Anorthoyttrialite-(Y)

Wzór chemiczny: Y<sub>4</sub>(SiO<sub>4</sub>)(Si<sub>3</sub>O<sub>10</sub>)

Anortoytrialit-(Y) to niezwykle rzadki krzemian itru, tworzący czarne, żywiczne masy o wysokiej gęstości.

## Charakterystyka Anortoytrialit-(Y) jest bardzo rzadkim minerałem z grupy krzemianów, należącym do sorokrzemianów. Chemicznie jest to krzemian itru. Występuje w postaci agregatów i mas o wielkości do kilku centymetrów, rzadko tworząc słabo wykształcone kryształy. Jego wygląd jest niepozorny - typowe okazy to czarne, smoliste masy wrośnięte w skałę macierzystą (pegmatyt). ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się dużą twardością, wynoszącą 6 w skali Mohsa, oraz znaczną gęstością, sięgającą 4.65 g/cm³. Ma silny, żywiczny do szklistego połysk. Jest nieprzezroczysty. Ze względu na zawartość pierwiastków ziem rzadkich, może wykazywać słabą promieniotwórczość. ## Barwy i odmiany Anortoytrialit-(Y) jest minerałem o jednolitej, czarnej barwie. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału nawiązuje do jego składu chemicznego - dominacji itru ("yttrialite") oraz układu krystalograficznego - trójskośnego, czyli anortowego ("anortho"). Przyrostek -(Y) wskazuje, że itr jest dominującym pierwiastkiem ziem rzadkich w tym minerale. Został opisany po raz pierwszy w 1997 roku przez japońskich mineralogów z materiału pochodzącego z pegmatytu Suishoyama w Japonii. ## Zastosowania Anortoytrialit-(Y) nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie, jako niezwykle rzadki i dobrze zdefiniowany minerał.

Właściwości

Twardość Mohsa
6
Połysk
Resinous
Rysa
Gray
Gęstość
4.65
Łupliwość
None
Przełam
Conchoidal
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Triclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Rozpoznanie anortoytrialitu-(Y) w warunkach polowych jest praktycznie niemożliwe bez zaawansowanej analizy. W kolekcji można go wstępnie zidentyfikować na podstawie czarnej barwy, żywicznego połysku, dużej gęstości oraz występowania w pegmatytach granitowych. Pewna identyfikacja wymaga analizy chemicznej (EDS/WDS) i rentgenowskiej (XRD). ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi czarnymi, żywicznymi minerałami pegmatytowymi, takimi jak gadolinit, allanit, euxenit czy samarskit. Odróżnienie od nich opiera się na właściwościach fizycznych (anortoytrialit-(Y) ma charakterystyczny przełam muszlowy i brak łupliwości) oraz przede wszystkim na składzie chemicznym i strukturze krystalicznej. ## Formy kryształów Minerał ten najczęściej tworzy nieregularne, bezpostaciowe masy lub agregaty ziarniste. Bardzo rzadko obserwuje się słabo wykształcone, tabliczkowe kryształy o niewielkich rozmiarach, występujące w pustkach skalnych.

Środowisko występowania

## Geneza Anortoytrialit-(Y) jest minerałem pochodzenia magmowego, krystalizującym w późnym stadium ewolucji pegmatytów granitowych, bogatych w pierwiastki ziem rzadkich, zwłaszcza w itr. ## Asocjacje mineralne Zazwyczaj współwystępuje z innymi minerałami pegmatytowymi, takimi jak kwarc, skaleń potasowy (mikroklin), albit, biotyt, a także z rzadszymi minerałami zawierającymi itr i inne pierwiastki ziem rzadkich, np. ksenotymem-(Y), fergusonitem-(Y) czy gadolinitem-(Y). ## Lokalizacje Najważniejsze i najlepiej zbadane stanowisko, będące jednocześnie lokalizacją typową, to pegmatyt Suishoyama w prefekturze Fukushima w Japonii. Inne potwierdzone wystąpienia to między innymi pegmatyty w regionie Iveland w Norwegii oraz w Szwecji.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu anortoytrialitu-(Y) jest oceniana przede wszystkim na podstawie jego tożsamości i pochodzenia. Ponieważ minerał ten rzadko tworzy wykształcone kryształy, największą wartość mają bogate skupienia w skale macierzystej lub, co jest ekstremalnie rzadkie, widoczne, nawet niedoskonałe formy krystaliczne. Wielkość agregatu również ma znaczenie. Czystość okazu i brak zanieczyszczeń innymi minerałami podnoszą jego wartość. ## Popularne stanowiska Najbardziej cenione przez kolekcjonerów i instytucje naukowe są okazy z lokalizacji typowej - pegmatytu Suishoyama w Japonii. Materiał z Norwegii jest również poszukiwany ze względu na historyczne znaczenie tamtejszych pegmatytów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Ze względu na rzadkość i potencjalną wartość naukową, czyszczenie powinno być ograniczone do absolutnego minimum. Jeśli jest to konieczne, można użyć miękkiego pędzelka do usunięcia luźnego pyłu. Należy unikać wody i jakichkolwiek środków chemicznych. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą, kwasami, detergentami i innymi chemikaliami. Minerał może być wrażliwy na gwałtowne zmiany temperatury. Chociaż jego promieniotwórczość jest zazwyczaj niska, zaleca się ostrożność i unikanie długotrwałego, bliskiego kontaktu. ## Przechowywanie Okazy anortoytrialitu-(Y) powinny być przechowywane w stabilnych warunkach, w suchym miejscu, z dala od bezpośredniego światła słonecznego. Najlepiej trzymać je w zamykanych pudełkach kolekcjonerskich, co chroni je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej