Ammoniozippeite

Wzór chemiczny: (N<sup>3-</sup>H<sub>4</sub>)<sub>2</sub>[(U<sup>6+</sup>O<sub>2</sub>)<sub>2</sub>(S<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)O<sub>2</sub>]·H<sub>2</sub>O

Ammoniozippeit to rzadki, wtórny minerał uranu z grupy zippeitu, tworzący żółte, ziemiste naloty i odznaczający się silną fluorescencją w świetle UV.

## Charakterystyka Ammoniozippeit jest minerałem z grupy zippeitu, należącym do klasy siarczanów. Występuje w postaci drobnoziarnistych, ziemistych lub proszkowych nalotów i skorup na skałach. Rzadko tworzy mikroskopijnej wielkości kryształy o listewkowym pokroju. Jego skupienia są miękkie i kruche. Jako minerał wtórny uranu, jest silnie radioaktywny. ## Właściwości fizyczne Ze względu na swoją formę występowania, twardość jest trudna do precyzyjnego określenia, jednak jest to minerał bardzo miękki. Połysk jest zazwyczaj matowy lub ziemisty, a w przypadku mikrokryształów może być szklisty. Jest nieprzezroczysty w formie skupień, a pojedyncze, mikroskopijne kryształy bywają przeświecające. Wykazuje silną, żółtozieloną fluorescencję w świetle ultrafioletowym (zarówno krótko-, jak i długofalowym). ## Barwy i odmiany Ammoniozippeit przybiera barwy od żółtej, przez złocistożółtą do pomarańczowożółtej. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 1988 roku przez J. Čejkę, A. Mucka i F. Nováčka. Jego nazwa nawiązuje do składu chemicznego - obecności jonów amonowych (ammonio-) oraz do jego strukturalnego i chemicznego podobieństwa do zippeitu. Miejscem typowym (type locality) jest kopalnia uranu Svornost w Jáchymovie w Czechach. ## Zastosowania Ammoniozippeit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz kolekcjonerskiego.

Właściwości

Połysk
Earthy to Dull
Rysa
Light yellow
Gęstość
4.61
Łupliwość
Perfect on {010}
Przezroczystość
Translucent to Opaque
Układ krystaliczny
Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Najważniejszą cechą diagnostyczną ammoniozippeitu jest jego intensywna żółtozielona fluorescencja w świetle UV. W świetle dziennym rozpoznaje się go po żółtej barwie, ziemistej lub proszkowej formie występowania oraz współwystępowaniu z innymi wtórnymi minerałami uranu. Ostateczną identyfikację umożliwia detektor promieniowania (licznik Geigera) oraz analizy chemiczne. ## Odróżnianie od podobnych Ammoniozippeit jest wizualnie niemożliwy do odróżnienia od innych minerałów z grupy zippeitu, takich jak zippeit czy natrozippeit. Wszystkie tworzą podobne żółte, fluorescencyjne naloty. Można go również pomylić z innymi wtórnymi minerałami uranu jak uranofan, carnotyt czy tyuyamunit. Pewne rozróżnienie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak rentgenowska analiza fazowa (XRD) lub mikroanaliza chemiczna (EDS) w celu potwierdzenia obecności jonów amonowych. ## Formy kryształów Najczęściej występuje w formie ziemistych, pylastych i sypkich nalotów oraz skorup. Bardzo rzadko obserwuje się mikroskopijne kryształy w formie cienkich listewek lub igiełek tworzących promieniste agregaty.

Środowisko występowania

## Geneza Ammoniozippeit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania złóż uranu. Tworzy się w wyniku wietrzenia pierwotnych minerałów uranowych, głównie uraninitu, pod wpływem wód zasobnych w siarczany i jony amonowe. Często jest produktem formującym się współcześnie (post-mining) na ścianach starych wyrobisk górniczych, gdzie jony amonowe mogą pochodzić z rozkładu materiałów wybuchowych używanych podczas prac wydobywczych. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi wtórnymi siarczanami uranylu, takimi jak zippeit, uranopilit, johannit, a także z gipsem i innymi produktami wietrzenia skał. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska tego minerału znajdują się w Czechach (Jáchymov - lokalizacja typowa) oraz w Stanach Zjednoczonych, głównie na Płaskowyżu Kolorado w stanie Utah (np. kopalnie Delta, Lucky Boy, Freedom No. 2).

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Atrakcyjność kolekcjonerska okazów ammoniozippeitu zależy od kilku czynników. Najbardziej cenione są okazy o dużej powierzchni pokrycia minerałem, intensywnej, jaskrawożółtej barwie oraz silnej fluorescencji. Wysoko oceniane są również bogate asocjacje z innymi rzadkimi minerałami uranowymi. Ze względu na mikroskopowy charakter kryształów, okazy z widocznymi (pod powiększeniem) agregatami krystalicznymi są rzadsze i bardziej pożądane niż typowe ziemiste naloty. ## Popularne stanowiska Najbardziej klasyczne i cenione okazy pochodzą z historycznej lokalizacji w Jáchymovie w Czechach. Na rynku kolekcjonerskim często spotyka się również okazy z kopalń w hrabstwie San Juan w stanie Utah, USA, które słyną z bogatych i barwnych nalotów wtórnych minerałów uranu.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy ammoniozippeitu są niezwykle delikatne i potencjalnie rozpuszczalne w wodzie. Czyszczenie należy ograniczyć do absolutnego minimum. Dopuszczalne jest jedynie bardzo ostrożne usunięcie luźnego pyłu za pomocą miękkiego pędzelka. Należy unikać wszelkiego kontaktu z wodą i innymi płynami. ## Czego unikać Minerał jest silnie radioaktywny. Należy unikać wdychania pyłu i bezpośredniego kontaktu ze skórą. Po każdym kontakcie z okazem należy dokładnie umyć ręce. Nie wolno go podgrzewać ani wystawiać na działanie kwasów. Jest wrażliwy na wilgoć. ## Przechowywanie Z uwagi na radioaktywność, okazy należy przechowywać w szczelnych, ołowianych lub grubościennych plastikowych pojemnikach, wyraźnie oznakowanych symbolem promieniotwórczości. Powinny być trzymane z dala od innych minerałów (aby uniknąć ich aktywacji), a także z dala od miejsc stałego przebywania ludzi, w dobrze wentylowanym pomieszczeniu.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej