Andersonite
Wzór chemiczny: Na<sub>2</sub>Ca(U<sup>6+</sup>O<sub>2</sub>)(CO<sub>3</sub>)<sub>3</sub>·5-6H<sub>2</sub>O
Andersonit to rzadki, wtórny minerał uranu, który wyróżnia się intensywną, jaskrawozieloną fluorescencją w świetle ultrafioletowym.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 2.5
- Połysk
- Szklisty
- Rysa
- Jasnozielona
- Gęstość
- 2.8 - 2.9
- Łupliwość
- Doskonała wg {0001}
- Przełam
- Muszlowy
- Przezroczystość
- Przezroczysty do przeświecającego
- Układ krystaliczny
- Trygonalny
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Najważniejszą cechą diagnostyczną andersonitu jest jego niezwykle silna, jaskrawozielona lub żółtozielona fluorescencja w świetle UV. W świetle dziennym można go rozpoznać po jasnozielonej barwie i drobnych, pseudokubicznych kryształach tworzących naloty. ## Odróżnianie od podobnych Andersonit bywa mylony z innymi wtórnymi minerałami uranu o zielonej barwie, takimi jak liebigit, bayleyit czy schröckingerit. Liebigit i bayleyit mają podobną fluorescencję, ale krystalizują w układzie jednoskośnym, tworząc inne formy kryształów (listewkowe, igiełkowe). Schröckingerit również silnie fluoryzuje, ale jest rozpuszczalny w wodzie i często tworzy rozetowe agregaty. ## Formy kryształów Andersonit krystalizuje w układzie trygonalnym, ale jego kryształy niemal zawsze mają formę pseudokubicznych romboedrów. Występuje jako drobne, pojedyncze kryształy rozproszone na matrycy skalnej, a także w formie skupień ziarnistych, nalotów i cienkich skorup.
Środowisko występowania
## Geneza Andersonit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania złóż uranu. Tworzy się w wyniku działania wód bogatych w węglany na inne, wcześniejsze minerały uranowe. Najczęściej spotykany jest jako powłoki i naloty na ścianach wyrobisk kopalnianych, w kopalniach uranu i miedzi. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami uranu, takimi jak gips, schröckingerit, bayleyit, liebigit, swartzit, a także z uraninitem (jako minerałem pierwotnym). ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska na świecie, z których pochodzą dobrze wykształcone okazy, znajdują się w USA, zwłaszcza w stanach Arizona (kopalnia Hillside, kopalnia Monument No. 2), Utah (kopalnie w hrabstwach San Juan i Emery) oraz Nowy Meksyk. Znany jest również z Argentyny (prowincja Mendoza) i Słowenii.
Rzadkość
Rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z ostrymi, dobrze wykształconymi i przezroczystymi kryształami o intensywnej, zielonej barwie. Wysoko oceniane są również bogate naloty pokrywające znaczną powierzchnię skały macierzystej. Kontrast z ciemną matrycą skalną podnosi atrakcyjność wizualną okazu. Kluczowa jest także intensywność fluorescencji. ## Popularne stanowiska Za najlepsze na świecie uchodzą okazy pochodzące z kopalń w Arizonie i Utah w USA. Okazy z kopalni Hillside (lokalizacja typowa) oraz z kopalni Monument No. 2 w Arizonie są klasykami i osiągają wysokie ceny na rynku kolekcjonerskim.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Andersonit jest minerałem bardzo delikatnym i rozpuszczalnym w wodzie. Absolutnie nie należy go czyścić na mokro. Do usuwania kurzu można użyć miękkiego pędzelka lub sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą, kwasami i innymi chemikaliami, które mogą go uszkodzić lub rozpuścić. Jako minerał uranu, jest radioaktywny i powinien być traktowany z ostrożnością - należy unikać wdychania pyłu i myć ręce po każdym kontakcie. Nie należy go przechowywać w sypialni ani w miejscach stałego przebywania ludzi. ## Przechowywanie Okazy andersonitu należy przechowywać w zamkniętych, szczelnych pojemnikach (np. typu "perky box"), aby chronić je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Pojemnik powinien być wyraźnie oznaczony jako zawierający minerał radioaktywny.