Angelellite

Wzór chemiczny: Fe<sup>3+</sup><sub>4</sub>O<sub>3</sub>(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>2</sub>

Angelellit to rzadki arsenian żelaza, tworzący tabliczkowe, niemal czarne kryształy o metalicznym połysku.

## Charakterystyka Angelellit jest bardzo rzadkim arsenianem żelaza, występującym w formie niewielkich, tabliczkowych lub listewkowych kryształów. Zazwyczaj tworzy rozetowe lub promieniste agregaty, a pojedyncze kryształy rzadko przekraczają 1-2 mm. Jego barwa jest ciemnobrązowa do czarnej, w silnym świetle może wykazywać czerwonobrązowe wewnętrzne refleksy. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się wysoką twardością, wynoszącą 5.5 w skali Mohsa. Ma silny, submetaliczny do metalicznego połysk. Jest nieprzezroczysty, jedynie na cienkich krawędziach bywa przeświecający. Jego gęstość jest znaczna, mieści się w przedziale 4.89-4.95 g/cm³. ## Historia i nazwa Angelellit został po raz pierwszy opisany w 1950 roku przez P. Ramdohra, M.T. de Muñoza i J.M. de Abeledo. Nazwa minerału honoruje Juana Angelelliego (1908-1975), argentyńskiego geologa i dyrektora Argentyńskiej Służby Geologicznej, za jego wkład w badanie złóż mineralnych Argentyny. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość, angelellit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach oraz instytucji naukowych.

Właściwości

Twardość Mohsa
5.5
Połysk
Submetaliczny
Rysa
Czerwonobrązowa
Gęstość
4.89 - 4.95
Łupliwość
Brak
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Nieprzezroczysty, przeświecający na cienkich krawędziach
Układ krystaliczny
Trójskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Angelellit można rozpoznać po jego charakterystycznych, czarnych, tabliczkowych kryształach tworzących rozetowe agregaty. Kluczowe cechy to wysoki, submetaliczny połysk, czerwonobrązowa rysa oraz występowanie w specyficznym środowisku geologicznym, często w towarzystwie hematytu. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z hematytem, goethytem lub innymi tlenkami żelaza. Od hematytu odróżnia go nieco inna forma kryształów (bardziej listewkowa) i często promienisty układ agregatów. Ostateczne potwierdzenie wymaga jednak zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Formy kryształów Kryształy są tabliczkowe, spłaszczone zgodnie z płaszczyzną {001}, często o zarysie sześciobocznym lub rombowym. Zazwyczaj występują w postaci promienistych lub rozetowych skupień, a także jako cienkie skorupy i naloty.

Środowisko występowania

## Geneza Angelellit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w strefach utleniania złóż kruszcowych, bogatych w arsen i żelazo. Tworzy się w szczelinach i pustkach skalnych, często w towarzystwie tlenków żelaza. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z hematytem, który jest jego stałym towarzyszem w lokalizacji typowej. W innych miejscach notowano jego występowanie z kasyterytem, kwarcem i innymi arsenianami. ## Lokalizacje Najważniejszym i typowym miejscem występowania jest kopalnia Cerro Pululus w prowincji Jujuy w Argentynie. Znany jest również z kilku innych miejsc na świecie, m.in. z kopalni Clara w Schwarzwaldzie (Niemcy) oraz z kopalni Baitian w prowincji Hunan (Chiny), co potwierdza jego ekstremalną rzadkość.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy angelellitu to te z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami tworzącymi estetyczne, rozetowe agregaty. Kontrast z jasną skałą macierzystą, najczęściej z hematytem lub kwarcem, znacząco podnosi wartość wizualną i kolekcjonerską. Wielkość agregatów jest również istotna, chociaż nawet milimetrowe okazy są uważane za wartościowe. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej pożądane przez kolekcjonerów są okazy z lokalizacji typowej - kopalni Cerro Pululus w Argentynie. Są one uważane za klasyczne i wzorcowe dla tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Zalecana jest najwyższa ostrożność. Najbezpieczniej jest używać sprężonego powietrza do usuwania kurzu. Wszelkie czyszczenie na mokro jest odradzane z powodu ryzyka uszkodzenia delikatnych kryształów i potencjalnej reakcji z wodą. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, kwasami i innymi chemikaliami. Minerał jest kruchy, więc należy chronić go przed uderzeniami i wibracjami. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na długotrwałe działanie silnego światła. ## Przechowywanie Okazy angelellitu powinny być przechowywane w stabilnych warunkach, najlepiej w zamykanym pudełku typu "micromount" z dala od kurzu, wilgoci i nagłych zmian temperatury. Ze względu na niewielkie rozmiary kryształów, ekspozycja pod mikroskopem jest najlepszym sposobem na ich obserwację.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej