Atelestite

Wzór chemiczny: Bi<sup>3+</sup><sub>2</sub>O(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)(OH)

Atelestyt to rzadki, wtórny arsenian bizmutu, tworzący niewielkie kryształy i skupienia o charakterystycznej, siarkowożółtej barwie.

## Charakterystyka Atelestyt jest arsenianem bizmutu, który wizualnie manifestuje się w postaci niewielkich, często niedoskonale wykształconych kryształów. Zazwyczaj tworzy promieniste lub kuliste agregaty, a także naskorupienia. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest intensywna, siarkowożółta barwa, która może przechodzić w odcienie zielonkawożółte lub brązowawożółte. Połysk minerału jest silny, opisywany jako diamentowy lub tłusty, co w połączeniu z jaskrawym kolorem czyni go łatwo zauważalnym mimo niewielkich rozmiarów. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, z twardością w skali Mohsa wynoszącą 4.5 do 5. Jest bardzo gęsty jak na minerał niemetaliczny, a jego gęstość właściwa to około 6.14 g/cm³, co jest wyczuwalne nawet w niewielkich okazach. Jest przeświecający, a jego połysk należy do najmocniejszych wśród minerałów wtórnych. ## Barwy i odmiany Dominującą barwą atelestytu jest siarkowożółta. Spotykane są również okazy o zabarwieniu zielonkawożółtym, cytrynowożółtym oraz brązowawożółtym, co zależy od domieszek i warunków powstawania. Nie wyróżnia się formalnych odmian tego minerału. ## Historia i nazwa Nazwa atelestytu pochodzi od greckiego słowa "atelestos", oznaczającego "niedoskonały" lub "niekompletny". Została nadana w 1832 roku przez niemieckiego mineraloga Augusta Breithaupta. Pierwotnie sądzono, że w składzie chemicznym minerału musi znajdować się ołów, aby jego formuła była "kompletna". Późniejsze analizy wykazały, że jest to czysty arsenian bizmutu, a pierwotne przypuszczenie było błędne. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, atelestyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest natomiast cenionym i poszukiwanym minerałem kolekcjonerskim.

Właściwości

Twardość Mohsa
4.5-5
Połysk
Adamantine to greasy
Rysa
Pale yellow
Gęstość
6.14
Łupliwość
Good on {010}
Przełam
Conchoidal to uneven
Przezroczystość
Translucent
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowymi cechami diagnostycznymi atelestytu są jego siarkowożółta barwa, diamentowy do tłustego połysk oraz bardzo duża gęstość. Występowanie w towarzystwie innych wtórnych minerałów bizmutu w strefach utleniania jest silną wskazówką. Rysa ma barwę jasnożółtą. ## Odróżnianie od podobnych Atelestyt może być mylony z innymi żółtymi minerałami wtórnymi. Od mimetynu i piromorfitu odróżnia go znacznie wyższa gęstość i często towarzyszące mu inne minerały bizmutu. Pucheryt, który często z nim współwystępuje, ma podobny wygląd, ale krystalizuje w układzie rombowym i ma nieco inne odcienie. Walpurgit bywa podobny, lecz jest bardziej pomarańczowożółty i ma niższa twardość. ## Formy kryształów Atelestyt krystalizuje w układzie jednoskośnym. Tworzy niewielkie, tabliczkowe lub krótkosłupowe kryształy, często o zmodyfikowanych ścianach. Najczęściej spotykany jest w formie promienistych, sferycznych lub półkulistych agregatów oraz jako cienkie naskorupienia na skale macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Atelestyt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (gossanach) hydrotermalnych złóż kruszców bogatych w bizmut i arsen. Tworzy się w wyniku wietrzenia pierwotnych siarczków i arsenków bizmutu. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często występuje w towarzystwie innych rzadkich minerałów wtórnych. Do jego typowych asocjacji należą pucheryt, walpurgit, torbernit, beyeryt, erytryn, a także bizmut rodzimy i kwarc. ## Lokalizacje Najważniejszym i historycznym miejscem występowania, będącym lokalizacją typową, są kopalnie w rejonie Schneeberg w Saksonii (Niemcy). Inne znane stanowiska to Jáchymov w Czechach oraz niektóre kopalnie w Kornwalii (Wielka Brytania). Są to klasyczne lokalizacje, z których pochodzi większość materiału do badań i kolekcji.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami, co jest rzadkością. Wartość okazu podnosi intensywna, czysta, siarkowożółta barwa oraz bogactwo kryształów na matrycy skalnej. Atrakcyjne są również asocjacje z innymi rzadkimi minerałami bizmutu, takimi jak pucheryt czy walpurgit, tworzące barwne i ciekawe kompozycje. ## Popularne stanowiska Za klasyczne i najbardziej pożądane uchodzą okazy pochodzące z historycznych kopalń w Schneeberg w Niemczech. Materiał z tej lokalizacji jest uważany za wzorcowy dla gatunku i osiąga najwyższe ceny na rynku kolekcjonerskim.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy atelestytu należy czyścić wyłącznie mechanicznie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Ze względu na zawartość arsenu, należy unikać metod generujących pył. Kontakt z wodą powinien być ograniczony do minimum; jeśli jest konieczny, należy użyć wody destylowanej i natychmiast dokładnie osuszyć okaz. ## Czego unikać Atelestyt jest arsenianem i jest toksyczny. Należy unikać wdychania pyłu i myć ręce po każdym kontakcie z minerałem. Nie wolno go podgrzewać ani poddawać działaniu kwasów. Jest stosunkowo miękki i kruchy, dlatego należy chronić go przed uderzeniami i zarysowaniem przez twardsze minerały. Należy unikać myjek ultradźwiękowych. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w osobnych, zamykanych pudełkach klaserowych, z dala od minerałów, które mogłyby go porysować. Etykieta z ostrzeżeniem o toksyczności jest dobrą praktyką. Należy chronić go przed wilgocią i bezpośrednim światłem słonecznym, które może z czasem wpłynąć na jego barwę.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej