Astrocyanite-(Ce)

Wzór chemiczny: Cu<sup>2+</sup><sub>2</sub>Ce<sup>3+</sup><sub>2</sub>(U<sup>6+</sup>O<sub>2</sub>)(CO<sub>3</sub>)<sub>5</sub>(OH)<sub>2</sub>·1.5H<sub>2</sub>O

Astrocyjanit-(Ce) to bardzo rzadki minerał miedzi, ceru i uranu, tworzący charakterystyczne, niebieskie agregaty w formie rozet.

## Charakterystyka Astrocyjanit-(Ce) jest złożonym, uwodnionym węglanem miedzi, ceru i uranylu. Jego nazwa nawiązuje do gwiaździstych (gr. *astron*) agregatów i niebieskiej (*kyanos*) barwy. Tworzy mikroskopijne, tabliczkowe kryształy, które najczęściej występują w kulistych lub rozetowych skupieniach, przypominających małe, niebieskie gwiazdki lub jeżyki. Ze względu na swój skład chemiczny, minerał ten jest radioaktywny. ## Właściwości fizyczne Kryształy astrocyjanitu-(Ce) są bardzo małe i kruche. Minerał charakteryzuje się szklistym połyskiem i jest przeświecający. Jego twardość w skali Mohsa wynosi 2-3, a gęstość jest szacowana na około 4,11 g/cm³. ## Barwy i odmiany Minerał ten występuje w charakterystycznym, intensywnym niebieskim kolorze, który może przechodzić w odcienie błękitu. Nie wyróżniono jego odmian. ## Historia i nazwa Nazwa astrocyjanit-(Ce) pochodzi od greckich słów *astron* (gwiazda) i *kyanos* (niebieski), co odnosi się do jego typowej formy występowania (gwieździste agregaty) i koloru. Człon -(Ce) wskazuje na dominujący pierwiastek ziem rzadkich w jego strukturze. Minerał został opisany po raz pierwszy w 1988 roku przez Michela Deliens i Paula Pireta na podstawie okazów z kopalni Kamoto w Demokratycznej Republice Konga. ## Zastosowania Astrocyjanit-(Ce) nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie obiektem zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach, minerałach uranu lub okazach z lokalizacji typu typowego.

Właściwości

Twardość Mohsa
2-3
Połysk
Vitreous
Rysa
Light blue
Gęstość
4.11
Łupliwość
Perfect on {0001}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Translucent
Układ krystaliczny
Hexagonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Astrocyjanit-(Ce) jest stosunkowo łatwy do identyfikacji wizualnej ze względu na swój charakterystyczny wygląd: intensywnie niebieskie, kuliste lub gwiaździste agregaty na skale macierzystej. Reaguje z kwasem solnym, gwałtownie się rozpuszczając. Jest minerałem wtórnym, występującym w strefach utleniania złóż uranowo-miedziowych. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi wtórnymi minerałami miedzi o niebieskiej barwie, takimi jak azuryt, ale jego gwiaździste agregaty są unikalne. Od podobnych wyglądem minerałów z grupy mikrolitu (np. uranomikrolit) odróżnia go reakcja z kwasem. W rzadkich przypadkach może przypominać niebieskie agregaty boltwoodytu, ale astrocyjanit ma znacznie intensywniejszą barwę. ## Formy kryształów Tworzy bardzo małe, cienkie, tabliczkowe kryształy o heksagonalnym zarysie. Kryształy te niemal zawsze występują w promienistych, kulistych lub gwiaździstych agregatach, osiągających do 1 mm średnicy.

Środowisko występowania

## Geneza Astrocyjanit-(Ce) jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania hydrotermalnych złóż uranowo-miedziowo-kobaltowych. Krystalizuje w pustkach i szczelinach skał osadowych (głównie dolomitów i łupków), w wyniku wietrzenia pierwotnych rud uranu i miedzi w obecności roztworów bogatych w węglany i pierwiastki ziem rzadkich. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami uranu i miedzi, takimi jak uranofan, kamotoit-(Y), schuilingit-(Nd), françoisyt-(Nd), masuyit, cuproskłodowskit oraz z dolomitem i kwarcem. ## Lokalizacje Najważniejszym i typowym miejscem występowania astrocyjanitu-(Ce) jest kopalnia Kamoto East w dystrykcie Kolwezi, w prowincji Lualaba, w Demokratycznej Republice Konga. Jest to jedyna potwierdzona lokalizacja, z której pochodzą dobrze wykształcone okazy tego minerału.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy astrocyjanitu-(Ce) to te, na których widoczne są liczne, dobrze uformowane, izolowane agregaty o intensywnie niebieskiej barwie, kontrastujące z jasną skałą macierzystą (najczęściej białym lub różowym dolomitem). Wielkość agregatów jest kluczowa - okazy z rozetami przekraczającymi 1 mm średnicy są wyjątkowo rzadkie i poszukiwane. Ważny jest również brak uszkodzeń delikatnych, igiełkowych kryształów. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kolekcjonerskich jest historyczne znalezisko w kopalni Kamoto East w Demokratycznej Republice Konga. Minerał nie jest obecnie pozyskiwany, a wszystkie dostępne na rynku okazy pochodzą ze starych zbiorów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy astrocyjanitu-(Ce) są niezwykle delikatne i kruche. Nie zaleca się czyszczenia mechanicznego ani chemicznego. W razie potrzeby można bardzo ostrożnie usunąć kurz za pomocą miękkiego pędzelka lub gruszki fotograficznej. Należy unikać kontaktu z wodą, która może uszkodzić minerał. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na kwasy, które powodują jego gwałtowne rozpuszczenie z wydzielaniem dwutlenku węgla. Należy unikać wibracji, uderzeń oraz kontaktu z chemikaliami. Jako minerał uranu, jest radioaktywny i wymaga ostrożnego obchodzenia się - należy unikać wdychania pyłu i myć ręce po każdym kontakcie. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w szczelnych, wyściełanych pojemnikach (typu "micromount"), aby chronić je przed uszkodzeniami mechanicznymi i kurzem. Należy przechowywać go z dala od innych minerałów, które mogłyby ulec uszkodzeniu w wyniku promieniowania. Ekspozycja powinna odbywać się w zamkniętej gablocie, z dala od bezpośredniego światła słonecznego i źródeł ciepła.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej