Arsenosabugalite

Wzór chemiczny: H<sub>0.5</sub>Al<sub>0.5</sub>(U<sup>6+</sup>O<sub>2</sub>)<sub>2</sub>(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>2</sub>·8H<sub>2</sub>O

Bardzo rzadki, silnie radioaktywny wtórny minerał uranu z grupy meta-autunitu, będący arsenianowym odpowiednikiem sabugalitu.

## Charakterystyka Arsenosabugalit to bardzo rzadki minerał z gromady arsenianów, należący do grupy meta-autunitu. Pod względem chemicznym jest to uwodniony arsenian glinu i uranylu. Krystalizuje w układzie trójskośnym. Podobnie jak inni przedstawiciele tej grupy, tworzy zazwyczaj drobne, blaszkowate lub tabliczkowate kryształy, często skupione w formie naskorupień. Ze względu na wysoką zawartość uranu w siatce krystalicznej jest minerałem silnie promieniotwórczym, co wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności podczas badań i przechowywania. ## Właściwości fizyczne Minerał ten wykazuje właściwości typowe dla przedstawicieli grupy meta-autunitu. Charakteryzuje się doskonałą łupliwością jednokierunkową, co nadaje jego kryształom wyraźny pokrój mikowy. Jest minerałem kruchym i stosunkowo miękkim. Ze względu na zawartość wody w strukturze może ulegać dehydratacji w suchych warunkach. ## Barwy i odmiany Arsenosabugalit przyjmuje barwy w odcieniach żółci, często z wyraźnym zielonkawym odcieniem, który jest bardzo charakterystyczny dla wielu wtórnych minerałów uranylowych. Nie posiada żadnych wyodrębnionych odmian. ## Historia i nazwa Nazwa minerału bezpośrednio nawiązuje do jego składu chemicznego - obecności anionu arsenianowego - oraz bliskiego pokrewieństwa strukturalnego z sabugalitem, który jest jego fosforanowym odpowiednikiem. Typową lokalizacją dla tego minerału jest kopalnia Hubbard Homestead w hrabstwie Mesa (Kolorado, USA). ## Zastosowania Z uwagi na skrajną rzadkość występowania oraz niewielkie rozmiary tworzonych agregatów, arsenosabugalit nie ma żadnego znaczenia przemysłowego jako ruda uranu. Stanowi wyłącznie ciekawostkę naukową oraz bardzo rzadki obiekt pożądania dla zaawansowanych kolekcjonerów specjalizujących się w systematyce minerałów promieniotwórczych.

Właściwości

Układ krystaliczny
Trójskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja wizualna arsenosabugalitu jest niezwykle trudna. Minerał wykazuje silną radioaktywność, co można łatwo potwierdzić dozymetrem. Do jednoznacznego potwierdzenia gatunku niezbędne są zaawansowane badania dyfrakcji rentgenowskiej (XRD) oraz analizy chemiczne (np. EDS), które wykażą obecność uranu, arsenu i glinu. ## Odróżnianie od podobnych Wizualnie minerał ten jest praktycznie nieodróżnialny od innych żółtych i zielonkawożółtych minerałów z grupy autunitu i meta-autunitu, takich jak autunit, meta-autunit, zeuneryt, nowacekit czy sam sabugalit. Odróżnienie wymaga potwierdzenia obecności glinu i arsenu przy jednoczesnym braku fosforu w strukturze. ## Formy kryształów Tworzy mikroskopijne, cienkotabliczkowate lub blaszkowate kryształy. Najczęściej występuje w formie łuskowatych agregatów, proszkowych nalotów lub cienkich naskorupień na powierzchni skał płonnych.

Środowisko występowania

## Geneza Arsenosabugalit jest minerałem wtórnym. Powstaje w strefach utleniania złóż uranu, gdzie pierwotne minerały uranowe ulegają wietrzeniu i przeobrażeniom pod wpływem roztworów hydrotermalnych lub wód meteorycznych bogatych w jony arsenianowe i glin. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami uranu, minerałami ilastymi oraz tlenkami i wodorotlenkami żelaza, które są typowe dla utlenionych stref kruszcowych. ## Lokalizacje Minerał znany z bardzo nielicznych lokalizacji na świecie. Najważniejszym i typowym stanowiskiem (type locality) jest kopalnia Hubbard Homestead na obszarze Beaver Mesa (Gateway Mining District) w hrabstwie Mesa, stan Kolorado, USA.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości W przypadku tak rzadkich minerałów o wartości okazu decyduje przede wszystkim potwierdzona analitycznie tożsamość gatunkowa oraz wielkość powierzchni skały macierzystej pokrytej przez agregaty arsenosabugalitu. Wykształcenie widocznych pod powiększeniem kryształów dodatkowo podnosi walory kolekcjonerskie. ## Popularne stanowiska Jedynym istotnym źródłem okazów referencyjnych na rynku kolekcjonerskim jest lokalizacja typowa w kopalni Hubbard Homestead w Kolorado (USA).

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazów nie należy czyścić mechanicznie ani myć w wodzie ze względu na ich kruchość i rozpuszczalność. Dopuszczalne jest jedynie bardzo delikatne omiatanie z kurzu przy użyciu miękkiego pędzelka, przy zachowaniu rygorystycznych zasad bezpieczeństwa związanych z obsługą materiałów radioaktywnych. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, kwasami oraz wilgocią. Minerał może ulegać dehydratacji w suchym środowisku, dlatego okazy należy chronić przed bezpośrednim nasłonecznieniem i źródłami ciepła. ## Przechowywanie Z powodu silnej radioaktywności (obecność uranu) i toksyczności (obecność arsenu), okazy muszą być przechowywane w szczelnych, ołowianych pojemnikach lub specjalnych gablotach ekranujących promieniowanie jonizujące. Pomieszczenie powinno być dobrze wentylowane w celu zapobiegania gromadzeniu się radonu. Należy unikać wdychania pyłu i dokładnie myć ręce po każdym kontakcie z pojemnikiem.

Zobacz minerały w sklepie

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej