Arrheniusite-(Ce)

Wzór chemiczny: CaMg[(Ce<sup>3+</sup><sub>7</sub>Y<sub>3</sub>)Ca<sub>5</sub>](SiO<sub>4</sub>)<sub>3</sub>(Si<sub>3</sub>B<sub>3</sub>O<sub>18</sub>)(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)(BO<sub>3</sub>)F<sub>11</sub>

Arrheniusite-(Ce) to niezwykle rzadki minerał z grupy gadolinitu, cechujący się wyjątkowo złożonym składem chemicznym i występowaniem w formie niewielkich, czarnych mas.

## Charakterystyka Arrheniusite-(Ce) jest minerałem o wyjątkowo złożonej budowie chemicznej, należącym do grupy gadolinitu. Występuje w formie anhedralnych (nieprawidłowo wykształconych) ziaren i agregatów o wielkości do 1 cm. Jego czarna, nieprzezroczysta postać i smolisty połysk są charakterystycznymi cechami wizualnymi. Minerał ten jest kruchy i wykazuje nierówny przełam. ## Właściwości fizyczne Arrheniusite-(Ce) charakteryzuje się twardością w skali Mohsa wynoszącą 5.5. Jego połysk jest opisywany jako smolisty do szklistego. Jest minerałem nieprzezroczystym. Gęstość obliczona na podstawie wzoru chemicznego i parametrów komórki elementarnej wynosi 4.67 g/cm³. ## Barwy i odmiany Minerał ten występuje w jednolitym, czarnym kolorze. Nie są znane żadne jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje Carla Axela Arrheniusa (1757–1824), szwedzkiego chemika i mineraloga, który jako pierwszy odkrył minerały ziem rzadkich w pegmatytach Ytterby w Szwecji. Przyrostek "-(Ce)" odnosi się do dominującego pierwiastka ziem rzadkich w jego składzie - ceru. Minerał został oficjalnie uznany przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2002 roku. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość, Arrheniusite-(Ce) nie ma żadnych zastosowań przemysłowych. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego dla wyspecjalizowanych zbieraczy.

Właściwości

Twardość Mohsa
5.5
Połysk
Resinous to Vitreous
Rysa
Brown
Gęstość
4.67
Łupliwość
None
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Trigonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Rozpoznanie Arrheniusite-(Ce) w warunkach polowych jest praktycznie niemożliwe bez zaawansowanych technik analitycznych. W kolekcji można go wstępnie zidentyfikować na podstawie czarnej barwy, smolistego połysku, nierównego przełamu oraz, co najważniejsze, potwierdzonej lokalizacji pochodzenia (kopalnia Östanmossa, Szwecja). Ostateczna identyfikacja wymaga analizy chemicznej (EDS/WDS) i rentgenowskiej (XRD). ## Odróżnianie od podobnych Minerał ten można pomylić z innymi czarnymi, masywnymi minerałami z pegmatytów, takimi jak gadolinit, allanit, euxenit czy fergusonit. Odróżnienie od nich opiera się wyłącznie na szczegółowej analizie składu chemicznego i struktury krystalicznej. Arrheniusite-(Ce) wyróżnia się unikalną kombinacją krzemu, boru i arsenu w swojej strukturze. ## Formy kryształów Arrheniusite-(Ce) występuje w formie anhedralnych (ksenomorficznych) ziaren i skupień. Nie zaobserwowano jego prawidłowo wykształconych kryształów.

Środowisko występowania

## Geneza Arrheniusite-(Ce) powstaje w granitowych pegmatytach skarnowych, które są wzbogacone w pierwiastki ziem rzadkich. Jest to minerał późnego etapu krystalizacji w bardzo specyficznych warunkach geochemicznych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi minerałami typowymi dla pegmatytów skarnowych, takimi jak diopsyd, tytanit, fluoryt, fluocerit-(Ce), bastnäsit-(Ce), törnebohmit-(Ce), gadolinit-(Y) oraz danalit. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania Arrheniusite-(Ce) na świecie jest jego lokalizacja typowa - kopalnia Östanmossa w gminie Norberg, w regionie Västmanland w Szwecji.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu Arrheniusite-(Ce) jest determinowana przede wszystkim przez jego wielkość i bogactwo występowania w skale macierzystej. Ponieważ minerał ten nie tworzy estetycznych kryształów, najbardziej cenione są jak największe, czyste fragmenty lub agregaty, wyraźnie widoczne w asocjacji z innymi minerałami z tej lokalizacji. Kluczowa jest również pewność identyfikacji, potwierdzona analizą. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów Arrheniusite-(Ce) jest kopalnia Östanmossa w Szwecji. Wszystkie dostępne na rynku kolekcjonerskim okazy pochodzą z tego jednego miejsca.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Z uwagi na kruchość i rzadkość, czyszczenie powinno być ograniczone do absolutnego minimum. W razie konieczności można użyć miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Należy unikać wody i jakichkolwiek środków chemicznych. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z kwasami i innymi chemikaliami, które mogą reagować ze złożonym składem minerału. Należy chronić go przed ultradźwiękami, wysoką temperaturą oraz gwałtownymi jej zmianami. Minerał jest kruchy, więc należy unikać uderzeń i upadków. ## Przechowywanie Okazy Arrheniusite-(Ce) powinny być przechowywane w stabilnych warunkach, w oddzielnym, wyściełanym pudełku kolekcjonerskim, aby zapobiec otarciom i uszkodzeniom mechanicznym. Należy chronić go przed kurzem i wilgocią.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej