Argentotetrahedrite-(Hg)

Wzór chemiczny: Ag<sup>1+</sup><sub>6</sub>(Cu<sup>1+</sup><sub>4</sub>Hg<sup>2+</sup><sub>2</sub>)Sb<sup>3+</sup><sub>4</sub>S<sup>2-</sup><sub>13</sub>

Rzadki minerał z grupy tetraedrytu, będący odmianą argentotetraedrytu bogatą w rtęć, o metalicznym połysku i stalowoszarej barwie.

## Charakterystyka Argentotetraedryt-(Hg) jest rzadkim minerałem z grupy tetraedrytu, należącym do gromady siarkosoli. Chemicznie jest to złożony siarczek srebra, miedzi, rtęci i antymonu. Występuje w postaci wrosłych, słabo wykształconych kryształów o kształcie tetraedrycznym, a także jako skupienia ziarniste i masywne. Jego powierzchnia ma charakterystyczny, silny metaliczny połysk, a barwa jest stalowoszara do niemal czarnej. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością w zakresie 3-4 w skali Mohsa, co czyni go stosunkowo miękkim. Jest kruchy, a jego przełam jest nierówny do muszlowego. Gęstość jest dość wysoka i wynosi około 5,3 g/cm³. Jest minerałem nieprzezroczystym o metalicznym połysku. Rysa na płytce jest czarna. ## Barwy i odmiany Argentotetraedryt-(Hg) ma jednolitą barwę, od stalowoszarej do czarnej. Jako konkretny członek szeregu izomorficznego z rtęcią w składzie, sam w sobie jest specyficzną odmianą argentotetraedrytu. Nie wyróżnia się dla niego dodatkowych odmian barwnych czy handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału odnosi się bezpośrednio do jego składu chemicznego. Człon "Argento" wskazuje na dominację srebra (łac. *argentum*), "tetrahedrite" nawiązuje do jego przynależności do grupy tetraedrytu i typowej formy kryształów (tetraedru), a przyrostek "-(Hg)" oznacza, że rtęć (symbol Hg) jest dominującym pierwiastkiem dwuwartościowym w jego strukturze. Został formalnie opisany i zatwierdzony jako nowy gatunek minerału przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2019 roku. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość, argentotetraedryt-(Hg) nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest cennym nabytkiem dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów systematycznych i rzadkich.

Właściwości

Twardość Mohsa
3-4
Połysk
Metallic
Rysa
Black
Gęstość
5.3
Łupliwość
None
Przełam
Uneven to subconchoidal
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Cubic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja argentotetraedrytu-(Hg) w warunkach amatorskich jest praktycznie niemożliwa i wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak analiza składu chemicznego (EDS/WDS). Wstępnie można go rozpoznać po stalowoszarej barwie, metalicznym połysku, czarnej rysie i współwystępowaniu z innymi siarkosolami srebra i rtęci. Jest stosunkowo miękki i kruchy. ## Odróżnianie od podobnych Minerał ten jest wizualnie nieodróżnialny od innych członków grupy tetraedrytu, takich jak tetraedryt, freibergit (argentotetraedryt) czy szwacyt-(Hg). Można go również pomylić z innymi siarkosolami o podobnym wyglądzie, np. z enargitem, stefanitem czy polibazytem. Pewne rozróżnienie możliwe jest wyłącznie na podstawie analizy chemicznej. ## Formy kryształów Krystalizuje w układzie regularnym, najczęściej tworząc kryształy o pokroju tetraedru (czworościanu), często z modyfikacjami innych ścian. Kryształy są zazwyczaj małe, wrośnięte w skałę macierzystą lub inne minerały. Występuje także w formie skupień ziarnistych i mas wypełniających niewielkie przestrzenie.

Środowisko występowania

## Geneza Argentotetraedryt-(Hg) jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w żyłach kruszcowych formujących się w warunkach niskich do średnich temperatur. Jest produktem krystalizacji z roztworów bogatych w srebro, miedź, rtęć, antymon i siarkę. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi minerałami kruszcowymi. W lokalizacji typowej (kopalnia Kremnica na Słowacji) znaleziono go w towarzystwie kwarcu, dolomitu, kalcytu, pirytu, chalkopirytu, sfalerytu, galeny, stibnitu, a także innych, rzadszych siarkosoli srebra i rtęci. ## Lokalizacje Jest to minerał ekstremalnie rzadki. Jego lokalizacja typowa to żyła Schrämen w kopalni Kremnica na Słowacji. Poza tym pojedyncze znaleziska odnotowano w kopalni Lengenbach w dolinie Binn w Szwajcarii oraz w kopalni Uchucchacua w prowincji Oyon w Peru. Są to jedyne potwierdzone stanowiska na świecie.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najważniejszym kryterium wartości dla kolekcjonerów jest potwierdzenie tożsamości minerału za pomocą analizy chemicznej. Wysoko cenione są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami o tetraedrycznym kształcie, nawet jeśli są niewielkie. Istotna jest również estetyczna kompozycja z minerałami towarzyszącymi, np. z kwarcem czy dolomitem, oraz brak uszkodzeń mechanicznych. Połysk i czystość powierzchni również podnoszą wartość okazu. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej cenione i poszukiwane są okazy z lokalizacji typowej - kopalni Kremnica na Słowacji. Materiał z tego miejsca stanowi wzorzec dla gatunku i jest niezwykle trudny do zdobycia.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie mechanicznie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Z uwagi na obecność rtęci i antymonu, należy unikać wdychania pyłu. Po kontakcie z minerałem zaleca się umycie rąk. Stosowanie wody, a zwłaszcza kwasów, jest niedozwolone. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z chemikaliami, w szczególności z kwasami, które mogą go uszkodzić. Minerał jest wrażliwy na utlenianie, dlatego należy chronić go przed wilgocią i długotrwałym działaniem powietrza, które mogą powodować matowienie jego powierzchni. Nie należy go podgrzewać. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamkniętych, suchych pojemnikach (np. pudełkach z membraną lub klaserach mineralogicznych) w stabilnej temperaturze pokojowej. Ograniczenie dostępu powietrza i wilgoci pomoże zachować naturalny połysk minerału.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej