Apjohnite

Wzór chemiczny: Mn₂+Al₂(S₆+O₄)₄·₂₂H₂O

Wodny siarczan manganu i glinu, tworzący delikatne, jedwabiste wykwity i naloty o białej barwie.

## Charakterystyka Apjohnit to uwodniony siarczan manganu i glinu, należący do grupy halotrichitu. Jest minerałem wtórnym, powstającym w wyniku wietrzenia skał bogatych w siarczki i glin. Najczęściej występuje w postaci delikatnych, włóknistych skupień, które mogą tworzyć naloty, skorupy i wykwity na powierzchni skał. Jego wygląd jest bardzo charakterystyczny - tworzy jedwabiste, często spilśnione agregaty przypominające watę lub azbest. Poszczególne kryształy mają formę igiełkową lub włoskową, jednak rzadko są widoczne gołym okiem. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest niezwykle miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi zaledwie 1.5-2, co oznacza, że można go zarysować paznokciem. Ma niewielką gęstość, około 1.8 g/cm³. Charakteryzuje się jedwabistym połyskiem, a na powierzchniach przełamu bywa szklisty. Jest przezroczysty do przeświecającego. ## Barwy i odmiany Apjohnit jest zazwyczaj biały. Może przybierać odcienie szarawe, żółtawe lub zielonkawe, co jest spowodowane obecnością domieszek. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału, nadana w 1878 roku, pochodzi od nazwiska Jamesa Apjohna (1796-1886), profesora chemii i mineralogii w Trinity College w Dublinie (Irlandia), który jako pierwszy przeprowadził jego analizę chemiczną. ## Zastosowania Apjohnit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów i naukowców.

Właściwości

Twardość Mohsa: 1.5-2
Połysk: Silky
Rysa: White
Gęstość: 1.8
Łupliwość: Perfect on {010}
Przełam: Fibrous
Przezroczystość: Transparent to Translucent
Układ krystaliczny: Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowe cechy diagnostyczne apjohnitu to jego forma występowania - delikatne, jedwabiste, włókniste agregaty - oraz niezwykła miękkość. Charakterystyczne jest też jego pochodzenie (wykwity na skałach siarczkowych). Rozpuszczalność w wodzie jest cechą potwierdzającą, ale test ten niszczy próbkę. ## Odróżnianie od podobnych Apjohnit jest wizualnie niemożliwy do odróżnienia od innych minerałów z grupy halotrichitu, takich jak halotrichit (z magnezem zamiast manganu) czy pickeringit. Pewne rozróżnienie wymaga zaawansowanych analiz chemicznych (np. EDS). Od włóknistej odmiany gipsu (satin sparu) odróżnia go znacznie większa kruchość i rozpuszczalność w wodzie. ## Formy kryształów Kryształy apjohnitu są monokliniczne, o pokroju igiełkowym lub włoskowym. Prawie zawsze występują w postaci skupień włóknistych, promienistych, splątanych (pilśniowych) oraz jako skorupy i wykwity.

Środowisko występowania

## Geneza Apjohnit jest typowym minerałem wtórnym. Powstaje w strefach utleniania (wietrzenia) złóż kruszców, zwłaszcza pirytu, w skałach ilastych, łupkach i pokładach węgla. Tworzy się jako produkt ewaporacji, czyli odparowania wód bogatych w siarczany na ścianach starych wyrobisk górniczych, w jaskiniach i na powierzchni skał. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi siarczanami, takimi jak melanteryt, halotrichit, pickeringit, epsomit, a także z gipsem i ałunogenem. ## Lokalizacje Znane wystąpienia apjohnitu obejmują m.in. zatokę Algoa w RPA (lokalizacja typowa), Iquique w Chile, góry Harz w Niemczech, a także liczne stanowiska w USA (np. w Utah) i na Węgrzech. W Polsce stwierdzono jego obecność w kopalni "Szczęście Luizy" w Wałbrzychu.

Rzadkość

Niezbyt pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy o dużej powierzchni, pokryte gęstą warstwą czystych, białych i jedwabistych włókien. Atrakcyjność podnosi kontrast z ciemną skałą macierzystą. Ze względu na delikatność minerału, okazy nieuszkodzone, dobrze zabezpieczone w transporcie, osiągają wyższe ceny. ## Popularne stanowiska Za klasyczne i dostarczające najlepszych okazów uważa się stanowiska w Chile (np. kopalnia Alcaparrosa) oraz historyczne lokalizacje w Niemczech.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Apjohnit jest rozpuszczalny w wodzie, dlatego pod żadnym pozorem nie wolno go czyścić na mokro. Do usuwania kurzu należy używać wyłącznie bardzo miękkiego pędzelka lub delikatnego strumienia sprężonego powietrza z dużej odległości. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą i innymi płynami. Minerał jest wrażliwy na zmiany wilgotności - w wilgotnym otoczeniu może absorbować wodę i się rozpuścić, a w zbyt suchym może stracić wodę krystalizacyjną i rozsypać się. Należy go chronić przed bezpośrednim światłem słonecznym i wysoką temperaturą. ## Przechowywanie Okazy apjohnitu wymagają przechowywania w stabilnych warunkach. Najlepszym rozwiązaniem jest szczelnie zamykany pojemnik (np. typu "membrane box" lub klaser z pokrywką) z umieszczonym wewnątrz środkiem pochłaniającym wilgoć (np. żelem krzemionkowym). Ze względu na ekstremalną kruchość należy unikać dotykania i przenoszenia okazu.