Anthophyllite
Wzór chemiczny: ☐Mg<sub>2</sub>Mg<sub>5</sub>Si<sub>8</sub>O<sub>22</sub>(OH)<sub>2</sub>
Antofyllit to minerał z grupy amfiboli, tworzący charakterystyczne, włókniste lub blaszkowe agregaty o barwach od szarej do zielonobrązowej.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 5.5-6
- Połysk
- Vitreous, Pearly
- Rysa
- White, Gray
- Gęstość
- 2.9-3.2
- Łupliwość
- Perfect on {210}
- Przełam
- Uneven
- Przezroczystość
- Translucent to Opaque
- Układ krystaliczny
- Orthorhombic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Antofyllit rozpoznaje się po jego włóknistym lub blaszkowym pokroju, charakterystycznej łupliwości amfibolowej (dwa kierunki pod kątem ~120°) oraz barwie, najczęściej w odcieniach brązu i zieleni. Połysk szklisty do jedwabistego jest również cechą pomocniczą. ## Odróżnianie od podobnych Antofyllit bywa mylony z innymi amfibolami, takimi jak cummingtonit czy tremolit. Od cummingtonitu, z którym tworzy szereg, odróżnienie bez zaawansowanych analiz (np. rentgenowskich) jest często niemożliwe. Od tremolitu różni się zazwyczaj ciemniejszą, brązowawą barwą (tremolit jest zwykle biały lub jasnozielony). Od serpentynów azbestowych (chryzotylu) odróżnia go większa twardość i kruchość włókien. ## Formy kryształów Kryształy antofyllitu są rzadkie, pryzmatyczne i słupkowe. Zazwyczaj tworzy on agregaty włókniste, blaszkowe, promieniste lub ziarniste. Włókna mogą być giętkie, ale nie są elastyczne.
Środowisko występowania
## Geneza Antofyllit jest produktem metamorfizmu regionalnego i kontaktowego skał ultrazasadowych (np. perydotytów, dunitów) oraz zanieczyszczonych magnezem skał osadowych, takich jak dolomity czy margle. Powstaje w warunkach średnich i wysokich temperatur i ciśnień. Jest typowym składnikiem niektórych amfibolitów, serpentynitów i łupków talkowych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z talkiem, kordierytem, flogopitem, oliwinem, cummingtonitem, tremolitem, sillimanitem, kyanitem oraz granatami (głównie piropem). ## Lokalizacje Znaczące złoża i wystąpienia antofyllitu znane są z wielu miejsc na świecie. Do najważniejszych należą: Kongsberg i Snarum w Norwegii; regiony Telemark (Norwegia) i Dalarna (Szwecja); liczne lokalizacje w Finlandii (np. Paakkila); Grenlandia (obszar Nuuk); stany Georgia, Karolina Północna, Montana i Massachusetts w USA. Występuje również w Afryce Południowej, skąd pochodziła handlowa odmiana azbestu - amozyt.
Rzadkość
Niezbyt pospolity
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, dużymi kryształami, co jest rzadkością. Atrakcyjne są również agregaty o pokroju promienistym ("słońca antofyllitowe") lub okazy o intensywnej, goździkowo-brązowej barwie. Ważna jest także asocjacja z innymi minerałami, np. z czerwonymi granatami, tworząca estetyczny kontrast. ## Popularne stanowiska Klasyczne, cenione okazy pochodzą z historycznych lokalizacji w Norwegii (Kongsberg, Snarum) oraz z Hermannov w Czechach. Okazy z USA, szczególnie z Karoliny Północnej (Balsam Gap), są również poszukiwane. Duże, promieniste agregaty znajdowano w stanie New Hampshire.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy antofyllitu należy czyścić bardzo ostrożnie, najlepiej na sucho przy użyciu miękkiego pędzelka lub sprężonego powietrza. W przypadku silniejszych zabrudzeń można użyć wilgotnej szmatki, unikając jednak moczenia okazu, zwłaszcza jeśli ma postać włóknistą. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą zniszczyć delikatne agregaty. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać wdychania pyłu z okazów włóknistych (azbestowych), ponieważ jest on rakotwórczy. Minerał jest wrażliwy na działanie silnych kwasów. Nie należy go podgrzewać ani narażać na gwałtowne zmiany temperatur. ## Przechowywanie Okazy włókniste powinny być przechowywane w zamkniętych, szczelnych pojemnikach lub gablotach, aby zapobiec rozprzestrzenianiu się włókien. Okazy krystaliczne lub zbite są mniej problematyczne, ale i tak warto chronić je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi.