Ashburtonite
Wzór chemiczny: HPb<sup>2+</sup><sub>4</sub>Cu<sup>2+</sup><sub>4</sub>(Si<sub>4</sub>O<sub>12</sub>)(HCO<sub>3</sub>)<sub>4</sub>(OH)<sub>4</sub>Cl
Ashburtonit to rzadki, turkusowo-niebieski uwodniony krzemian ołowiu i miedzi, znany wyłącznie z jednej lokalizacji na świecie.
Opis
## Charakterystyka Ashburtonit jest minerałem tworzącym bardzo małe, cienkie kryształy o tabliczkowym pokroju, które często grupują się w rozetkowe agregaty lub tworzą naskorupienia. Jego charakterystyczną cechą jest intensywna, turkusowo-niebieska lub błękitna barwa. Poszczególne kryształy rzadko przekraczają 0,5 mm, co sprawia, że jest to przede wszystkim minerał mikromontowy, ceniony za formę i kolor w powiększeniu. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się szklistym połyskiem i jest przezroczysty. Jego gęstość obliczona na podstawie składu chemicznego i parametrów komórki elementarnej wynosi 4,68 g/cm³. Twardość w skali Mohsa nie została dotychczas określona ze względu na niewielkie rozmiary i rzadkość kryształów. ## Barwy i odmiany Ashburtonit występuje w jednolitych odcieniach od turkusowo-niebieskiego do błękitnego. Nie wyróżnia się żadnych jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został opisany po raz pierwszy w 1991 roku przez J. D. Grice'a, E. H. Nickela i R. A. Gaulta. Jego nazwa pochodzi od miejsca odkrycia - rejonu Ashburton Downs w Australii Zachodniej, który pozostaje jedynym znanym miejscem jego występowania. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, ashburtonit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów i instytucji naukowych.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Kluczowe cechy diagnostyczne ashburtonitu to jego charakterystyczny turkusowo-niebieski kolor, cienkotabliczkowe kryształy tworzące rozetki oraz szklisty połysk. Najważniejszym wskaźnikiem jest jednak jego pochodzenie - minerał ten znany jest wyłącznie z jednego miejsca na świecie. Identyfikacja w terenie jest praktycznie niemożliwa bez znajomości lokalizacji. ## Odróżnianie od podobnych Ashburtonit może być mylony z innymi wtórnymi minerałami miedzi o niebieskiej barwie, takimi jak chryzokola (która jest amorficzna i ma woskowy połysk) czy aurichalcyt (który tworzy igiełkowe kryształy i reaguje z kwasem solnym). Ostateczne potwierdzenie tożsamości wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Formy kryształów Minerał ten tworzy cienkie, tabliczkowe kryształy o kwadratowym lub prostokątnym zarysie. Kryształy te często łączą się w niewielkie, rozetkowe lub promieniste agregaty. Występuje również w formie cienkich naskorupień na skale macierzystej.
Środowisko geologiczne
## Geneza Ashburtonit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefie utleniania (wietrzenia) polimetalicznych, hydrotermalnych złóż kruszcowych. Tworzy się w wyniku przeobrażenia pierwotnych minerałów zawierających ołów i miedź w obecności roztworów bogatych w krzemionkę, chlorki i węglany. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w towarzystwie innych minerałów wtórnych strefy utleniania. Najczęściej współwystępuje z malachitem, chryzokolą, cerusytem, anglesytem, beudantytem, piromorfitem, oliwenitem, bayldonitem, duftytem, hemimorfitem, goethytem oraz kwarcem. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym i opisanym miejscem występowania ashburtonitu na świecie jest jego lokalizacja typowa: złoże w rejonie Ashburton Downs, Hrabstwo Ashburton, Australia Zachodnia, Australia.
Rzadkość
Ekstremalnie rzadki
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Jakość okazów ashburtonitu, które niemal zawsze są mikromontami, ocenia się na podstawie kilku kryteriów. Najwyżej cenione są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami tworzącymi estetyczne rozetki. Intensywność i czystość turkusowej barwy również znacząco podnosi wartość. Ważna jest także obfitość minerału na matrycy skalnej oraz atrakcyjne skojarzenia z innymi rzadkimi minerałami wtórnymi. ## Popularne stanowiska Jedyne źródło okazów kolekcjonerskich to lokalizacja typowa w Ashburton Downs w Australii Zachodniej. Materiał z tego miejsca jest niezwykle ograniczony i rzadko pojawia się na rynku.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy ashburtonitu są niezwykle delikatne i kruche. Należy czyścić je wyłącznie na sucho, używając miękkiego pędzelka lub gruszki fotograficznej do usunięcia kurzu. Kontakt z wodą, zwłaszcza z kwasami, może uszkodzić minerał. Myjki ultradźwiękowe są bezwzględnie zabronione. ## Czego unikać Jako minerał zawierający ołów, jest toksyczny - po każdym kontakcie należy umyć ręce. Należy unikać kontaktu z chemikaliami, w szczególności z kwasami, które powodują jego rozkład. Jest wrażliwy na wstrząsy i uderzenia. Należy chronić go przed wysoką temperaturą. ## Przechowywanie Najbezpieczniejszą metodą przechowywania jest umieszczenie okazu w zamykanym pudełku typu mikromount, które chroni go przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Należy unikać ekspozycji na bezpośrednie światło słoneczne, chociaż nie ma danych o jego blaknięciu.