Arsenolite
Wzór chemiczny: As<sup>3+</sup><sub>2</sub>O<sub>3</sub>
Arsenolit to arsenin, wtórny minerał arsenu, który tworzy małe, bezbarwne lub białe kryształy o regularnej budowie i diamentowym połysku.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 1.5
- Połysk
- Szklisty, Jedwabisty, Diamentowy
- Rysa
- Biała
- Gęstość
- 3.86
- Łupliwość
- Niedoskonała wg {111}
- Przełam
- Muszlowy do nierównego
- Przezroczystość
- Przezroczysty do przeświecającego
- Układ krystaliczny
- Regularny
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Arsenolit najłatwiej rozpoznać po jego typowych, małych, ośmiościennych kryształach o regularnej formie. Jego bardzo niska twardość (daje się zarysować paznokciem), biała barwa, szklisty lub diamentowy połysk oraz występowanie jako produkt utleniania innych minerałów arsenu są kluczowymi cechami. Często tworzy sypkie naloty lub skorupy. Ze względu na toksyczność, testy smakowe są absolutnie wykluczone. ## Odróżnianie od podobnych - **Klaudetyt:** Jest polimorfem arsenolitu, ale krystalizuje w układzie jednoskośnym, tworząc tabliczkowe lub włókniste kryształy. Ma też doskonałą łupliwość, której brak arsenolitowi. - **Farmakolit:** Jest uwodnionym arsenianem wapnia, tworzy jedwabiste, igiełkowe lub włókniste agregaty i krystalizuje w układzie jednoskośnym. Jest również bardzo miękki. - **Halit (sól kamienna):** Tworzy regularne, sześcienne kryształy, ale ma słony smak i jest znacznie mniej gęsty. ## Formy kryształów Arsenolit krystalizuje w układzie regularnym, najczęściej tworząc idealnie wykształcone, niewielkie kryształy w formie ośmiościanów. Rzadziej spotyka się formy sześcianów lub dwunastościanów rombowych. Występuje także w postaci skupień ziarnistych, ziemistych, proszkowych oraz jako wykwity i naskorupienia.
Środowisko występowania
## Geneza Arsenolit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż kruszcowych bogatych w arsen, takich jak arsenopiryt, loellingit, realgar czy aurypigment. Tworzy się w wyniku ekspozycji tych minerałów na działanie tlenu atmosferycznego. Może również powstawać jako produkt sublimacji z gazów wulkanicznych lub w wyniku pożarów podziemnych w kopalniach i na hałdach. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z minerałami, z których powstaje, czyli z arsenopirytem, realgarem, aurypigmentem, a także z innymi wtórnymi minerałami arsenu, jak farmakolit, erytryn, annabergit czy skorodyt. Towarzyszyć mu mogą również tlenki żelaza (limonit) i kwarc. ## Lokalizacje Znaczące stanowiska arsenolitu znajdują się w wielu miejscach na świecie. Do klasycznych lokalizacji należą: kopalnia St Andreasberg w górach Harzu (Niemcy); Jáchymov i Příbram (Czechy); kopalnia Sterling Hill w New Jersey (USA); region Atakama (Chile); a także liczne stanowiska we Francji, Włoszech (Sardynia) i Grecji (Laurion).
Rzadkość
Niezbyt pospolity
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z ostrymi, dobrze wykształconymi i przezroczystymi kryształami ośmiościennymi, wyraźnie odcinającymi się od skały macierzystej (matrycy). Atrakcyjność podnosi kontrastująca matryca, na przykład z realgarem lub arsenopirytem. Wielkość kryształów jest również istotna - okazy z kryształami przekraczającymi kilka milimetrów są już uważane za wyjątkowe. Czystość (brak zanieczyszczeń) i połysk również wpływają na wartość. ## Popularne stanowiska Klasyczne, wysoko cenione okazy pochodzą z historycznych kopalń w St Andreasberg w Niemczech oraz z Jáchymova w Czechach. W ostatnich latach na rynku pojawiły się również atrakcyjne okazy z kopalni Jiepaiyu w Chinach, często w asocjacji z realgarem.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Arsenolit jest bardzo miękki, rozpuszczalny w wodzie i silnie trujący. Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą. Czyszczenie mechaniczne jest niewskazane ze względu na kruchość i toksyczność. Najbezpieczniej jest usuwać kurz za pomocą miękkiego pędzelka lub strumienia sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości, zawsze stosując środki ochrony osobistej (rękawiczki, maska). ## Czego unikać - **Woda i wilgoć:** Minerał jest rozpuszczalny w wodzie. Przechowywać w suchym miejscu. - **Kontakt fizyczny:** Należy unikać dotykania gołymi rękami ze względu na toksyczność. Po każdym kontakcie należy dokładnie umyć ręce. - **Wdychanie pyłu:** Pył arsenolitu jest skrajnie niebezpieczny. Nie wolno go kruszyć, podgrzewać ani wykonywać żadnych czynności mogących wzniecić pył. - **Wysoka temperatura:** Może sublimować (przechodzić w stan gazowy) w podwyższonej temperaturze, uwalniając toksyczne opary arsenu. ## Przechowywanie Okazy arsenolitu muszą być przechowywane w szczelnych, wyraźnie oznakowanych pojemnikach (np. typu "perky box"), z dala od dzieci, zwierząt domowych i żywności. Pojemnik powinien być umieszczony w suchym miejscu, z dala od źródeł ciepła i bezpośredniego światła słonecznego. Zaleca się dołączenie etykiety ostrzegawczej o toksyczności minerału.