Arsentsumebite

Wzór chemiczny: Pb<sup>2+</sup><sub>2</sub>Cu<sup>2+</sup>(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)(S<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)(OH)

Arsentsumebit to rzadki arsenian i siarczan ołowiu i miedzi, tworzący charakterystyczne, zielone kryształy o diamentowym połysku.

## Charakterystyka Arsentsumebit jest wtórnym minerałem ołowiu, miedzi, arsenu i siarki, występującym w strefach utleniania złóż polimetalicznych. Tworzy niewielkie, ale dobrze wykształcone, tabliczkowe lub pryzmatyczne kryształy, często zebrane w druzy i naskorupienia. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest intensywna, szmaragdowozielona lub jabłkowozielona barwa oraz silny, niemal diamentowy połysk, co czyni go atrakcyjnym minerałem mikromontowym. ## Właściwości fizyczne Kryształy arsentsumebitu są stosunkowo miękkie, z twardością około 4 w skali Mohsa. Minerał jest dość kruchy i ciężki ze względu na wysoką zawartość ołowiu, a jego gęstość wynosi około 6,4 g/cm³. Połysk jest silnie szklisty do diamentowego. Jest przezroczysty do przeświecającego. ## Barwy i odmiany Arsentsumebit występuje w różnych odcieniach zieleni, od jasnozielonej, jabłkowozielonej, przez szmaragdowozieloną, po zielononiebieską. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału nawiązuje do jego składu chemicznego (zawartości arsenu) oraz miejsca odkrycia - kopalni Tsumeb w Namibii. Został opisany jako nowy minerał w 1982 roku przez Herberta Kellera, Wolfganga Bartelke i Paula Kellera. Kopalnia Tsumeb jest jego lokalizacją typową. ## Zastosowania Arsentsumebit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest natomiast wysoko cenionym i poszukiwanym minerałem kolekcjonerskim, zwłaszcza wśród zbieraczy minerałów systematycznych oraz mikromontów.

Właściwości

Twardość Mohsa
4
Połysk
Szklisty do diamentowego
Rysa
Jasnozielona
Gęstość
6.4
Łupliwość
Dobra wg {010}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Arsentsumebit można rozpoznać po jego intensywnie zielonej barwie, silnym, niemal diamentowym połysku oraz charakterystycznych, drobnych, tabliczkowych kryształach. Wysoka gęstość jest również pomocną wskazówką. Występowanie w asocjacji z innymi minerałami wtórnymi z Tsumeb jest kluczowe dla identyfikacji. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi zielonymi arsenianami, takimi jak duftyt, olivenit czy bayldonit. Odróżnia go jednak wyższy połysk, specyficzna forma kryształów oraz asocjacje mineralne. Często tworzy pseudomorfozy po mimetezycie, co jest cechą diagnostyczną. Od tsumebitu (jego siarczanowego analogu) jest praktycznie niemożliwy do odróżnienia bez zaawansowanych analiz chemicznych (EDS/XRD). ## Formy kryształów Kryształy są zazwyczaj niewielkie, o pokroju tabliczkowym lub krótkopryzmatycznym. Często tworzą druzy, naskorupienia i agregaty wachlarzowate. Spotykane są również pseudomorfozy po innych minerałach, głównie po sferoidalnych agregatach mimetezytu.

Środowisko występowania

## Geneza Arsentsumebit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefie utleniania (gossanie) hydrotermalnych złóż polimetalicznych bogatych w ołów, miedź i arsen. Krystalizuje w wyniku wietrzenia pierwotnych siarczków, takich jak galena i tennantyt. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami wtórnymi, zwłaszcza z kopalni Tsumeb. Typowe minerały towarzyszące to: tsumebit, anglesit, azuryt, malachit, cerusyt, smithsonit, wulfenit, olivenit, duftyt, bayldonit i mimetezyt. ## Lokalizacje Najważniejszym i klasycznym miejscem występowania arsentsumebitu jest kopalnia Tsumeb w regionie Oshikoto w Namibii, skąd pochodzą najlepsze okazy. Znany jest również z kilku innych lokalizacji na świecie, w tym z kopalni Lavrion w Attyce (Grecja) oraz z niewielkich wystąpień w Arizonie (USA).

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy arsentsumebitu charakteryzują się ostrymi, dobrze wykształconymi kryształami o intensywnej, szmaragdowozielonej barwie i silnym połysku. Ważny jest kontrast z matrycą (np. z białym cerusytem) oraz obecność minerałów towarzyszących. Rozmiar kryształów rzadko przekracza kilka milimetrów, więc nawet niewielkie, ale estetyczne druzy są wysoko cenione. Szczególnie poszukiwane są okazy z klasycznej lokalizacji - Tsumeb. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej pożądane i wartościowe okazy pochodzą z kopalni Tsumeb w Namibii. Stanowią one standard, do którego porównuje się okazy z innych, nielicznych lokalizacji.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie konieczności można użyć wody destylowanej, ale należy unikać długotrwałego moczenia. Nie wolno stosować myjek ultradźwiękowych. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i innymi chemikaliami, które mogą uszkodzić powierzchnię kryształów. Minerał jest kruchy, więc trzeba chronić go przed uderzeniami i zarysowaniem. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na nagłe zmiany temperatury. ## Przechowywanie Najlepiej przechowywać arsentsumebit w osobnym, wyściełanym pudełku typu "micromount", aby zapobiec otarciom i uszkodzeniom mechanicznym. Należy chronić go przed kurzem i wilgocią. Ze względu na zawartość arsenu i ołowiu, po kontakcie z minerałem zaleca się umycie rąk.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej