Arrojadite-(KFe)

Wzór chemiczny: (KNa)Fe<sup>2+</sup>(CaNa<sub>2</sub>)Fe<sup>2+</sup><sub>13</sub>Al(PO<sub>4</sub>)<sub>11</sub>(PO<sub>3</sub>OH)(OH)<sub>2</sub>

Arrojadyt-(KFe) to rzadki, ciemnozielony do czarnego minerał z grupy fosforanów, występujący w granitowych pegmatytach.

## Charakterystyka Arrojadyt-(KFe) jest złożonym fosforanem należącym do grupy arrojadytu. Tworzy zazwyczaj beztwarzowe (anhedralne) masy lub ziarniste agregaty, rzadziej niedoskonale wykształcone kryształy. Jego barwa jest najczęściej ciemnozielona, zielonoczarna lub czarna. Jest minerałem nieprzezroczystym, o szklistym lub żywicznym połysku. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością wynoszącą około 5 w skali Mohsa. Jego gęstość jest stosunkowo duża, mieści się w przedziale 3,51-3,55 g/cm³. Wykazuje dobrą łupliwość w jednym kierunku. ## Barwy i odmiany Dominującymi barwami są odcienie ciemnej zieleni, przechodzące w zieleń czarną i czerń. W cienkich odłamkach może przeświecać na zielono lub brązowozielono. Nie wyróżnia się nazwanych odmian handlowych ani barwnych. ## Historia i nazwa Grupa arrojadytu została nazwana na cześć Miguela Arrojado Ribeiro Lisboa (1872-1932), brazylijskiego geologa i inżyniera. Arrojadyt-(KFe) jest członkiem tej grupy z dominacją potasu (K) i żelaza (Fe), co odzwierciedla jego nazwa. Został formalnie opisany jako odrębny gatunek mineralny w ramach rewizji grupy arrojadytu w 2005 roku przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA). ## Zastosowania Arrojadyt-(KFe) nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie, jako rzadki i złożony chemicznie fosforan.

Właściwości

Twardość Mohsa
5
Połysk
Vitreous to resinous
Rysa
Greenish gray
Gęstość
3.51-3.55
Łupliwość
Good on {001}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Translucent to opaque
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Arrojadyt-(KFe) jest trudny do identyfikacji wizualnej bez zaawansowanych metod badawczych. Wstępne rozpoznanie opiera się na jego charakterystycznej ciemnozielonej do czarnej barwie, szklistym lub żywicznym połysku oraz występowaniu w pegmatytach granitowych. Jego stosunkowo wysoka gęstość może być pomocną wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi ciemnymi fosforanami występującymi w pegmatytach, takimi jak tryfylin, graftonit czy zwłaszcza z innymi minerałami z grupy arrojadytu. Pewne odróżnienie od tych minerałów wymaga analizy chemicznej (np. EDS) lub dyfrakcji rentgenowskiej (XRD) w celu określenia składu i struktury. ## Formy kryształów Kryształy są rzadkie i zazwyczaj słabo wykształcone, o pokroju tabliczkowym lub grubotabliczkowym. Najczęściej występuje w postaci ziarnistych lub masywnych skupień wrosłych w skałę macierzystą.

Środowisko występowania

## Geneza Jest to minerał pierwotny, krystalizujący w późnych stadiach z bogatych w fosfor i lit fluidów pomagmowych w pegmatytach granitowych, szczególnie typu LCT (lit-cez-tantal). ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi fosforanami typowymi dla pegmatytów, takimi jak tryfylin, litiophilit, graftonit, sarkopsyd, wolfeit, a także z kwarcem, mikroklinem, albitem i muskowitem. ## Lokalizacje Najważniejsze i najlepiej udokumentowane stanowiska arrojadytu-(KFe) na świecie to: - Kopalnia Palermo No. 1 w North Groton, New Hampshire, USA (klasyczna lokalizacja dla wielu fosforanów). - Kopalnia White Elephant, Custer, Dakota Południowa, USA. - Stanowiska w regionie Hagendorf-Pleystein w Bawarii, Niemcy. - Serra Branca, Paraíba, Brazylia (miejsce odkrycia oryginalnego arrojadytu).

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Okazy arrojadytu-(KFe) są cenione głównie przez kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach rzadkich, systematycznych oraz minerałach pegmatytowych. Najbardziej pożądane są okazy z dobrze wykształconymi, choćby częściowo, kryształami. Wysoko oceniane są również bogate agregaty o intensywnej, ciemnozielonej barwie, wyraźnie kontrastujące z jaśniejszą skałą macierzystą (matrycą). Ważna jest także asocjacja z innymi rzadkimi fosforanami. ## Popularne stanowiska Najbardziej klasyczne i cenione okazy, często będące przedmiotem badań naukowych, pochodzą z kopalni Palermo No. 1 w New Hampshire, USA. Materiał z tej lokalizacji jest uważany za referencyjny dla tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie mechanicznie, używając miękkiej, suchej szczoteczki do usunięcia kurzu. Z uwagi na możliwą reaktywność z kwasami i potencjalną zawartość wody, należy unikać czyszczenia na mokro i z użyciem jakichkolwiek chemikaliów. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą, kwasami i innymi środkami czyszczącymi. Minerał jest stosunkowo miękki i kruchy, dlatego trzeba chronić go przed uderzeniami i zarysowaniem. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na długotrwałe działanie silnego światła. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w suchym miejscu, w zamkniętych pudełkach kolekcjonerskich lub klaserach, aby chronić je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Należy oddzielać go od twardszych minerałów.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej