Anortoklaz
Wzór chemiczny: (Na,K)AlSi<sub>3</sub>O<sub>8</sub>
Anortoklaz to minerał z grupy skaleni, będący odmianą plagioklazu o pośrednim składzie chemicznym między albitu a ortoklazem, charakteryzujący się często perysterytem.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 6-6.5
- Połysk
- Szklisty do perłowego
- Rysa
- Biała
- Gęstość
- 0
- Łupliwość
- Doskonała wg {001} i {010}
- Przełam
- Nierówny do muszlowego
- Przezroczystość
- Przezroczysty do przeświecającego
- Układ krystaliczny
- Trójskośny
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Anortoklaz można rozpoznać po jego wyglądzie, często szarej lub białej barwie, szklistym lub perłowym połysku oraz charakterystycznej łupliwości. Kluczową cechą diagnostyczną jest często występujący efekt perysterytu, czyli niebieskawo-biała iryzacja, podobna do tej w labradorycie, ale zazwyczaj bardziej subtelna. ## Odróżnianie od podobnych Anortoklaz może być mylony z innymi skaleniami, takimi jak albit, ortoklaz czy labradoryt. Od albitu i ortoklazu odróżnia go skład chemiczny oraz często obecność perysterytu. Od labradorytu odróżnia go zazwyczaj mniej intensywna i bardziej ograniczona paleta barw iryzacji, która w labradorycie jest często wielobarwna i bardziej wyrazista. ## Formy kryształów Anortoklaz najczęściej występuje w postaci zbitych mas lub ziarnistych agregatów. Rzadziej tworzy tabliczkowe lub słupkowe kryształy, które są zazwyczaj bliźniacze.
Środowisko występowania
## Geneza Anortoklaz powstaje w skałach magmowych, zwłaszcza w wulkanicznych skałach zasadowych i pośrednich, takich jak trachity, bazalty i andezyty. Jest typowym minerałem wysokotemperaturowym, krystalizującym w warunkach szybkiego ochładzania magmy. ## Asocjacje mineralne Anortoklaz często współwystępuje z innymi minerałami skaleniowymi, takimi jak plagioklazy (albit, oligoklaz, andezyn) oraz z piroksenami, amfibolami i oliwinem. Może być również znajdowany w towarzystwie kwarcu i biotytu. ## Lokalizacje Znane stanowiska anortoklazu znajdują się w wielu miejscach na świecie. W Norwegii występuje w okolicach Larvik, gdzie jest związany z larwikitem. Inne ważne lokalizacje to Włochy (okolice Wezuwiusza), Grenlandia, Japonia oraz niektóre obszary w Stanach Zjednoczonych.
Rzadkość
Ekstremalnie rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy anortoklazu to te, które wykazują silny i wyraźny efekt perysterytu. Ważna jest również czystość minerału, brak pęknięć i inkluzji oraz estetyczny kształt kryształów, jeśli występują. Duże, dobrze wykształcone kryształy są rzadkością i stanowią dużą wartość kolekcjonerską. ## Popularne stanowiska Szczególnie poszukiwane są okazy anortoklazu z Norwegii, zwłaszcza te wykazujące intensywny perysteryt. Inne cenione okazy pochodzą z Włoch i Grenlandii.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Anortoklaz można czyścić za pomocą miękkiej szczoteczki i letniej wody. W przypadku silniejszych zabrudzeń dopuszcza się użycie delikatnego mydła. Po umyciu należy dokładnie spłukać minerał czystą wodą i osuszyć miękką ściereczką. ## Czego unikać Należy unikać stosowania agresywnych środków chemicznych, takich jak kwasy czy zasady, które mogą uszkodzić powierzchnię minerału. Anortoklaz jest wrażliwy na gwałtowne zmiany temperatury, które mogą prowadzić do pęknięć. Długotrwała ekspozycja na bezpośrednie światło słoneczne może spowodować blaknięcie barw, szczególnie w przypadku okazów o delikatnych odcieniach. Należy również unikać nadmiernej wilgoci, która może sprzyjać rozwojowi nalotów. ## Przechowywanie Anortoklaz najlepiej przechowywać w suchym miejscu, z dala od bezpośredniego światła słonecznego i źródeł ciepła. Okazy o wysokiej jakości, zwłaszcza te z efektem perysterytu, powinny być przechowywane oddzielnie, aby uniknąć zarysowań przez twardsze minerały. Idealnym rozwiązaniem jest umieszczenie ich w miękkich woreczkach lub wyściełanych pudełkach.