Arsenuranylite

Wzór chemiczny: Ca(U<sup>6+</sup>O<sub>2</sub>)<sub>4</sub>(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>2</sub>(OH)<sub>4</sub>·6H<sub>2</sub>O

Arsenuranylit to rzadki, silnie radioaktywny minerał wtórny uranu, tworzący charakterystyczne, żółte do pomarańczowożółtych naloty i skorupy.

## Charakterystyka Arsenuranylit jest uwodnionym arsenianem wapnia i uranylu. Występuje najczęściej w postaci ziemistych lub sproszkowanych nalotów, a także cienkich skorup i powłok na innych minerałach uranowych. Rzadko tworzy mikroskopijne kryształy o pokroju tabliczkowym lub listewkowym, które mogą być zebrane w rozetkowe lub promieniste agregaty. Ze względu na swój charakterystyczny, jaskrawy kolor, jest łatwo zauważalny w strefach utleniania złóż uranu. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest bardzo miękki, o twardości w skali Mohsa wynoszącej około 2. Ma gęstość w zakresie 3.66-3.88 g/cm³. Połysk jest zazwyczaj matowy lub ziemisty w przypadku agregatów, a szklisty do woskowego na rzadkich powierzchniach kryształów. Jest minerałem silnie radioaktywnym. ## Barwy i odmiany Arsenuranylit przyjmuje barwy od żółtej, przez złocistożółtą, do pomarańczowożółtej. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału, nadana w 1958 roku przez Jacquesa-Fabiena de Lapparenta, nawiązuje bezpośrednio do jego składu chemicznego - zawiera grupę arsenianową (arsen-) oraz uranylową (-uranyl-). Został odkryty i opisany na podstawie próbek z kopalni uranu w Lachaux we Francji. ## Zastosowania Arsenuranylit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ma znaczenie wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie jako rzadki minerał wtórny uranu.

Właściwości

Twardość Mohsa
2
Połysk
Matowy, Ziemisty, Szklisty
Rysa
Jasnożółta
Gęstość
3.66-3.88
Łupliwość
Brak
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przeświecający do nieprzezroczystego
Układ krystaliczny
Rombowy

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowe cechy diagnostyczne to jaskrawa, żółto-pomarańczowa barwa, występowanie w formie ziemistych nalotów i skorup w strefach utleniania złóż uranu oraz bardzo silna radioaktywność. Pod wpływem krótkofalowego światła ultrafioletowego wykazuje słabą, zieloną fluorescencję. ## Odróżnianie od podobnych Arsenuranylit można pomylić z innymi wtórnymi minerałami uranu o podobnej barwie, takimi jak uranofan, autunit czy torbernit. Odróżnienie często wymaga analizy chemicznej (test na obecność arsenu) lub badań rentgenograficznych (XRD). W porównaniu do często szklistych i lepiej wykształconych kryształów autunitu, arsenuranylit tworzy głównie skupienia ziemiste i matowe. ## Formy kryształów Kryształy są niezwykle rzadkie i mają postać mikroskopijnych, cienkich, sześciobocznych tabliczek lub listewek. Zazwyczaj tworzy agregaty ziemiste, proszkowe, rozetkowe lub promieniste, a także cienkie skorupy.

Środowisko występowania

## Geneza Arsenuranylit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż uranu bogatych w arsen. Tworzy się w wyniku przeobrażenia pierwotnych minerałów uranowych, takich jak uraninit, w obecności roztworów zawierających arsen. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami uranu, takimi jak uranofan, fosfuranylit, torbernit, zeuneryt, a także z uraninitem (jako minerałem pierwotnym), kwarcem i hematytem. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska na świecie to m.in. Lachaux (Puy-de-Dôme) we Francji (miejsce typowe); kopalnia Rabejac w Hérault we Francji; Menzenschwand i Wittichen w Schwarzwaldzie w Niemczech; Jáchymov w Czechach; a także niektóre złoża w stanie Utah w USA.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z widocznymi, choćby mikroskopijnymi, kryształami tworzącymi rozetkowe lub promieniste agregaty. Ważny jest intensywny, jaskrawy kolor oraz kontrast z minerałem macierzystym. Ze względu na rzadkość, nawet bogate naloty i skorupy na matrycy skalnej są uważane za wartościowe. ## Popularne stanowiska Okazy pochodzące z klasycznych europejskich lokalizacji, takich jak Menzenschwand w Niemczech czy Rabejac we Francji, są szczególnie poszukiwane przez specjalistów kolekcjonujących minerały uranowe.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazów arsenuranyitu generalnie nie powinno się czyścić na mokro. Pył i luźne cząstki można usuwać bardzo ostrożnie za pomocą miękkiego pędzelka lub gruszki fotograficznej. Ze względu na jego kruchość i miękkość, należy unikać jakiegokolwiek kontaktu mechanicznego. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą i chemikaliami. Minerał jest wrażliwy na zmiany wilgotności. Jako minerał silnie radioaktywny, wymaga specjalnych środków ostrożności - należy unikać wdychania pyłu i bezpośredniego kontaktu ze skórą. Po każdym kontakcie należy dokładnie umyć ręce. ## Przechowywanie Okazy arsenuranyitu muszą być przechowywane w szczelnych, wyraźnie oznakowanych pojemnikach z etykietą ostrzegającą o radioaktywności. Należy trzymać je z dala od innych minerałów, które mogłyby ulec uszkodzeniu przez promieniowanie. Przechowywać w suchym miejscu, z dala od źródeł ciepła i miejsc stałego przebywania ludzi.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej