Augelite
Wzór chemiczny: Al₂PO₄(OH)₃
Augelit to rzadki fosforan glinu, ceniony przez kolekcjonerów za dobrze wykształcone, szkliście lśniące i często bezbarwne kryształy.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 4.5-5
- Połysk
- Szklisty
- Rysa
- Biała
- Gęstość
- 2.696
- Łupliwość
- Doskonała w {110}, dobra w {_201}, niedoskonała w {001} i {_101}
- Przełam
- Nieregularny/Nierówny
- Przezroczystość
- Przezroczysty
- Układ krystaliczny
- Jednoskośny
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Augelit można rozpoznać po jego charakterystycznym, bardzo silnym szklistym połysku, przezroczystości oraz formie kryształów - często tabliczkowych lub grubych, słupkowych. Doskonała łupliwość w jednym kierunku jest również ważną cechą diagnostyczną, widoczną na niektórych okazach jako płaskie, lśniące pęknięcia. Występowanie w paragenezie z innymi fosforanami, takimi jak lazulit, jest dodatkową wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Augelit bywa mylony z bezbarwnym kwarcem, topazem, barytem czy anglezytem. Od kwarcu odróżnia go niższa twardość (kwarc ma twardość 7) i doskonała łupliwość (kwarc jej nie posiada). Od topazu również odróżnia go niższa twardość. W porównaniu z barytem i anglezytem, augelit jest znacznie lżejszy (ma niższą gęstość). ## Formy kryształów Krystalizuje w układzie jednoskośnym, tworząc grube, tabliczkowe kryształy, często o przekroju rombu, a także krótkie pryzmatyczne lub słupkowe. Kryształy mogą występować pojedynczo lub tworzyć wachlarzowate i promieniste agregaty. Rzadziej spotykany jest w formie skupień ziarnistych lub mas zbitych.
Środowisko występowania
## Geneza Augelit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego lub metamorficznego. Powstaje w żyłach hydrotermalnych bogatych w fosfor i glin, przecinających skały metamorficzne, takie jak kwarcyt. Może również tworzyć się w wyniku metamorfizmu osadów bogatych w fosforany i glin. Jest także spotykany w niektórych pegmatytach granitowych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi fosforanami. Do jego typowych minerałów towarzyszących należą lazulit, attakolit, svanbergit, trolleit, piryt, hematyt, baryt i kwarc. ## Lokalizacje Najważniejszym i historycznym miejscem występowania jest kopalnia Västanå w Szwecji. Wysokiej jakości, przezroczyste kryształy pochodzą z rejonu White Mountain w Kalifornii (USA), gdzie występują w paragenezie z lazulitem. Inne znane lokalizacje to m.in. prowincja Potosí w Boliwii, kopalnia Rapid Creek w Terytorium Jukon w Kanadzie, a także stanowiska w Austrii, Rwandzie i Peru.
Rzadkość
Rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z ostro zakończonymi, w pełni przezroczystymi i lśniącymi kryształami, pozbawionymi uszkodzeń mechanicznych. Wysoko oceniane są kryształy o znacznym rozmiarze (powyżej 1-2 cm), zwłaszcza te osadzone na kontrastującej matrycy skalnej. Okazy z rzadkich lokalizacji lub o nietypowym zabarwieniu (zielonkawym, niebieskim) również osiągają wyższą wartość. Estetyczne kompozycje, np. promieniste agregaty, są szczególnie poszukiwane. ## Popularne stanowiska Do najbardziej pożądanych na rynku kolekcjonerskim należą okazy z White Mountain w Kalifornii, USA, które słyną z dużych, szklistych i często bezbarwnych kryształów. Klasyczne, choć rzadziej dostępne, są okazy z typowej lokalizacji w Szwecji. Dużą popularnością cieszą się również kryształy z Boliwii i Kanady (Yukon).
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Kryształy augelitu są wrażliwe na chemikalia i uszkodzenia mechaniczne. Do czyszczenia należy używać wyłącznie wody destylowanej i bardzo miękkiej szczoteczki lub pędzelka. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą spowodować pęknięcia wzdłuż płaszczyzn łupliwości. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i innymi środkami chemicznymi. Ze względu na stosunkowo niską twardość, augelit jest podatny na zarysowania, dlatego nie powinien mieć kontaktu z twardszymi minerałami. Należy chronić go przed gwałtownymi zmianami temperatury i uderzeniami. ## Przechowywanie Okazy augelitu najlepiej przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach lub na miękkim podłożu w gablotach kolekcjonerskich, z dala od minerałów o większej twardości. Chronić przed kurzem i bezpośrednim, długotrwałym działaniem światła słonecznego, chociaż nie jest on szczególnie wrażliwy na światło.