Arakiite

Wzór chemiczny: Zn₂+Mn₂+₁₂Fe₃+₂(As₃+O₃)(As₅+O₄)₂(OH)₂₃

Arakiit to niezwykle rzadki arsenin i arsenian cynku, manganu i żelaza, tworzący drobne, heksagonalne kryształy o czerwonobrązowej barwie.

## Charakterystyka Arakiit jest bardzo rzadkim minerałem z grupy arseninów i arsenianów, chemicznie klasyfikowanym jako zasadowy arsenin i arsenian cynku, manganu i żelaza. Występuje w postaci bardzo małych, tabliczkowych lub płytkowych kryształów o zarysie heksagonalnym, nie przekraczających 0.5 mm średnicy i 0.1 mm grubości. Kryształy te często tworzą rozetowe lub promieniste agregaty. Jego charakterystyczną cechą jest głęboka, czerwonobrązowa barwa i szklisty połysk. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością w skali Mohsa wynoszącą 3-4. Jest kruchy, a jego kryształy wykazują doskonałą łupliwość w jednym kierunku, równolegle do podstawy kryształu. Połysk opisywany jest jako szklisty do lekko żywicznego. Jest minerałem przeświecającym do nieprzezroczystego w grubszych fragmentach. ## Barwy i odmiany Arakiit występuje w jednolitym, głębokim czerwonobrązowym kolorze. Nie są znane żadne jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Minerał został odkryty w kopalni Långban w gminie Filipstad, w regionie Värmland w Szwecji. Został opisany i zatwierdzony jako nowy gatunek minerału przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 1998 roku. Jego nazwa honoruje Takaharu Arakiego (1927-2016), japońsko-amerykańskiego krystalografa z Uniwersytetu w Chicago, za jego wkład w badania nad złożonymi strukturami tlenków i minerałów pokrewnych. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary kryształów, arakiit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i jest cennym nabytkiem dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów rzadkich (tzw. "micromounts").

Właściwości

Twardość Mohsa: 3-4
Połysk: Szklisty do żywicznego
Rysa: Jasnobrązowa
Gęstość: 4.53
Łupliwość: Doskonała wg {0001}
Przełam: Nierówny
Przezroczystość: Przeświecający do nieprzezroczystego
Układ krystaliczny: Trygonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja arakiitu w warunkach amatorskich jest praktycznie niemożliwa. Wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak rentgenowska analiza strukturalna (XRD) i spektroskopia energii dyspersyjnej (EDS) w celu potwierdzenia składu chemicznego. Wstępne rozpoznanie w kolekcji opiera się na morfologii (drobne, heksagonalne, tabliczkowe kryształy), charakterystycznej czerwonobrązowej barwie, szklistym połysku oraz, co najważniejsze, na znajomości lokalizacji (Långban) i minerałów towarzyszących. ## Odróżnianie od podobnych Arakiit może być mylony z innymi rzadkimi arsenianami z Långban, takimi jak hematolit, który tworzy podobne skupienia, ale ma zazwyczaj bardziej kuliste agregaty i nieco inny odcień. Odróżnienie od magnussonitu czy dixenitu również wymaga analizy laboratoryjnej. Kluczową cechą odróżniającą jest unikalna kombinacja składu chemicznego (obecność cynku, manganu, żelaza i dwóch form arsenu) oraz heksagonalnej struktury krystalicznej. ## Formy kryształów Arakiit krystalizuje w formie bardzo małych, cienkich, tabliczkowych kryształów o heksagonalnym zarysie. Kryształy te rzadko występują pojedynczo, najczęściej tworząc promieniste lub rozetowe agregaty na powierzchni skały macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Arakiit jest minerałem pochodzenia metamorficznego. Powstał w wyniku metamorfizmu kontaktowego złoża rud żelaza i manganu w Långban. Występuje w skarnach, w obrębie dolomitów i hausmanitowo-flogopitowych skał, wypełniając niewielkie spękania i szczeliny. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w towarzystwie innych, często również rzadkich minerałów typowych dla złoża Långban. Najczęściej współwystępuje z hausmanitem, flogopitem, dolomitem, barytem, hematolitem, magnussonitem, dixenitem oraz nieokreślonymi minerałami z grupy serpentynu. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania arakiitu na świecie jest jego lokalizacja typowa - historyczna kopalnia Långban, położona w gminie Filipstad, w regionie Värmland w Szwecji. Jest to jedno z najbardziej znanych stanowisk mineralogicznych na świecie, słynące z występowania setek unikalnych i rzadkich minerałów.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu arakiitu jest oceniana przede wszystkim na podstawie bogactwa i wykształcenia kryształów. Najbardziej cenione są okazy z licznymi, ostro zarysowanymi, heksagonalnymi kryształami tworzącymi estetyczne, rozetowe agregaty. Ważny jest również kontrast z matrycą skalną oraz obecność interesujących minerałów towarzyszących. Ze względu na mikroskopijny rozmiar, czystość i przezroczystość nie są kluczowymi kryteriami, choć dobrze wykształcone, przeświecające kryształy są wysoce pożądane. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów arakiitu jest kopalnia Långban w Szwecji. Okazy pochodzące z tej historycznej lokalizacji są niezwykle cenione przez kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach oraz w okazach typu "micromount".

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy arakiitu, będące zazwyczaj mikroskopijnymi kryształami na matrycy skalnej, są ekstremalnie delikatne. Czyszczenie powinno być ograniczone do absolutnego minimum. Jeśli jest to konieczne, można użyć sprężonego powietrza (z bezpiecznej odległości) do usunięcia luźnych cząstek kurzu. Należy unikać jakiegokolwiek kontaktu z wodą czy innymi chemikaliami. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, kwasami, zasadami i wszelkimi rozpuszczalnikami. Kryształy są bardzo kruche i miękkie, dlatego należy unikać jakiegokolwiek czyszczenia mechanicznego, w tym ultradźwięków, które natychmiast zniszczyłyby okaz. Należy również chronić go przed wysoką temperaturą i nagłymi jej zmianami. ## Przechowywanie Okazy arakiitu powinny być przechowywane wyłącznie w specjalistycznych pudełkach na mikrominerały ("micromount boxes"), które chronią je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Należy unikać ekspozycji na bezpośrednie światło słoneczne, chociaż nie ma dowodów na jego blaknięcie.