Argentopentlandite

Wzór chemiczny: Ag(Fe,Ni)<sub>8</sub>S<sub>8</sub>

Argentopentlandyt to rzadki siarczek srebra, żelaza i niklu, występujący w postaci drobnych, metalicznych wrostków w innych siarczkach.

## Charakterystyka Argentopentlandyt jest rzadkim minerałem z grupy siarczków, należącym do grupy pentlandytu. Tworzy drobne, nieregularne ziarna lub blaszki, zwykle o rozmiarach nieprzekraczających kilkuset mikrometrów. Najczęściej występuje jako wrostki w innych minerałach siarczkowych, głównie w pentlandycie. Jest nieprzezroczysty i ma metaliczny połysk. Jego barwa na świeżej powierzchni jest kremowożółta, często z różowawym odcieniem, jednak szybko matowieje i ciemnieje pod wpływem powietrza. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością około 3.5 w skali Mohsa. Ma stosunkowo dużą gęstość, wynoszącą około 4.98 g/cm³. Jest kruchy, a jego połysk jest metaliczny. ## Historia i nazwa Argentopentlandyt został po raz pierwszy opisany w 1971 roku przez S. A. Rudaszewskiego, A. F. Makarowa, E. M. Mitenkowa, W. W. Kowalskiego i N. W. Podolskiego. Jego nazwa nawiązuje do składu chemicznego - obecności srebra (łac. *argentum*) - oraz do jego strukturalnego podobieństwa do pentlandytu. Miejsce typowe, z którego pochodzi, to rejon Talnakh i Norilska na Syberii w Rosji. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i występowanie w postaci mikroskopijnych ziaren, argentopentlandyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego dla wyspecjalizowanych zbieraczy minerałów rzadkich (tzw. mikromontów).

Właściwości

Twardość Mohsa
3.5
Połysk
Metaliczny
Rysa
Czarna
Gęstość
4.98
Łupliwość
Brak
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Regularny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja argentopentlandytu jest niezwykle trudna bez specjalistycznego sprzętu. Ze względu na jego występowanie w postaci mikroskopijnych wrostków, wymaga analizy pod mikroskopem kruszcowym (w świetle odbitym) oraz potwierdzenia składu chemicznego za pomocą mikrosondy elektronowej (EDS/WDS). W świetle odbitym ma charakterystyczną kremowożółtą barwę z różowym odcieniem. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi metalicznymi siarczkami, takimi jak pentlandyt, chalkopiryt czy piryt. Od pentlandytu odróżnia go jaśniejsza, bardziej kremowa barwa. Chalkopiryt jest zazwyczaj bardziej żółty. Ostateczne rozróżnienie jest możliwe tylko na podstawie analizy chemicznej, która wykaże obecność srebra. ## Formy kryształów Krystalizuje w układzie regularnym. Zazwyczaj tworzy nieregularne, anhedralne (nie wykazujące własnych ścian) ziarna i blaszki wrosłe w inne minerały.

Środowisko występowania

## Geneza Argentopentlandyt jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w końcowych etapach krystalizacji magmowych złóż siarczków miedzi, niklu i żelaza. Tworzy się w wyniku zastępowania (metasomatozy) wcześniej wykrystalizowanego pentlandytu przez roztwory bogate w srebro. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z pentlandytem, chalkopirytem, kubanitem, talnakhitem, magnetytem, a także z innymi rzadkimi minerałami, takimi jak majakit czy polarit. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne lokalizacje dla tego minerału znajdują się w Rosji, w obrębie intruzji Norilsk-Talnakh na Płaskowyżu Putorana na Syberii. Notowany był również w złożach Sudbury w Kanadzie oraz w kilku innych miejscach na świecie, gdzie występują złoża siarczków niklu i miedzi.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazów argentopentlandytu ocenia się przede wszystkim na podstawie bogactwa i wielkości jego ziaren widocznych na tle otaczającej matrycy siarczkowej. Ponieważ jest to minerał mikroskopowy, okazy mają postać polerowanych zgładów skalnych. Najwyżej cenione są te, na których ziarna argentopentlandytu są wyraźnie widoczne, liczne i kontrastują z otoczeniem. Potwierdzenie analizą chemiczną znacząco podnosi wartość okazu. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej cenione i klasyczne okazy pochodzą z miejsca typowego - złóż miedziowo-niklowych w rejonie Norilska i Talnakh w Rosji.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazów z argentopentlandytem, będących zazwyczaj polerowanymi zgładami lub fragmentami skał, generalnie się nie czyści. Wszelkie próby czyszczenia mechanicznego lub chemicznego mogą uszkodzić mikroskopijne ziarna minerału lub otaczającą go matrycę. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z chemikaliami, kwasami oraz wilgocią. Minerał jest wrażliwy na działanie powietrza (utlenianie), co powoduje jego matowienie i zmianę barwy, dlatego należy ograniczyć jego ekspozycję. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w suchych warunkach, najlepiej w szczelnych, zamykanych pudełkach typu "micromount", które chronią przed kurzem i zmianami wilgotności. Pozwoli to zachować pierwotny wygląd i połysk minerału.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej