Arrojadite-(BaNa)

Wzór chemiczny: BaNa<sub>3</sub>(NaCa)Fe<sup>2+</sup><sub>13</sub>Al(PO<sub>4</sub>)<sub>11</sub>(PO<sub>3</sub>OH)(OH)<sub>2</sub>

Arrojadyt-(BaNa) to ekstremalnie rzadki, ciemnozielony do czarnego minerał z grupy arrojadytu, będący złożonym fosforanem.

## Charakterystyka Arrojadyt-(BaNa) jest minerałem należącym do nadgrupy arrojadytu. Występuje w postaci anhedralnych (nieforemnych) mas i ziaren, wrośniętych w skałę macierzystą. Typowe okazy mają barwę od ciemnozielonej, przez zielonoczarną, aż do czarnej. Charakteryzuje się połyskiem szklistym, miejscami przechodzącym w tłusty. ## Właściwości fizyczne Minerał jest przeświecający. Jego gęstość wynosi około 3.55 g/cm³. Wykazuje dobrą, jednokierunkową łupliwość. Twardość nie została dokładnie określona dla tej odmiany, ale dla minerałów z grupy arrojadytu wynosi zazwyczaj 4-5 w skali Mohsa. ## Barwy i odmiany Podstawowa gama barw jest bardzo wąska i obejmuje odcienie ciemnej zieleni oraz czerni. Arrojadyt-(BaNa) sam w sobie jest specyficzną odmianą w obrębie grupy, zdefiniowaną przez dominację baru i sodu w określonych pozycjach struktury krystalicznej. Inne odmiany barwne nie są znane. ## Historia i nazwa Minerał został formalnie opisany przez Marie Louise Lindberg w 1954 roku. Nazwa nawiązuje do jego przynależności do grupy arrojadytu oraz do dominujących pierwiastków w jego składzie chemicznym - baru (Ba) i sodu (Na). Nazwa macierzystej grupy honoruje brazylijskiego geologa Miguela Arrojado Ribeiro de Lisboa (1872-1932). ## Zastosowania Arrojadyt-(BaNa) nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest poszukiwany przez zaawansowanych kolekcjonerów minerałów systematycznych.

Właściwości

Połysk
Vitreous, Greasy
Rysa
Pale greenish gray
Gęstość
3.55
Łupliwość
Good on {110}
Przezroczystość
Translucent
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja wizualna jest praktycznie niemożliwa. Ciemnozielona lub czarna barwa, tłustawy połysk i występowanie w pegmatytach granitowych to jedyne wskazówki. Pewne rozpoznanie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak rentgenowska analiza strukturalna (XRD) lub mikroanaliza chemiczna (EDS/WDS), które mogą potwierdzić unikalny skład chemiczny z dominacją baru i sodu. ## Odróżnianie od podobnych Arrojadyt-(BaNa) jest niemożliwy do odróżnienia gołym okiem od innych ciemnych minerałów fosforanowych występujących w pegmatytach, takich jak inne minerały z grupy arrojadytu, tryfylin, a także od pospolitszych minerałów jak czarny turmalin (szerl) czy niektóre amfibole. Kluczowe jest badanie chemiczne. ## Formy kryształów Minerał ten nie tworzy dobrze wykształconych kryształów. Występuje wyłącznie w formie nieregularnych, anhedralnych mas i ziaren, zwykle o niewielkich rozmiarach, wrośniętych w inne minerały pegmatytu.

Środowisko występowania

## Geneza Arrojadyt-(BaNa) jest minerałem pochodzenia magmowego. Powstaje w późnych stadiach krystalizacji w złożonych, bogatych w fosforany pegmatytach granitowych. ## Asocjacje mineralne Na stanowisku typowym minerał ten współwystępuje z tryfylinem, kwarcem, syderytem i goyazytem. Jest produktem przemian zachodzących w pierwotnie uformowanym tryfylinie. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania arrojadytu-(BaNa) na świecie jest jego lokalizacja typowa - kopalnia Palermo No. 1 w North Groton, hrabstwo Grafton, w stanie New Hampshire, USA.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości W przypadku tak rzadkiego minerału, często dostępnego jedynie w formie mikroskamieniałków, głównym kryterium wartości jest sama obecność minerału potwierdzona analizą. Dodatkową wartość ma bogactwo okazu (ilość widocznego arrojadytu) oraz estetyczne asocjacje z innymi, dobrze zdefiniowanymi minerałami z tej lokalizacji. Kształt czy wielkość mają drugorzędne znaczenie. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest historyczna kopalnia Palermo No. 1 w New Hampshire, USA. Materiał z tej lokalizacji jest niezwykle ceniony przez kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach pegmatytowych i systematyce.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można użyć wody destylowanej. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogłyby uszkodzić strukturę minerału wzdłuż płaszczyzn łupliwości. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie kwasów i silnych chemikaliów. Należy unikać gwałtownych zmian temperatury oraz długotrwałej ekspozycji na bezpośrednie światło słoneczne, chociaż nie ma dowodów na jego blaknięcie. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w stabilnych warunkach, w zamkniętych pudełkach lub gablotach, aby chronić je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Ze względu na rzadkość, każdy okaz powinien być precyzyjnie oznaczony z podaniem lokalizacji.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej