy adaminu, charakteryzującym się obecnością arsenu, wapnia i cynku. Zazwyczaj tworzy drobne, igiełkowe lub tabliczkowe kryształy, często występujące w skupieniach promienistych lub naskorupieniach. Barwa austynitu waha się od żółtej do zielonkawej, niekiedy bywa bezbarwny. ## Właściwości fizyczne Austynit ma twardość w skali Mohsa wynoszącą około 4,5. Jego połysk jest szklisty do diamentowego. Minerał ten jest przezroczysty do przeświecającego. Gęstość austynitu wynosi około 4,6-4,8 g/cm³. ## Barwy i odmiany Najczęściej spotykane barwy austynitu to odcienie żółci, zieleni oraz bezbarwny. Barwa jest często związana z obecnością domieszek, zwłaszcza miedzi, która może nadawać mu bardziej intensywny zielony odcień. Nie wyróżnia się formalnych odmian handlowych austynitu. ## Historia i nazwa Austynit został odkryty w 1951 roku w kopalni Gold Hill w hrabstwie Tooele, w stanie Utah, USA. Nazwa minerału pochodzi od nazwiska Johna Austina, amerykańskiego mineraloga i kolekcjonera, który jako pierwszy rozpoznał ten minerał jako nowy gatunek. ## Zastosowania Austynit nie ma zastosowań przemysłowych ze względu na swoją rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów. Jest to minerał ceniony wyłącznie przez kolekcjonerów, zwłaszcza ze względu na swoje estetyczne kryształy i rzadkość występowania.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Austynit można rozpoznać po jego charakterystycznym pokroju kryształów (igiełkowe, tabliczkowe), barwie (żółta, zielonkawa, bezbarwna) oraz miejscu występowania w strefach utleniania złóż cynku. Pomocne w identyfikacji są również jego właściwości fizyczne, takie jak twardość i połysk. ## Odróżnianie od podobnych Austynit może być mylony z innymi minerałami z grupy adaminu, takimi jak adamin (Zn₂AsO₄OH) czy olivenit (Cu₂AsO₄OH). Od adaminu odróżnia go obecność wapnia, a od olivenitu - brak miedzi jako głównego składnika. Różnice w barwie i środowisku występowania mogą być pomocne w rozróżnianiu. ## Formy kryształów Austynit tworzy zazwyczaj drobne kryształy o pokroju igiełkowym, tabliczkowym lub słupkowym. Często występują w formie promienistych skupień, naskorupień lub drobnych druz. Agregaty bywają zbite lub włókniste.
Środowisko geologiczne
## Geneza Austynit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania złóż cynku i arsenu. Tworzy się w wyniku reakcji roztworów hydrotermalnych z pierwotnymi minerałami cynku i arsenu, w warunkach bogatych w wapń. ## Asocjacje mineralne Austynit często współwystępuje z innymi minerałami wtórnymi strefy utleniania, takimi jak adamin, smithsonit, hemimorfit, limonit, malachit, azuryt oraz z minerałami arsenu, takimi jak mimetit. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska austynitu to kopalnia Gold Hill w hrabstwie Tooele, Utah, USA (miejsce odkrycia), Tsumeb w Namibii, Mapimi w Durango w Meksyku oraz Lavrion w Grecji. Występuje również w mniejszych ilościach w innych lokalizacjach na świecie, gdzie występują złoża cynku i arsenu.
Rzadkość
Rzadki
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy austynitu to te, które charakteryzują się dobrze wykształconymi, wyraźnymi kryształami, intensywną i jednolitą barwą (zwłaszcza żółtą lub zieloną) oraz brakiem uszkodzeń. Duże skupienia promienistych kryształów są również bardzo poszukiwane. Przezroczystość i połysk kryształów wpływają na atrakcyjność okazu. ## Ceny rynkowe Ceny austynitu są zróżnicowane i zależą od jakości, wielkości i rzadkości okazu. Drobne okazy z mniej znanych lokalizacji mogą kosztować od kilkudziesięciu do kilkuset złotych. Wyjątkowe okazy z dobrze wykształconymi kryształami, pochodzące z renomowanych stanowisk, mogą osiągać ceny od kilkuset do kilku tysięcy złotych. ## Popularne stanowiska Najbardziej poszukiwane okazy austynitu pochodzą z kopalni Gold Hill w Utah, USA oraz z Tsumeb w Namibii. Okazy z Mapimi w Meksyku również cieszą się dużym uznaniem wśród kolekcjonerów ze względu na ich estetykę i często intensywne barwy.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Austynit jest minerałem stosunkowo miękkim, dlatego należy go czyścić delikatnie. Najlepiej używać miękkiej szczoteczki i letniej wody. Można również zastosować wodę destylowaną, aby uniknąć osadów z twardej wody. ## Czego unikać Należy unikać stosowania silnych środków chemicznych, które mogą uszkodzić powierzchnię minerału. Austynit jest wrażliwy na kwasy. Długotrwała ekspozycja na bezpośrednie światło słoneczne może spowodować blaknięcie barwy. Należy również chronić minerał przed nagłymi zmianami temperatury. ## Przechowywanie Austynit najlepiej przechowywać w zamkniętych gablotach lub pudełkach, z dala od kurzu i wilgoci. Ze względu na jego kruchość, należy unikać uderzeń i upadków. Idealne jest przechowywanie w miejscu o stałej temperaturze i wilgotności.