Andrieslombaardite

Wzór chemiczny: Rh<sup>3+</sup>(SbS)<sup>3-</sup>

Andrieslombaardyt to ekstremalnie rzadki siarczek antymonu i rodu, tworzący mikroskopijne, metaliczne wrostki w stopach platynowców.

## Charakterystyka Andrieslombaardyt jest siarczkiem antymonu i rodu, należącym do grupy irarsytu. Występuje w postaci niezwykle małych, zaokrąglonych lub nieregularnych ziaren, zwykle o wielkości nieprzekraczającej 60 mikrometrów. Najczęściej tworzy złożone zrosty z innymi minerałami z grupy platynowców (PGM), takimi jak irarsyt, lauryt czy platyna rodzima. Jest nieprzezroczysty i ma metaliczny połysk. ## Właściwości fizyczne Z uwagi na mikroskopijny rozmiar kryształów, większość właściwości fizycznych, takich jak twardość, gęstość, łupliwość czy przełam, nie została precyzyjnie określona. Twardość jest szacowana na podstawie twardości VHN (Vickersa), która wynosi 1016 kg/mm², co sugeruje wysoką twardość w skali Mohsa, prawdopodobnie powyżej 7. Gęstość również nie została zmierzona, a jedynie obliczona na podstawie wzoru i parametrów komórki elementarnej, i wynosi 8,31 g/cm³. ## Barwy i odmiany Minerał ma szarą barwę z lekkim niebieskawym odcieniem w świetle odbitym. Nie wyróżniono żadnych jego odmian. ## Historia i nazwa Andrieslombaardyt został odkryty w koncentratach platynonośnych pochodzących z rzeki Witwatersrand w Republice Południowej Afryki. Został opisany i zatwierdzony jako nowy minerał przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2003 roku (numer IMA2003-045). Nazwa honoruje dr. Andriesa F. Lombaarda (ur. 1928), południowoafrykańskiego geologa, który wniósł znaczący wkład w badania geologii kompleksu Bushveld, jednego z najważniejszych na świecie źródeł metali z grupy platyny. ## Zastosowania Andrieslombaardyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie, jako ekstremalnie rzadki członek grupy siarczków metali platynowych.

Właściwości

Twardość Mohsa
7
Połysk
Metaliczny
Rysa
Czarna
Gęstość
8.31
Łupliwość
Brak
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Regularny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja andrieslombaardytu jest możliwa wyłącznie za pomocą zaawansowanych technik laboratoryjnych. W świetle odbitym pod mikroskopem kruszcowym ma charakterystyczną szarą barwę z niebieskawym odcieniem. Ostateczne potwierdzenie wymaga analizy składu chemicznego metodą mikroanalizy rentgenowskiej (EDS/WDS) oraz badań dyfrakcji rentgenowskiej (XRD) w celu określenia struktury krystalicznej. ## Odróżnianie od podobnych Andrieslombaardyt jest wizualnie niemal niemożliwy do odróżnienia od innych siarczków i arsenosiarczków z grupy platynowców, takich jak irarsyt, hollingworthyt, ruarsyt czy osarsyt, z którymi często współwystępuje. Różnice można stwierdzić jedynie na podstawie precyzyjnej analizy chemicznej, która wykaże dominację rodu i antymonu przy jednoczesnym braku lub śladowych ilościach arsenu, irydu, rutenu czy osmu. ## Formy kryształów Minerał ten tworzy bardzo małe, zaokrąglone lub nieregularne ziarna o wielkości do 60 mikrometrów. Nie zaobserwowano dobrze wykształconych, idiomatycznych kryształów.

Środowisko występowania

## Geneza Andrieslombaardyt jest minerałem pochodzenia magmowego, krystalizującym w późnych stadiach procesów zachodzących w ultrazasadowych i zasadowych intruzjach magmowych. Powstaje w złożach siarczkowych bogatych w metale z grupy platyny (PGE), gdzie tworzy się w wyniku krystalizacji resztkowych stopów siarczkowych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w ścisłej asocjacji z innymi minerałami z grupy platynowców (PGM). Najczęściej towarzyszą mu: irarsyt, lauryt, hollingworthyt, platarsyt, sperrylit, platyna rodzima, a także chalkopiryt, pentlandyt i pirotyn. ## Lokalizacje Jedyne potwierdzone stanowisko występowania andrieslombaardytu na świecie (lokalizacja typowa) to koncentraty z ciężkich minerałów pochodzące z rzeki Witwatersrand w prowincji Gauteng w Republice Południowej Afryki. Materiał ten został pozyskany z osadów rzecznych erodujących skały kompleksu magmowego Bushveld.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu andrieslombaardytu jest oceniana wyłącznie w kontekście naukowym i mikromontażowym. Ponieważ minerał występuje jako mikroskopijne ziarna, jego wartość zależy od wielkości inkluzji, jej czystości (braku zrostów z innymi minerałami) oraz jakości analizy potwierdzającej identyfikację. Okazy te nie występują w handlu komercyjnym i znajdują się głównie w kolekcjach instytucji badawczych. Najcenniejsze są polerowane zgłady, na których ziarno andrieslombaardytu jest wyraźnie widoczne i dobrze wyodrębnione od otaczających je minerałów. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem tego minerału jest jego lokalizacja typowa w Republice Południowej Afryki, związana z kompleksem Bushveld.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy andrieslombaardytu występują jako mikroskopijne wrostki w polerowanych próbkach skał lub w stopach metali. Czyszczenie nie jest zazwyczaj konieczne ani możliwe w warunkach amatorskich. W razie potrzeby, polerowaną powierzchnię można przetrzeć bardzo miękką, suchą ściereczką z mikrofibry, aby usunąć kurz lub odciski palców. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z jakimikolwiek chemikaliami, kwasami oraz środkami ściernymi, które mogłyby uszkodzić zarówno sam minerał, jak i otaczającą go matrycę skalną lub metaliczną. Nie należy używać myjek ultradźwiękowych. Próbki powinny być chronione przed zarysowaniem. ## Przechowywanie Okazy z andrieslombaardytem najlepiej przechowywać w specjalistycznych pudełkach na minerały (tzw. micromount), które chronią je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Należy unikać ekspozycji na skrajne temperatury i wilgotne środowisko.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej