Asselbornite

Wzór chemiczny: Pb<sup>2+</sup>(U<sup>6+</sup>O<sub>2</sub>)<sub>4</sub>(Bi<sup>3+</sup>O)<sub>3</sub>(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>2</sub>(OH)<sub>7</sub>·4H<sub>2</sub>O

Asselbornit to bardzo rzadki minerał wtórny z grupy arsenianów, wyróżniający się intensywnie żółtą barwą i wysoką radioaktywnością.

## Charakterystyka Asselbornit jest uwodnionym arsenianem ołowiu, uranu i bizmutu. Tworzy bardzo małe, sześcienne kryształy, rzadko przekraczające 0,1 mm wielkości. Zazwyczaj występuje w formie cienkich nalotów, ziemistych lub proszkowych skupień na powierzchni skały macierzystej. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest intensywna, cytrynowożółta do kanarkowożółtej barwa. Ze względu na zawartość uranu jest minerałem silnie radioaktywnym. ## Właściwości fizyczne Kryształy asselbornitu wykazują połysk diamentowy do tłustego, natomiast skupienia ziemiste są matowe. Jest minerałem stosunkowo miękkim, o twardości w skali Mohsa wynoszącej 3. Ze względu na obecność ciężkich pierwiastków, takich jak ołów, uran i bizmut, ma wysoką gęstość, wynoszącą około 6,5 g/cm³. Jest kruchy i ma nierówny przełam. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest monokolorystyczny - występuje wyłącznie w odcieniach intensywnej żółci, od cytrynowej po kanarkową. Nie wyróżnia się żadnych odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Asselbornit został odkryty i opisany w 1982 roku przez Michela Deliensa i Paula Pireta. Nazwa minerału honoruje Erica Asselborna (ur. 1954), luksemburskiego kolekcjonera minerałów, który dostarczył próbki do badań. Miejscem typowym (locus typicus) jest kopalnia uranu w Schneebergu w Saksonii, Niemcy. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość, niewielkie rozmiary kryształów i wysoką radioaktywność, asselbornit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ma znaczenie wyłącznie naukowe i jest poszukiwany przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów rzadkich i radioaktywnych.

Właściwości

Twardość Mohsa
3
Połysk
Diamentowy do tłustego
Rysa
Jasnożółta
Gęstość
6.5
Łupliwość
Brak
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Regularny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowymi cechami diagnostycznymi asselbornitu są jego intensywnie żółta barwa, występowanie w formie drobnych, sześciennych kryształów lub ziemistych nalotów oraz bardzo silna radioaktywność. Reakcja na promieniowanie UV jest zmienna - niektóre okazy wykazują słabą, zielonkawą fluorescencję. ## Odróżnianie od podobnych Asselbornit można pomylić z innymi wtórnymi minerałami uranu o żółtej barwie, takimi jak uranofan, karnotyt czy tyuyamunit. Odróżnienie go na podstawie cech wizualnych jest niezwykle trudne i najczęściej wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) lub spektroskopia EDS. Regularny (sześcienny) układ krystalograficzny jest ważną wskazówką, ponieważ większość podobnych minerałów uranylowych krystalizuje w innych układach. ## Formy kryształów Asselbornit krystalizuje w układzie regularnym, tworząc bardzo małe, wyraźnie uformowane sześciany. Kryształy te rzadko występują pojedynczo, częściej tworzą gęste skupienia, naloty i powłoki na skale macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Asselbornit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż kruszców zawierających uran, bizmut i arsen. Tworzy się w wyniku skomplikowanych procesów chemicznych zachodzących pod wpływem wód gruntowych, które rozpuszczają pierwotne minerały (takie jak uraninit, bizmut rodzimy i arsenopiryt) i wytrącają z nich nowe związki w warunkach tlenowych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami strefy utleniania. Najczęściej towarzyszą mu uranofan, metauranopilit, walpurgin, zeuneryt, torbernit oraz kwarc. ## Lokalizacje Jest to minerał ekstremalnie rzadki, znany zaledwie z kilku miejsc na świecie. Najważniejszym i typowym stanowiskiem jest historyczny rejon górniczy Schneeberg w Saksonii (Niemcy). Poza Niemcami, jego obecność odnotowano również w Jachymowie (Czechy) oraz w kopalni Rabejac w departamencie Hérault (Francja).

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy asselbornitu to te, które posiadają widoczne, dobrze wykształcone, choćby mikroskopijne, sześcienne kryształy. Im intensywniejsza i bardziej nasycona żółta barwa, tym okaz jest bardziej pożądany. Ważne jest również bogactwo występowania na matrycy skalnej - okazy z gęstymi, rozległymi nalotami są bardziej wartościowe niż te z pojedynczymi drobinami. Kontrast z ciemną skałą macierzystą również podnosi walory estetyczne. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej klasyczne i cenione okazy pochodzą z miejsca typowego - Schneebergu w Niemczech. Okazy z tej lokalizacji są uważane za wzorcowe dla tego gatunku mineralogicznego.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazów asselbornitu generalnie nie powinno się czyścić na mokro. Ze względu na jego miękkość i często proszkową formę, każda próba czyszczenia mechanicznego może prowadzić do uszkodzenia. Dopuszczalne jest jedynie bardzo ostrożne usunięcie kurzu za pomocą miękkiego pędzelka lub gruszki fotograficznej. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą i chemikaliami. Minerał jest miękki i kruchy, więc należy chronić go przed uderzeniami i wibracjami. Jako minerał uranowy, jest silnie radioaktywny - wymaga specjalnych środków ostrożności. Należy unikać bezpośredniego, długotrwałego kontaktu, nigdy nie wdychać pyłu i zawsze myć ręce po kontakcie z okazem. ## Przechowywanie Asselbornit musi być przechowywany w szczelnym, oznaczonym pojemniku, najlepiej z materiału blokującego promieniowanie (np. ołowianym lub w specjalistycznym pudełku kolekcjonerskim). Należy go trzymać z dala od innych minerałów, które mogłyby ulec uszkodzeniu przez promieniowanie, oraz z dala od miejsc stałego przebywania ludzi.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej