Argentotennantite-(Fe)

Wzór chemiczny: Ag<sup>1+</sup><sub>6</sub>(Cu<sup>1+</sup><sub>4</sub>Fe<sup>2+</sup><sub>2</sub>)As<sup>3+</sup><sub>4</sub>S<sup>2-</sup><sub>13</sub>

Rzadki minerał z grupy tennantytu, będący zasobnym w żelazo i srebro arsenosiarczkiem miedzi, spotykanym w złożach hydrotermalnych.

## Charakterystyka Argentotennantyt-(Fe) jest rzadkim członkiem grupy tennantytu, należącym do gromady siarkosoli. Chemicznie jest to złożony siarczek arsenu, srebra, miedzi i żelaza. Tworzy kryształy o pokroju tetraedrycznym, często o zmodyfikowanych ścianach, osiągające do 2 mm wielkości. Zazwyczaj występuje w formie wrostków w innych minerałach kruszcowych lub jako masywne, ziarniste skupienia. Jego powierzchnia bywa matowa lub pokryta nalotem. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się metalicznym połyskiem i jest nieprzezroczysty. Jego twardość w skali Mohsa wynosi około 4, a gęstość jest znaczna, co wynika z obecności srebra w składzie. Jest kruchy, a jego przełam jest nierówny do podmuszlowego. ## Barwy i odmiany Argentotennantyt-(Fe) ma barwę stalowoszarą do czarnej. W świetle odbitym pod mikroskopem polaryzacyjnym jego barwa jest szara, często z oliwkowym odcieniem. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału odnosi się do jego składu chemicznego - wskazuje na dominację srebra (Argento-), przynależność do grupy tennantytu oraz dominację żelaza (-Fe) jako dominującego metalu dwuwartościowego w określonej pozycji strukturalnej. Został formalnie opisany i zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) jako odrębny gatunek mineralny. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i występowanie w niewielkich ilościach, argentotennantyt-(Fe) nie ma zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach oraz naukowców badających paragenezy kruszcowe.

Właściwości

Twardość Mohsa
4
Połysk
Metaliczny
Rysa
Czarna
Gęstość
5.13
Łupliwość
Brak
Przełam
Nierówny do podmuszlowego
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Regularny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja argentotennantytu-(Fe) w warunkach amatorskich jest praktycznie niemożliwa i wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak analiza składu chemicznego (EDS/WDS) i dyfrakcja rentgenowska (XRD). Wstępnie można go podejrzewać na podstawie stalowoszarej barwy, metalicznego połysku i współwystępowania z innymi siarkosolami srebra i miedzi. ## Odróżnianie od podobnych Minerał ten jest makroskopowo nieodróżnialny od innych członków grupy tetraedrytu, takich jak tennantyt, tetraedryt, freibergit czy argentotetraedryt. Wszystkie te minerały tworzą podobne kryształy i mają zbliżoną barwę oraz połysk. Pewne rozróżnienie jest możliwe wyłącznie na podstawie analizy chemicznej. ## Formy kryształów Najczęściej tworzy niewielkie, dobrze wykształcone kryształy o formie tetraedru, często z dodatkowymi, modyfikującymi ścianami. Występuje również w postaci ziarnistych skupień i nieregularnych wrostków w innych minerałach.

Środowisko występowania

## Geneza Argentotennantyt-(Fe) jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w żyłach kruszcowych formujących się w warunkach od niskich do średnich temperatur. Jest jednym z późniejszych minerałów krystalizujących w sekwencji mineralizacji. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi siarczkami i siarkosolami, takimi jak piryt, chalkopiryt, sfaleryt, galena, arsenopiryt, a także z innymi minerałami z grupy tetraedrytu, proustytem, pirargyrytem, srebrem rodzimym, akantytem oraz kwarcem, dolomitem i kalcytem. ## Lokalizacje Jako rzadki minerał, znany jest z nielicznych lokalizacji na świecie. Stanowisko typowe (miejsce pierwszego znalezienia) to kopalnia Uchucchacua w prowincji Oyon w Peru. Inne potwierdzone wystąpienia to m.in. kopalnia Příbram w Czechach oraz niektóre złoża w Chinach i Japonii.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrokrawędzistymi kryształami, nawet jeśli są niewielkie. Ważna jest ich obecność na kontrastującym podłożu (np. na kwarcu lub sfalerycie). Ze względu na nieodróżnialność od innych "szarych siarkosoli", wartość okazu jest ściśle powiązana z wiarygodnością analityczną potwierdzającą jego tożsamość. Okazy z potwierdzonych, klasycznych lokalizacji, jak Uchucchacua, są szczególnie poszukiwane. ## Popularne stanowiska Najbardziej znane i cenione okazy, często będące wzorcem dla tego minerału, pochodzą z kopalni Uchucchacua w Peru.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie mechanicznie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Nie zaleca się stosowania wody ani żadnych środków chemicznych, ponieważ minerał może reagować i ulegać utlenianiu. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z chemikaliami, kwasami i detergentami. Minerał jest wrażliwy na wilgoć i zmiany atmosferyczne, które mogą powodować jego powolny rozkład i powstawanie wtórnych nalotów. Nie należy go podgrzewać ani poddawać ultradźwiękom. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w suchych warunkach, najlepiej w szczelnie zamykanych pojemnikach lub klaserach z dala od wilgoci i zanieczyszczeń. Ekspozycja powinna odbywać się w zamkniętych gablotach, chroniących przed kurzem i bezpośrednim działaniem światła.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej