Armangite

Wzór chemiczny: Mn<sup>2+</sup><sub>26</sub>As<sup>3+</sup><sub>18</sub>O<sub>50</sub>(CO<sub>3</sub>)(OH)<sub>4</sub>

Armangit to bardzo rzadki arsenin manganu, tworzący niewielkie, heksagonalne kryształy o charakterystycznym, żywicznym do diamentowego połysku.

## Charakterystyka Armangit jest złożonym arseninem manganu, występującym w postaci niewielkich, sześciobocznych, tabliczkowych lub pryzmatycznych kryształów. Zazwyczaj nie przekraczają one kilku milimetrów. Minerał ten jest kruchy i rzadko tworzy dobrze wykształcone, pojedyncze kryształy, częściej występując w formie skupień ziarnistych lub wroszonych w otaczającą skałę. ## Właściwości fizyczne Kryształy armangitu wykazują twardość około 4 w skali Mohsa. Mają charakterystyczny, silny połysk, opisywany jako żywiczny, a na niektórych powierzchniach zbliżony do diamentowego. Jest minerałem stosunkowo gęstym, co wynika z obecności manganu i arsenu w jego strukturze. ## Barwy i odmiany Armangit ma barwę od ciemnobrązowej do niemal czarnej. Cienkie odłamki minerału mogą przeświecać na czerwono. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa "armangit" pochodzi od skrótu "ARsen-MANgan-Gruvan" (Arsen-Mangan-Kopalnia), nawiązującego do składu chemicznego (arsen, mangan) i miejsca odkrycia - kopalni Långban w Szwecji. Minerał został opisany po raz pierwszy w 1920 roku przez Gustafa Flinka, Aminoffa i Hedeliusa. ## Zastosowania Armangit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie ze względu na ekstremalną rzadkość i występowanie w klasycznej dla mineralogii lokalizacji.

Właściwości

Twardość Mohsa
4
Połysk
Diamentowy, Żywiczny
Rysa
Brązowa
Gęstość
4.43
Łupliwość
Brak
Przełam
Muszlowy
Przezroczystość
Prześwitujący
Układ krystaliczny
Trygonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowe cechy diagnostyczne armangitu to jego heksagonalny pokrój kryształów, ciemnobrązowa do czarnej barwa, żywiczny lub diamentowy połysk oraz wysoka gęstość. Czerwone wewnętrzne refleksy w silnym świetle są również bardzo charakterystyczne. Występowanie w asocjacji z innymi rzadkimi minerałami manganu w Långban jest silną wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Armangit można pomylić z innymi ciemnymi minerałami z Långban, takimi jak niektóre granaty (andradyt), magnetyt czy hausmanit. Odróżnia go jednak niższa twardość (ok. 4), charakterystyczny połysk oraz heksagonalna forma kryształów. W przeciwieństwie do magnetytu nie jest magnetyczny. ## Formy kryształów Kryształy są zazwyczaj tabliczkowe lub krótkopryzmatyczne o zarysie sześciobocznym. Występują jako pojedyncze, wroszone kryształy lub w niewielkich, ziarnistych skupieniach.

Środowisko występowania

## Geneza Armangit jest minerałem pochodzenia metamorficznego. Powstaje w złożach rud żelaza i manganu, które zostały poddane metamorfizmowi kontaktowemu. Występuje w skarnach i skałach węglanowych (marmurach) bogatych w mangan. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi, często również rzadkimi, minerałami manganu. Typowe minerały towarzyszące w Långban to baryt, kalcyt, hausmanit, magnetyt, berzeliit, caryinit, flogopit oraz różne odmiany granatów. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym i klasycznym miejscem występowania armangitu na świecie jest kopalnia Långban w regionie Värmland w Szwecji. Jest to lokalizacja typowa (type locality) dla tego minerału.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy armangitu to te z ostrymi, dobrze wykształconymi, nieuszkodzonymi kryształami, wyraźnie odcinającymi się od skały macierzystej (matrycy). Połysk, wielkość kryształów (nawet jeśli są to tylko milimetry) oraz bogactwo asocjacji z innymi rzadkimi minerałami z Långban znacząco podnoszą wartość kolekcjonerską okazu. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów armangitu jest historyczna kopalnia Långban w Szwecji. Wszystkie dostępne na rynku kolekcjonerskim próbki pochodzą z tego jednego miejsca, co czyni je niezwykle pożądanymi.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy armangitu należy czyścić wyłącznie bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Z uwagi na zawartość arsenu i kruchość, należy unikać mycia w wodzie i stosowania jakichkolwiek środków chemicznych. Kontakt z wodą może zainicjować procesy utleniania. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, kwasami, detergentami i innymi chemikaliami. Minerał jest wrażliwy na wstrząsy i uderzenia. Nie należy go podgrzewać ani poddawać ultradźwiękom. Zaleca się mycie rąk po każdym kontakcie z okazem ze względu na zawartość arsenu. ## Przechowywanie Armangit powinien być przechowywany w stabilnych warunkach, w suchym otoczeniu, z dala od bezpośredniego światła słonecznego. Najlepiej trzymać go w zamkniętym, wyściełanym pudełku klaserowym, aby chronić go przed uszkodzeniami mechanicznymi i kurzem.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej