Ammoniovoltaite

Wzór chemiczny: (N<sup>3-</sup>H<sub>4</sub>)<sub>2</sub>Fe<sup>2+</sup><sub>5</sub>Fe<sup>3+</sup><sub>3</sub>Al(S<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>12</sub>(H<sub>2</sub>O)<sub>18</sub>

Ammoniowoltait to rzadki siarczan z grupy woltaitu, wyróżniający się występowaniem jonów amonowych w strukturze i tworzeniem drobnych, szklistych kryształów.

## Charakterystyka Ammoniowoltait jest złożonym uwodnionym siarczanem żelaza, glinu i amonu, należącym do grupy woltaitu. Minerał ten tworzy niewielkie, najczęściej nie przekraczające 1 mm, sześcio- lub ośmiościenne kryształy. Zazwyczaj występuje w postaci ziarnistych skupień, nalotów i naskorupień na skałach macierzystych. Jego wygląd jest charakterystyczny dla produktów ewaporacji lub wietrzenia. ## Właściwości fizyczne Kryształy ammoniowoltaitu charakteryzują się szklistym połyskiem. Minerał jest stosunkowo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi około 2.5. Jest również dość lekki, o gęstości zbliżonej do 2.71 g/cm³. Jest kruchy i ma nierówny przełam. ## Barwy i odmiany Ammoniowoltait najczęściej przybiera barwę od ciemnozielonej do niemal czarnej. Kolor zależy od stosunku zawartości jonów żelaza na drugim i trzecim stopniu utlenienia. Nie wyróżnia się jego odmian handlowych ani barwnych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału, nadana w 2010 roku przez Igora V. Pekova i współpracowników, nawiązuje do jego składu chemicznego - obecności jonów amonowych (ammonio-) oraz do jego związku strukturalnego z woltaitem (-voltaite), z którym tworzy serię. Został odkryty na płonącym odkładzie kopalni węgla w Kopejsku, w obwodzie czelabińskim na Uralu Południowym w Rosji. ## Zastosowania Ammoniowoltait nie ma żadnego znaczenia przemysłowego. Jego występowanie jest ograniczone do specyficznych środowisk geologicznych, a okazy mają wartość wyłącznie naukową i kolekcjonerską dla zbieraczy minerałów rzadkich i mikrominerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa
2.5
Połysk
Vitreous
Rysa
Greenish gray
Gęstość
2.71
Łupliwość
None
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Translucent to Opaque
Układ krystaliczny
Cubic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Ammoniowoltait jest rozpoznawany po swojej ciemnozielonej do czarnej barwie, szklistym połysku oraz charakterystycznej formie drobnych, regularnych kryształów. Kluczowe jest miejsce występowania - produkty działalności fumaroli, pożarów hałd kopalnianych lub wietrzenia siarczków. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi minerałami z grupy woltaitu, takimi jak woltait czy ammoniojarosyt. Ostateczne odróżnienie wymaga zaawansowanych analiz chemicznych (EDS/WDS) w celu potwierdzenia obecności i proporcji jonów amonowych, żelaza i glinu. Wizualnie jest trudny do odróżnienia od innych ciemnych siarczanów wtórnych. ## Formy kryształów Tworzy dobrze wykształcone, izometryczne kryształy o pokroju sześcianu, ośmiościanu oraz ich kombinacji. Występuje również w postaci skupień ziarnistych i proszkowych nalotów.

Środowisko występowania

## Geneza Ammoniowoltait jest minerałem wtórnym, powstającym w specyficznych warunkach. Tworzy się jako produkt sublimacji w ekshalacjach wulkanicznych (fumarolach) lub, co jest częstsze, w wyniku pożarów na hałdach kopalni węgla. Może również krystalizować w strefach utleniania złóż siarczkowych, gdzie dochodzi do reakcji kwaśnych wód bogatych w siarczany z materią organiczną dostarczającą amoniaku. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi siarczanami wtórnymi, takimi jak woltait, tschermigit, mascagnit, boussingaultyt, a także z siarką rodzimą i salmiakiem. ## Lokalizacje Najważniejsze i najlepiej udokumentowane stanowiska tego minerału to: - Płonąca hałda kopalni węgla nr 45 w Kopejsku, basen czelabiński, Rosja (miejsce typowe). - Fumarole Wezuwiusza i wulkanu La Fossa na wyspie Vulcano, Włochy. - Kopalnia Anna w Alsdorfie, Nadrenia Północna-Westfalia, Niemcy.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazów ammoniowoltaitu ocenia się przede wszystkim na podstawie wielkości i doskonałości wykształcenia kryształów. Najbardziej pożądane są ostre, błyszczące, pojedyncze kryształy lub ich grupy wyraźnie osadzone na kontrastującym podłożu. Ze względu na mikroskopowy charakter większości wystąpień, nawet milimetrowe kryształy są uważane za wartościowe. Ciemnozielona barwa jest typowa i nie stanowi głównego kryterium oceny. ## Popularne stanowiska Okazy z miejsca typowego w Kopejsku (Rosja) oraz z włoskich wulkanów (Wezuwiusz, Vulcano) są najbardziej klasycznymi i cenionymi przez kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach lub minerałach fumarolicznych.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Ze względu na rozpuszczalność w wodzie, minerału nie wolno czyścić na mokro. Dopuszczalne jest jedynie delikatne usuwanie kurzu za pomocą miękkiego pędzelka lub sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, parą wodną i wszelkimi płynami, które mogą spowodować jego rozpuszczenie. Minerał jest wrażliwy na wysoką wilgotność powietrza, która może prowadzić do jego powolnej degradacji. Należy chronić go przed zmianami temperatury i bezpośrednim światłem słonecznym. ## Przechowywanie Okazy ammoniowoltaitu muszą być przechowywane w suchych warunkach. Najlepszym rozwiązaniem jest szczelny, zamykany pojemnik (tzw. "perky box") z materiałem pochłaniającym wilgoć (np. żelem krzemionkowym). Ekspozycja powinna odbywać się w zamkniętych gablotach, z dala od źródeł wilgoci.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej