Arsenbrackebuschite

Wzór chemiczny: Pb<sup>2+</sup><sub>2</sub>(Fe<sup>3+</sup>,Zn<sup>2+</sup>)(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>2</sub>(OH,H<sub>2</sub>O)

Arsenbrackebuszyt to rzadki arsenian ołowiu i żelaza, tworzący drobne, tabliczkowe kryształy o żywicznym połysku.

## Charakterystyka Arsenbrackebuszyt jest arsenianem należącym do grupy brackebuszytu. Występuje w postaci bardzo małych, tabliczkowych lub listewkowych kryształów, które rzadko przekraczają 1 mm długości. Kryształy te często tworzą promieniste lub nieregularne skupienia i agregaty, a także powłoki i naloty na skale macierzystej. Ze względu na niewielki rozmiar kryształów, do jego obserwacji i identyfikacji niezbędne jest użycie powiększenia. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się żywicznym, a na powierzchniach kryształów zbliżonym do diamentowego połyskiem. Jest przeświecający do nieprzezroczystego. Jego twardość w skali Mohsa wynosi około 4.5, a gęstość jest dość wysoka, co jest typowe dla minerałów zawierających ołów. ## Barwy i odmiany Arsenbrackebuszyt przyjmuje barwy od ciemnoczerwonej, przez czerwonobrązową, do brązowej i brązowoczarnej. Jego rysa, czyli barwa sproszkowanego minerału, jest jasnobrązowa. Nie wyróżniono jego odmian. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 1976 roku przez P. J. Dunn, R. C. Rouse i J. A. Nelen. Jego nazwa nawiązuje do podobieństwa strukturalnego i chemicznego do brackebuszytu oraz do dominacji arsenu w jego składzie. Został zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w tym samym roku. Miejscem typowym (locus typicus) jest kopalnia Sterling Hill w Ogdensburgu, New Jersey, USA. ## Zastosowania Arsenbrackebuszyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów rzadkich minerałów oraz naukowców.

Właściwości

Twardość Mohsa
4.5
Połysk
Resinous, Adamantine
Rysa
Light brown
Gęstość
6.56
Łupliwość
Good on {001}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Translucent to opaque
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja arsenbrackebuszytu w warunkach amatorskich jest praktycznie niemożliwa i wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia rentgenowska (EDS/WDS). Wstępne rozpoznanie opiera się na obserwacji pod mikroskopem małych, tabliczkowych, czerwonobrązowych kryształów o żywicznym połysku, występujących w strefach utlenienia złóż polimetalicznych, zwłaszcza w asocjacji z innymi arsenianami. ## Odróżnianie od podobnych Arsenbrackebuszyt może być mylony z wieloma innymi wtórnymi arsenianami ołowiu, takimi jak mimetit, duftyt, brackebuszyt czy beudantyt. Odróżnienie go od brackebuszytu wymaga potwierdzenia dominacji arsenu nad wanadem. Wizualnie jest niemal identyczny z wieloma innymi "brązowymi, ziemistymi minerałami" i bez analizy chemicznej jego pewna identyfikacja nie jest możliwa. ## Formy kryształów Tworzy bardzo małe, cienkie, tabliczkowe kryształy, często o zarysie zbliżonym do prostokątnego lub sześciobocznego. Kryształy te grupują się w rozetkowe, promieniste lub przypadkowe agregaty, a także tworzą cienkie skorupy i naloty.

Środowisko występowania

## Geneza Arsenbrackebuszyt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utlenienia (gossanach) złóż polimetalicznych bogatych w ołów, cynk i arsen. Tworzy się w wyniku wietrzenia i przemian pierwotnych minerałów kruszcowych, takich jak galena, sfaleryt i arsenopiryt, w warunkach niskich temperatur i ciśnień. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi minerałami wtórnymi strefy utlenienia. W lokalizacji typowej (Sterling Hill, USA) znaleziono go w towarzystwie willemitu, franklinitu i cynkitu. W Tsumeb (Namibia) występuje z anglezytem, duftytem, beudantytem, mimetezytem i wulfenitem. W innych lokalizacjach towarzyszą mu także getyt i kwarc. ## Lokalizacje Najważniejsze i potwierdzone stanowiska występowania arsenbrackebuszytu to: - **USA**: Kopalnia Sterling Hill, Ogdensburg, New Jersey (miejsce typowe). - **Namibia**: Kopalnia Tsumeb, region Oshikoto - znana z dobrze wykształconych mikrokryształów. - **Niemcy**: Kopalnia Clara, Oberwolfach, Schwarzwald, Badenia-Wirtembergia. - **Grecja**: Kopalnie Lavrion, Attyka.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Atrakcyjność kolekcjonerska arsenbrackebuszytu jest ściśle związana z jakością mikrokryształów. Najbardziej cenione są okazy, na których widoczne są dobrze wykształcone, niezależne, błyszczące kryształy o intensywnej, czerwonobrązowej barwie, kontrastujące ze skałą macierzystą. Ważna jest również bogata asocjacja z innymi rzadkimi minerałami, zwłaszcza z Tsumeb lub Lavrion. Rozmiar kryształów, choć zawsze niewielki, również ma znaczenie - większe (powyżej 0.5 mm) i dobrze uformowane kryształy znacznie podnoszą wartość okazu. ## Popularne stanowiska Najbardziej poszukiwane przez kolekcjonerów okazy pochodzą z kopalni Tsumeb w Namibii, która słynęła z dostarczania najlepszych na świecie mikrokryształów rzadkich minerałów. Okazy z kopalni Clara w Niemczech oraz z Lavrion w Grecji również są cenione ze względu na bogactwo asocjacji mineralnych.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Ze względu na niewielkie rozmiary i delikatność kryształów, czyszczenie mechaniczne jest niewskazane. Jeśli jest to absolutnie konieczne, można użyć bardzo miękkiego pędzelka do usunięcia luźnego pyłu. Nie należy stosować wody ani żadnych płynów, które mogłyby wejść w reakcję z minerałem lub skałą towarzyszącą. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą, kwasami i innymi chemikaliami. Minerał jest wrażliwy na wstrząsy i uderzenia, które mogą zniszczyć drobne kryształy. Nie należy go podgrzewać ani poddawać ultradźwiękom. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w stabilnych warunkach, w suchym miejscu, z dala od bezpośredniego światła słonecznego. Najbezpieczniejszym sposobem przechowywania jest zamykane pudełko typu "micromount", które chroni delikatne kryształy przed uszkodzeniem mechanicznym i kurzem.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej