Armellinoite-(Ce)

Wzór chemiczny: Ca<sub>4</sub>Ce<sup>4+</sup>(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>4</sub>·H<sub>2</sub>O

Ekstremalnie rzadki arsenian wapnia i ceru, tworzący charakterystyczne, promieniste agregaty o czerwonobrązowej barwie.

## Charakterystyka Armellinoit-(Ce) to bardzo rzadki minerał z grupy arsenianów, o wzorze chemicznym Ca₄Ce⁴⁺(AsO₄)₄·H₂O. Tworzy niewielkie, pryzmatyczne lub tabliczkowe kryształy, które najczęściej występują w formie promienistych lub sferulitycznych agregatów. Jego najbardziej charakterystyczną cechą wizualną są właśnie te wachlarzowate lub kuliste skupienia, przypominające małe jeżowce lub rozety, osadzone na skale macierzystej. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się połyskiem szklistym do żywicznego. Jest przeświecający, a w grubszych fragmentach nieprzezroczysty. Jego gęstość obliczona na podstawie składu chemicznego i struktury krystalicznej wynosi około 3.99 g/cm³. Twardość nie została dotychczas precyzyjnie określona. ## Barwy i odmiany Armellinoit-(Ce) występuje w odcieniach od czerwonobrązowego do brązowego. Intensywność barwy może być zmienna w obrębie jednego skupienia. Nie są znane jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 2011 roku. Jego nazwa honoruje włoską rodzinę Armellino, znanych kolekcjonerów minerałów, którzy znaleźli pierwsze okazy. Przyrostek "-(Ce)" wskazuje na dominację ceru w jego składzie chemicznym, zgodnie z klasyfikacją minerałów ziem rzadkich. Miejscem typowym (locus typicus) jest pole pegmatytowe Vioolsdrif w Prowincji Przylądkowej Północnej w Republice Południowej Afryki. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość, armellinoit-(Ce) nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest wysoko cenionym okazem w zaawansowanych kolekcjach minerałów.

Właściwości

Połysk
Vitreous to resinous
Rysa
Light brown
Gęstość
3.99
Łupliwość
None
Przezroczystość
Translucent to opaque
Układ krystaliczny
Tetragonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczową cechą rozpoznawczą armellinoitu-(Ce) jest jego forma występowania - promieniste, wachlarzowate lub kuliste agregaty o czerwonobrązowej barwie. Charakterystyczne jest również jego środowisko geologiczne, czyli kawerny miarolityczne w granitowych pegmatytach. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi rzadkimi arsenianami lub fosforanami ziem rzadkich, które tworzą podobne agregaty, np. z niektórymi odmianami agardu lub cheralitu. Ze względu na rzadkość i podobieństwo do innych minerałów, pewna identyfikacja jest możliwa niemal wyłącznie za pomocą zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) i mikroanaliza chemiczna (EDS). ## Formy kryształów Kryształy są pryzmatyczne do tabliczkowych, jednak rzadko występują jako pojedyncze, dobrze wykształcone formy. Niemal zawsze tworzą promieniste, sferulityczne lub włókniste agregaty.

Środowisko występowania

## Geneza Armellinoit-(Ce) jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego, krystalizującym w późnych stadiach formowania się granitowych pegmatytów. Powstaje w pustkach skalnych, tak zwanych miarolach, w wyniku działania roztworów bogatych w arsen, wapń i pierwiastki ziem rzadkich, głównie cer. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z minerałami skałotwórczymi pegmatytów, takimi jak kwarc, albit i mikroklin. W kawernach miarolitycznych towarzyszą mu inne, często również rzadkie minerały. ## Lokalizacje Najważniejszym i historycznie pierwszym miejscem występowania są pegmatyty w rejonie Vioolsdrif w Prowincji Przylądkowej Północnej (RPA). Potwierdzono również jego obecność w pegmatytach w pobliżu miejscowości Vlastějovice w Czechach.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy to te, które posiadają dobrze zdefiniowane, duże i liczne promieniste agregaty o intensywnej, czerwonobrązowej barwie. Ważna jest również estetyka skały macierzystej (matrycy) oraz brak uszkodzeń delikatnych igiełek tworzących agregaty. Kontrast barwny z jasnym kwarcem lub skaleniem podnosi atrakcyjność wizualną. ## Popularne stanowiska Zdecydowana większość najlepszych jakościowo i największych okazów armellinoitu-(Ce) pochodzi z miejsca typowego - pola pegmatytowego Vioolsdrif w Republice Południowej Afryki.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie na sucho, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Kontakt z wodą, zwłaszcza z kranową, jest niewskazany. W razie absolutnej konieczności można użyć niewielkiej ilości wody destylowanej i natychmiast osuszyć okaz sprężonym powietrzem. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać myjek ultradźwiękowych, wszelkich środków chemicznych, a zwłaszcza kwasów, które mogą szybko zniszczyć minerał. Jako arsenian, jest potencjalnie toksyczny - należy unikać wdychania pyłu i myć ręce po każdym kontakcie z okazem. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie w zamkniętym, stabilnym klaserze lub pudełku, z dala od bezpośredniego światła słonecznego, wilgoci i gwałtownych zmian temperatury. Okazy powinny być odpowiednio oznaczone, z uwzględnieniem potencjalnej toksyczności.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej