Antigorite

Wzór chemiczny: Mg<sub>3</sub>Si<sub>2</sub>O<sub>5</sub>(OH)<sub>4</sub>

Antygoryt to pospolity minerał z grupy serpentynu, tworzący zbite, blaszkowate lub włókniste skupienia o charakterystycznej zielonej barwie.

## Charakterystyka Antygoryt jest minerałem należącym do grupy serpentynów, będącym uwodnionym krzemianem magnezu. Jego nazwa pochodzi od miejsca odkrycia - Valle Antigorio we Włoszech. Zazwyczaj występuje w postaci zbitych, drobnoziarnistych lub łuskowych mas, rzadziej tworząc niewielkie, tabliczkowe lub blaszkowate kryształy. Jest jednym z głównych składników skał serpentynitowych. ## Właściwości fizyczne Antygoryt charakteryzuje się twardością w zakresie 3.5-4 w skali Mohsa, co czyni go minerałem stosunkowo miękkim. Jego gęstość wynosi około 2.5-2.6 g/cm³. Posiada doskonałą łupliwość w jednym kierunku, co jest widoczne w jego blaszkowatej budowie. Połysk jest zazwyczaj szklisty, woskowy lub tłusty. Jest przeświecający do nieprzezroczystego. ## Barwy i odmiany Minerał ten najczęściej przybiera różne odcienie zieleni - od jasnozielonego, żółtozielonego, przez szarozielony, aż po ciemnozielony, niemal czarny. Może być również białawy, szary lub niebieskawozielony. Do jego odmian należą: - **Bowenit**: Półprzezroczysta, jabłkowozielona odmiana o większej twardości (do 6), ceniona jako materiał ozdobny i rzeźbiarski, często mylona z nefrytem. - **Williamsyt**: Oliwnozielona, przeświecająca odmiana z czarnymi wrostkami chromitu lub magnetytu, pochodząca głównie z USA (Maryland, Pensylwania). ## Historia i nazwa Nazwa "antygoryt" została nadana minerałowi w 1840 roku przez Mathiasa Eduarda Schweizera i nawiązuje do doliny Antigorio w regionie Piemont we Włoszech, gdzie po raz pierwszy zidentyfikowano ten minerał. Jest on uznanym gatunkiem mineralnym przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA). ## Zastosowania Ze względu na swoją miękkość i atrakcyjną barwę, niektóre odmiany antygorytu (zwłaszcza bowenit) są wykorzystywane jako kamienie ozdobne do wyrobu drobnej galanterii, rzeźb i biżuterii. Masywny antygoryt bywa również stosowany jako lokalny kamień budowlany i dekoracyjny. Ma głównie znaczenie naukowe i kolekcjonerskie.

Właściwości

Twardość Mohsa
3.5-4
Połysk
Szklisty, Woskowy, Tłusty
Rysa
Biała do jasnoszarej
Gęstość
2.5-2.6
Łupliwość
Doskonała wg {001}
Przełam
Nierówny, drzazgowaty
Przezroczystość
Przeświecający do nieprzezroczystego
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Antygoryt najłatwiej rozpoznać po jego charakterystycznej zielonej barwie, tłustym lub woskowym połysku oraz stosunkowo niskiej twardości. Często wykazuje blaszkowatą lub łuskową budowę, a w dotyku może wydawać się nieco mydlany lub tłusty. Doskonała łupliwość w jednym kierunku jest kluczową cechą diagnostyczną. ## Odróżnianie od podobnych Antygoryt bywa mylony z innymi minerałami z grupy serpentynu, jak chryzotyl (który ma budowę włóknistą) i lizardyt (zwykle bardzo drobnoziarnisty). Odmiana bowenit jest często mylona z nefrytem (odmiana aktynolitu) lub jadeitem; nefryt jest jednak znacznie twardszy (6-6.5 w skali Mohsa). Można go również pomylić z talkiem, który jest jednak znacznie bardziej miękki (twardość 1) i sprawia wrażenie bardziej mydlanego w dotyku. ## Formy kryształów Dobrze wykształcone kryształy są rzadkie. Antygoryt najczęściej tworzy masywne, zbite agregaty o strukturze blaszkowatej, łuskowej, a czasami włóknistej. Kryształy, jeśli występują, mają postać niewielkich, pofałdowanych tabliczek lub blaszek.

Środowisko występowania

## Geneza Antygoryt jest typowym minerałem metamorficznym. Powstaje w wyniku hydrotermalnego przeobrażenia (serpentynizacji) skał ultrazasadowych, takich jak perydotyty i dunity, bogatych w minerały magnezowe (głównie oliwin i pirokseny). Proces ten zachodzi w stosunkowo niskich i średnich temperaturach (zwykle poniżej 600°C) przy obecności wody. Jest głównym składnikiem skał zwanych serpentynitami. ## Asocjacje mineralne Antygoryt często współwystępuje z innymi minerałami z grupy serpentynu (lizardytem, chryzotylem), a także z magnezytem, talkiem, brucytem, chromitem, magnetytem oraz reliktami pierwotnych minerałów, takich jak oliwin i pirokseny. ## Lokalizacje Jako minerał skałotwórczy jest szeroko rozpowszechniony na świecie. Znaczące złoża i wystąpienia znajdują się m.in. we Włoszech (Valle Antigorio, Val Malenco), Szwajcarii (Zermatt), Austrii (Kärnten, Steiermark), Norwegii (Snarum), Rosji (Ural), USA (stany Maryland, Pensylwania, Kalifornia, Arizona), Kanadzie (Quebec), Nowej Zelandii i Chinach.

Rzadkość

Pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy o intensywnej, jednolitej barwie, szczególnie przeświecające odmiany jak bowenit i williamsyt. Atrakcyjność podnoszą dobrze wykształcone, choć rzadkie, formy blaszkowate lub ciekawe struktury faliste. W przypadku odmiany williamsyt pożądane są wyraźne, kontrastujące wrostki czarnego chromitu. Duże, masywne bloki o ładnej barwie i teksturze również mają wartość, zwłaszcza jako materiał rzeźbiarski. ## Popularne stanowiska Najsłynniejsze okazy odmiany bowenit pochodzą z Rhode Island w USA. Klasyczne okazy williamsytu z czarnymi inkluzjami znajdowane są w kamieniołomach w hrabstwach Lancaster i Chester w Pensylwanii oraz w hrabstwie Cecil w Maryland, USA. Dobrej jakości materiał pochodzi również z Nowej Zelandii. Europejskie okazy z Alp (Włochy, Szwajcaria, Austria) są ważne z naukowego i historycznego punktu widzenia.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy antygorytu należy czyścić delikatnie, używając miękkiej szczoteczki i wody destylowanej. Można stosować letnią wodę z niewielkim dodatkiem łagodnego mydła, po czym okaz należy dokładnie wypłukać i pozostawić do całkowitego wyschnięcia. ## Czego unikać Antygoryt jest wrażliwy na działanie kwasów, które mogą go uszkodzić. Należy unikać kontaktu z silnymi detergentami i chemikaliami domowymi. Jako minerał stosunkowo miękki, jest podatny na zarysowania przez twardsze minerały (np. kwarc), dlatego należy unikać kontaktu z nimi. Nie należy go podgrzewać ani narażać na gwałtowne zmiany temperatury. ## Przechowywanie Kolekcjonerskie okazy antygorytu najlepiej przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach lub na miękkim podłożu w gablotach, aby zapobiec zarysowaniom i uszkodzeniom mechanicznym. Należy chronić go przed kurzem i zanieczyszczeniami.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej