Arsendescloizite

Wzór chemiczny: Pb<sup>2+</sup>Zn<sup>2+</sup>As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>(OH)

Arsendeskloizyt to rzadki arsenian ołowiowo-cynkowy, tworzący drobne, promieniste agregaty o intensywnie żółtej do pomarańczowej barwie.

## Charakterystyka Arsendeskloizyt jest arsenianowym analogiem deskloizytu, należącym do grupy adelitu-deskloizytu. Tworzy charakterystyczne, niewielkie skupienia - najczęściej w formie promienistych lub sferulitycznych agregatów, a także naskorupień i nalotów. Pojedyncze kryształy są rzadkie, zwykle mają postać tabliczkową lub krótkosłupową i nie przekraczają 1-2 mm długości. Ze względu na swoje żywe, ciepłe barwy i ciekawe formy jest minerałem poszukiwanym przez kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich okazach. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością około 4 w skali Mohsa. Ma stosunkowo dużą gęstość, wynoszącą 6,46 g/cm³, co jest typowe dla minerałów zawierających ołów. Połysk jest najczęściej żywiczny do tłustego, a minerał bywa przezroczysty do przeświecającego, szczególnie w przypadku mniejszych kryształów. ## Barwy i odmiany Arsendeskloizyt występuje w odcieniach od jasnożółtego, przez żółtopomarańczowy, do pomarańczowoczerwonego i brązowawego. Jego barwa jest jedną z najbardziej charakterystycznych cech. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian. ## Historia i nazwa Nazwa minerału, nadana w 1982 roku przez Pete'a J. Dunna, nawiązuje do jego składu chemicznego (dominujący arsen) oraz do strukturalnego podobieństwa do deskloizytu. Został odkryty i opisany na podstawie materiału z historycznej kopalni Tsumeb w Namibii, która jest jego lokalizacją typową. ## Zastosowania Arsendeskloizyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie.

Właściwości

Twardość Mohsa
4
Połysk
Żywiczny
Rysa
Jasnożółta
Gęstość
6.46
Łupliwość
Brak
Przełam
Muszlowy
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Rombowy

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowe cechy diagnostyczne to intensywna żółta do pomarańczowej barwa, żywiczny połysk oraz charakterystyczne formy występowania w postaci promienistych lub kulistych agregatów. Duża gęstość jest również pomocną wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Arsendeskloizyt można pomylić z mimetezytem, wulfenitem lub wanadynitem. Od mimetezytu odróżnia go często forma skupień (promieniste agregaty rzadziej występują u mimetezytu) i nieco inna tonacja barw. Wulfenit tworzy zazwyczaj kwadratowe, tabliczkowe kryształy. Wanadynit ma kryształy heksagonalne. Ostateczne rozróżnienie wymaga zaawansowanych analiz chemicznych (EDS/XRD). ## Formy kryształów Najczęściej spotykany w postaci sferulitycznych i promienistych agregatów zbudowanych z drobnych, igiełkowych lub listewkowych kryształów. Rzadziej tworzy druzy drobnych, tabliczkowych kryształów o pokroju rombowym.

Środowisko występowania

## Geneza Arsendeskloizyt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (tzw. czapach żelaznych) kruszcowych złóż polimetalicznych, bogatych w arsen, ołów i cynk. Tworzy się w wyniku wietrzenia pierwotnych siarczków, takich jak galena i sfaleryt, w obecności minerałów arsenowych. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi minerałami wtórnymi strefy utleniania, takimi jak willemit, smithsonit, cerusyt, anglesyt, mimetezyt, duftyt, olivenit, azuryt i malachit. ## Lokalizacje Najważniejszym i klasycznym miejscem występowania arsendeskloizytu jest kopalnia Tsumeb w Namibii, skąd pochodzą najlepsze znane okazy. Znany jest również z kilku innych lokalizacji na świecie, w tym z kopalni Ojuela w Mapimí (Durango, Meksyk) oraz z niewielkich wystąpień w Grecji (Lavrion) i Australii.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy to te z dobrze wykształconymi, promienistymi agregatami o intensywnej, pomarańczowej barwie, kontrastujące z ciemną skałą macierzystą (matrycą). Ważny jest brak uszkodzeń delikatnych struktur oraz estetyczne rozmieszczenie skupień na okazie. Okazy z widocznymi, pojedynczymi kryształami, choć bardzo małe, są również wysoko cenione przez specjalistów. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej poszukiwane i klasyczne okazy pochodzą z kopalni Tsumeb w Namibii. Materiał z kopalni Ojuela w Meksyku również jest ceniony, choć zwykle tworzy mniej spektakularne skupienia.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie konieczności można użyć wody destylowanej, ale należy unikać długotrwałego moczenia. Należy obchodzić się z nim w rękawiczkach ze względu na toksyczność arsenu i ołowiu. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z kwasami i innymi chemikaliami, które mogą go uszkodzić. Minerał jest wrażliwy na ultradźwięki i czyszczenie mechaniczne. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na długotrwałe działanie intensywnego światła słonecznego. ## Przechowywanie Okazy arsendeskloizytu najlepiej przechowywać w zamkniętych, stabilnych pojemnikach lub gablotach, aby chronić je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Ze względu na zawartość toksycznych pierwiastków, powinien być przechowywany z dala od dzieci i zwierząt, a po kontakcie z minerałem należy umyć ręce.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej