Artsmithite

Wzór chemiczny: Hg<sup>1+</sup><sub>4</sub>Al(PO<sub>4</sub>)<sub>1.74</sub>(OH)<sub>1.78</sub>

Artsmithyt to ekstremalnie rzadki fosforan glinu i rtęci, tworzący mikroskopijne kryształy o intensywnie kanarkowo-żółtej barwie.

## Charakterystyka Artsmithyt jest wtórnym minerałem rtęci, występującym w postaci nalotów i skupień o mikroskopijnej wielkości. Tworzy niezwykle małe, tabliczkowe kryształy, które rzadko przekraczają 0,1 mm, formując druzy i agregaty do 0,5 mm. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest intensywna, kanarkowo-żółta barwa. Okazy mają silny, diamentowy połysk, co nadaje im żywy wygląd mimo niewielkich rozmiarów. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest przeświecający. Ze względu na obecność rtęci charakteryzuje się bardzo dużą gęstością, obliczoną na 7,33 g/cm³. Twardość w skali Mohsa nie została określona z powodu mikroskopijnej wielkości kryształów. Nie zaobserwowano w nim łupliwości. ## Barwy i odmiany Artsmithyt występuje wyłącznie w jednym, charakterystycznym kolorze – kanarkowo-żółtym. Nie są znane żadne jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje Arthura „Arta” Smitha (1916–1997), kalifornijskiego kolekcjonera minerałów, który znalazł pierwsze próbki zawierające ten minerał. Został on opisany i zatwierdzony jako nowy gatunek w 2003 roku. Miejscem typowym i jedynym znanym miejscem jego występowania jest obszar Clear Creek Claim w hrabstwie San Benito w Kalifornii, USA. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary, artsmithyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt badań naukowych oraz cenny nabytek dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów rzadkich minerałów i mikrominerałów.

Właściwości

Połysk
Adamantine
Rysa
Pale yellow
Gęstość
7.33
Łupliwość
None
Przezroczystość
Translucent
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowe cechy diagnostyczne artsmithytu to jego unikalna kanarkowo-żółta barwa, bardzo silny diamentowy połysk, wysoka gęstość oraz występowanie w formie mikroskopijnych nalotów. Ostatecznym potwierdzeniem jest jego asocjacja mineralna i lokalizacja, ponieważ znany jest tylko z jednego miejsca na świecie. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi wtórnymi minerałami o żółtej barwie. Jednak artsmithyt wyróżnia się współwystępowaniem z innymi minerałami rtęci, takimi jak cynober czy rtęć rodzima, w specyficznym środowisku geologicznym skał krzemionkowo-węglanowych. Jego ekstremalna rzadkość i ograniczenie do typowej lokalizacji są decydującymi czynnikami odróżniającymi. ## Formy kryształów Artsmithyt tworzy mikroskopijne, tabliczkowe kryształy, które najczęściej występują w formie naskorupień, nalotów i drobnych, promienistych agregatów na skale macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Artsmithyt jest minerałem wtórnym, powstającym w niskotemperaturowych warunkach hydrotermalnych. Formuje się w wyniku przeobrażeń innych, wcześniejszych minerałów rtęci w obrębie skał krzemionkowo-węglanowych, które stanowią skałę macierzystą dla złóż rtęci w regionie New Idria. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w ścisłym towarzystwie innych minerałów rtęci. Najczęściej spotykane asocjacje obejmują rtęć rodzimą, cynober, edoyleryt oraz wattersyt. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym i opisanym miejscem występowania artsmithytu na świecie jest Clear Creek Claim w dystrykcie New Idria, w hrabstwie San Benito w Kalifornii, USA.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości W przypadku mikrominerału, jakim jest artsmithyt, o wartości kolekcjonerskiej decyduje bogactwo i rozległość nalotu na skale macierzystej. Cenione są okazy z wyraźnie uformowanymi, choć wciąż mikroskopijnymi, agregatami krystalicznymi. Duże znaczenie ma również estetyczna kompozycja z towarzyszącymi minerałami, zwłaszcza z dobrze widocznymi kroplami rtęci rodzimej czy czerwonymi kryształami cynobru. ## Popularne stanowiska Jako że minerał ten znany jest wyłącznie z jednej lokalizacji, wszystkie okazy kolekcjonerskie pochodzą z Clear Creek Claim w Kalifornii. Jest to klasyczne stanowisko dla wielu rzadkich minerałów rtęci, co czyni pochodzące stamtąd próbki szczególnie pożądanymi przez specjalistów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Czyszczenie okazów artsmithytu jest wysoce niewskazane ze względu na ich toksyczność i delikatność. W razie konieczności usunięcia kurzu można użyć strumienia sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą i środkami chemicznymi. ## Czego unikać Artsmithyt jest minerałem rtęci i jest toksyczny. Należy unikać bezpośredniego kontaktu ze skórą oraz wdychania pyłu, który mógłby powstać przy manipulacji. Nie wolno go podgrzewać, ponieważ może to spowodować uwolnienie toksycznych oparów rtęci. Należy chronić go przed wilgocią, kwasami i innymi chemikaliami. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w szczelnie zamkniętym, przezroczystym pojemniku (np. typu micromount), z wyraźną etykietą ostrzegającą o toksyczności. Powinno się go trzymać w suchym miejscu, z dala od źródeł ciepła i bezpośredniego światła słonecznego, oddzielnie od innych minerałów, aby zapobiec ewentualnemu zanieczyszczeniu.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej