Anyuiite
Wzór chemiczny: AuPb<sub>2</sub>
Anyuit to ekstremalnie rzadki, naturalny stop złota i ołowiu, występujący w postaci mikroskopijnych ziaren w osadach rzecznych.
Opis
## Charakterystyka Anyuit jest naturalnym związkiem międzymetalicznym (stopem) złota i ołowiu. Występuje w formie bardzo małych, nieregularnych lub zaokrąglonych ziaren, których wielkość zazwyczaj nie przekracza 0.5 mm. Jest nieprzezroczysty, o metalicznym połysku. W świetle odbitym jego barwa jest opisywana jako szarobiała z wyraźnym, żółtawym odcieniem. Ze względu na mikroskopijny rozmiar, jego cechy wizualne można badać wyłącznie pod mikroskopem. ## Właściwości fizyczne Twardość minerału wynosi około 2.5 w skali Mohsa, co czyni go stosunkowo miękkim. Ma bardzo dużą gęstość, obliczoną na 15.15 g/cm³, wynikającą z obecności ciężkich pierwiastków - złota i ołowiu. Charakteryzuje się metalicznym połyskiem i jest całkowicie nieprzezroczysty. ## Barwy i odmiany Anyuit ma stały skład chemiczny i nie tworzy odmian barwnych. Jego jednolita, szarobiała barwa z żółtym odcieniem jest cechą charakterystyczną. ## Historia i nazwa Minerał został opisany po raz pierwszy w 1989 roku przez L.V. Razina i G.A. Sidorenko. Jego nazwa pochodzi od miejsca odkrycia - rzeki Wielki Aniuj (Bol'shoi Anyui) w dystrykcie Bilibino na Czukotce w Rosji. ## Zastosowania Anyuit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i jest cennym nabytkiem dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów rzadkich minerałów.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Identyfikacja anyuitu jest niemożliwa bez specjalistycznego sprzętu. Ze względu na mikroskopijny rozmiar i występowanie w postaci wrostków, wymaga analizy chemicznej za pomocą mikrosondy elektronowej (EDS/WDS). ## Odróżnianie od podobnych W obrazie mikroskopowym może być mylony z innymi naturalnymi stopami, takimi jak nowodnepryt (AuPb₃) czy chatyrkit ((Cu,Zn)Al₂), a także z rodzimym ołowiem lub złotem. Pewne rozróżnienie daje wyłącznie analiza składu chemicznego. ## Formy kryształów Anyuit krystalizuje w układzie tetragonalnym. W naturze spotykany jest wyłącznie w formie anhedralnych (nieforemnych), zaokrąglonych ziaren i skupień.
Środowisko geologiczne
## Geneza Anyuit powstaje w ultrazasadowych kompleksach skalnych. Został znaleziony w aluwiach (osadach rzecznych) wypłukanych z niezidentyfikowanego dotąd masywu serpentynitowego. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje ze złotem rodzimym (często jako wrostek), a także z innymi rzadkimi minerałami, takimi jak nowodnepryt (AuPb₃) i chatyrkit ((Cu,Zn)Al₂). ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym i opisanym miejscem występowania anyuitu na świecie jest jego lokalizacja typowa - aluwia rzeki Wielki Aniuj na Czukotce w Rosji.
Rzadkość
Ekstremalnie rzadki
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Wartość kolekcjonerska okazu z anyuitem nie zależy od jego estetyki, lecz od samego faktu potwierdzonej obecności tego ekstremalnie rzadkiego minerału. Okazy to zazwyczaj samorodki złota lub fragmenty skał z mikroskopijnymi wrostkami anyuitu. Najwyżej cenione są próbki z możliwie dużymi (jak na ten minerał) i dobrze wyodrębnionymi ziarnami, których tożsamość została potwierdzona analitycznie. ## Popularne stanowiska Wszystkie znane okazy kolekcjonerskie pochodzą z jednego miejsca na świecie - dorzecza rzeki Wielki Aniuj w Rosji.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy z anyuitem (zazwyczaj wrostki w złocie) należy czyścić wyłącznie mechanicznie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Należy unikać wody i jakichkolwiek środków chemicznych. ## Czego unikać Minerał jest miękki i podatny na zarysowania. Jako związek ołowiu jest potencjalnie toksyczny - należy unikać bezpośredniego kontaktu ze skórą i myć ręce po każdym kontakcie. Należy chronić go przed wilgocią i chemikaliami, które mogłyby spowodować jego utlenianie. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamkniętych, suchych pojemnikach (np. pudełkach typu "membrane box"), aby ograniczyć dostęp powietrza i wilgoci oraz zabezpieczyć przed przypadkowym kontaktem.